Gemeenten spelen een steeds belangrijkere rol in de digitale veiligheid van Nederland. Dat blijkt uit het onderzoeksrapport 'Cyberweerbaarheid binnen gemeentegrenzen', dat voortkomt uit het Bestuurlijk convenant Digitale veiligheid.
Het onderzoeksrapport met beleidsreactie is inmiddels naar de Tweede Kamer gestuurd door de staatssecretaris voor Digitalisering, mede namens de minister van Justitie en Veiligheid.
Lokale risico’s vragen om duidelijke verantwoordelijkheden
Uit het onderzoek blijkt dat veel digitale risico’s juist lokaal zichtbaar worden: van aanvallen op gemeentelijke systemen, cyberaanvallen met maatschappelijke impact tot cybercrime die inwoners treft en online oproepen die kunnen uitmonden in openbare ordeverstoringen. Voor gemeenten is het daarom noodzakelijk om hun positie, verantwoordelijkheden en informatievoorziening te versterken.
4 thema’s centraal in het onderzoek
Het rapport onderscheidt 4 kernthema’s: de beveiliging van de gemeentelijke ICT, de aanpak van ontwrichtende cyberincidenten, het bestrijden van cybercriminaliteit en het vroegtijdig herkennen van online aangejaagde ordeverstoringen. Voor elk thema zijn acties geformuleerd voor de korte en middellange termijn.
Toezeggingen van het rijk
Het rijk ondersteunt gemeenten via verschillende lijnen. BZK subsidieert projecten via de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) in monitoring, detectie en ondersteuning bij wettelijke zorgplichten. De NCTV werkt samen met de VNG en BZK aan een duidelijke crisisstructuur die wordt vastgelegd in het nieuwe Landelijk CrisisPlan Digitaal. Daarnaast wordt een nieuw dashboard Zicht op online criminaliteit ontwikkeld om gemeenten beter inzicht te geven in digitale dreigingen.
Rol van de VNG
De VNG speelt een centrale rol bij de uitvoering van het convenant. Onder regie van BZK werkt de VNG samen met gemeenten en andere partners aan het oplossen van de drie systeemuitdagingen: duidelijkere verantwoordelijkheden, een sterkere informatiepositie en structurele financiering. De VNG zet zich in om gemeenten te ondersteunen en om de samenhang tussen lopende trajecten te vergroten.
Vervolgstappen in de digitaliseringsstrategie
Het convenant is inmiddels onderdeel van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). De voortgang wordt jaarlijks gemonitord binnen zowel de NDS als de NLCS. Daarmee vormt het onderzoek een belangrijk startpunt voor verdere professionalisering van het lokale digitale veiligheidsstelsel.