Om schommelingen van het accres door een ander ‘volume’ van de rijksuitgaven te dempen wijst het kabinet de optie die de VNG voorstelde, af. Vooralsnog neemt het kabinet geen aanvullende maatregel om de schommelingen van het geraamde accres te dempen.

Dit vanwege het alsnog uitgeven van de ruimte onder de Rijks uitgavenkaders aan andere urgente maatschappelijke doelen bij de Najaarsnota 2019 en het opnieuw inplannen van het tempo van de investeringen met de Miljoenennota 2020. Daarbij merkt het kabinet op dat schommelingen door loon- en prijsbijstellingen niet leiden tot reële mee- en tegenvallers. Mocht later toch een maatregel nodig blijken, dan zal deze over de meerjarenbegroting budgetneutraal en binnen de geldende uitgavenplafonds van het Rijk plaatsvinden. Voor een besluit over een dergelijke maatregel en of deze nodig is, treedt het kabinet in overleg met de VNG.

Motie Segers

In aanloop naar de behandeling van de Najaarsnota 2019 heeft het kabinet de Tweede Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van het overleg met de VNG over de ongewenste schommelingen van het accres gemeentefonds. Met de motie Segers c.s. had de Tweede Kamer de regering verzocht samen met de VNG te onderzoeken met welke aanpassingen van de trap-op-trap-af systematiek gemeenten meerjarig meer financiële zekerheid kunnen krijgen, en hiertoe voor het einde van het jaar 2019 met voorstellen te komen. Omdat het kabinet met de Najaarsnota 2019 heeft besloten de ruimte onder de uitgavenkaders door onder-uitputting uit te geven aan andere urgente maatschappelijke doelen, ziet het kabinet voor nu geen reden om meteen maatregelen te treffen. Ook heeft het kabinet met de Miljoenennota 2020 de investeringen meer realistisch ingepland. Het resterende deel van de lagere accressen is voornamelijk te wijten aan de lagere raming van de bijstelling voor loon en prijsstijgingen ten opzichte van de Startnota van het kabinet. Bij het opmaken van het Financieel Jaarverslag 2019 en de Voorjaarsnota 2020 is er naar verwachting geen probleem meer, lijkt het kabinet te zeggen. 

Motie Slootweg Bruins

De Tweede Kamer heeft vervolgens bij de behandeling van de Najaarsnota 2019 de motie Slootweg Bruins aangenomen. Die motie verzoekt de regering bij de Voorjaarsnota 2020 voor het eerst gebruik te maken van een van de onderzochte varianten, door de gevolgen voor het accres als gevolg van onder-uitputting te corrigeren, waarbij het uitgangspunt van meerjarige budgetneutraliteit overeind blijft.

In de brief aan de Tweede Kamer geeft het kabinet aan vast te willen houden aan de trap-op-trap-af systematiek. Binnen deze systematiek zijn de volgende vier opties voor een ingreep onderzocht:
1. Het bevriezen van het accres voor het lopende boekjaar
2. Het invoeren van een behoedzaamheidsreserve binnen het gemeentefonds of op de individuele gemeentebegrotingen.
3. Het aanreiken van voorschriften over de omgang met loon- en prijseffecten in het accres.
4. Het toepassen van een kasschuif binnen het gemeentefonds.

5e optie

Aan zowel een kasschuif als aan een bevriezing van het accres kleven bij nader inzien bezwaren als gevolg van nadelige bijwerkingen, merkte de VNG op tijdens het bestuderen van de oplossingsrichtingen. Het instellen van een behoedzaamheidsreserve voldoet  wel als oplossing, maar kan helaas niet meteen worden geëffectueerd. Vandaar dat de VNG een vijfde optie als alternatief voorstelde. Dat voorstel wijst het kabinet nu  af. Het strookt volgens het kabinet niet met de trap-op-trap-af systematiek.

Voor de loon en prijsbijstelling is het goed als in de circulaires gemeentefonds apart wordt duidelijk gemaakt welk deel van het accres volgt uit de bijstelling van de Rijksbegroting voor loon en prijsbijstellingen.

Meer informatie