In 2018 besloten 56 gemeenteraden om met een raadsprogramma te werken in plaats van een coalitieakkoord. De meest genoemde reden is de wens om de tegenstelling tussen coalitie en oppositie weg te nemen. Wat zijn de ervaringen van raadsleden in gemeenten die werken met een raadsprogramma?

De Erasmus Universiteit en de Stichting Thorbecke Leerstoel van de Universiteit Leiden zochten het uit in opdracht van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. Het onderzoeksrapport, 'Een routekaart voor raadsakkoorden', werd deze week gepresenteerd.

Positieve ervaringen ...

Raadsleden met positieve ervaringen stellen dat raadsprogramma’s/-akkoorden meer mogelijkheden voor zowel coalitie en oppositie bieden om onderwerpen te agenderen met daarbij - door de gezamenlijk afgesproken doelen - een toegenomen ambitie en commitment van de hele raad. Een raadsprogramma blijkt ook te zorgen voor meer dynamiek in de raad omdat de vaste rollen van coalitie- en oppositiepartijen vervallen en ze wisselende posities rondom vraagstukken kunnen innemen.

... en negatieve ervaringen

Raadsleden met negatieve ervaringen laten weten dat het lastig is om een raadsprogramma vol te houden: je moet 4 jaar lang werken aan de relaties en aan wisselende samenwerkingen, in plaats van dat je dat aftikt bij de college-onderhandelingen. Wat het ene raadslid als een grote vrijheid ervaart, kunnen anderen juist te vaag vinden. En een raadsakkoord kan leiden tot een kakofonie van meningen, zonder prioriteiten. Anderen ervaren juist dat een raadsakkoord rigide kan werken en dat het lastig is om aan te passen, bijvoorbeeld aan tegenvallende financiële resultaten.

'Ga op tijd in gesprek'

De lessen uit de ervaringen met raadsprogramma's zijn vervat in een overzichtelijke routekaart. De onderzoekers onderscheiden 4 stappen op weg naar een raadsakkoord. Zij adviseren gemeenteraden die straks na de raadsverkiezingen aan de slag willen met een raadsprogramma om op tijd met elkaar in gesprek te gaan, bij voorkeur de komende maanden.

Meer informatie

Zie ook

  • Raads- of coalitieakkoorden?
    Verslag Nederlandse Vereniging voor Raadsleden van de lezing van Lianne van Kalken tijdens de Dag voor de Raad 2021.