De Europese Natuurherstelverordening (NHV) raakt gemeenten nu al: tot 2030 mag het groenoppervlak en de boomkroonbedekking in de bebouwde omgeving niet afnemen, vanaf 2031 moet dit toenemen. De VNG zet de bestuurlijke afspraken en vervolgstappen op een rij.
Afspraken stellen voorwaarden aan nieuwe taken
De NHV is sinds 2024 van kracht, maar de aanpak en rolverdeling waren nog onvoldoende uitgewerkt om de uitvoerbaarheid te beoordelen. Daarom zijn op verzoek van de koepels bestuurlijke afspraken gemaakt over de uitvoering, financiering en het vervolgproces.
Gemeenten kunnen alleen nieuwe taken uitvoeren als deze uitvoerbaar zijn en er voldoende budget is. Ook moet het rijk rekening houden met de samenhang en haalbaarheid van alle opgaven die ruimte vragen binnen de bebouwde kom en bij gemeenten worden belegd.
Gemeenten kunnen in oktober reageren
Nederland dient uiterlijk 1 september 2026 een eerste Ontwerp-Natuurplan in bij de Europese Commissie. Daarin schetst het rijk mogelijkheden om de doelen uit de NHV in te vullen. Het definitieve Natuurherstelplan moet uiterlijk 1 september 2027 klaar zijn.
Het beleidsarme Ontwerp-Natuurplan is al openbaar en gaat in oktober samen met de plan-m.e.r. in consultatie. Gemeenten die willen reageren, adviseren we deze oktoberversie af te wachten.
Begrenzing bepaalt waar de opgave geldt
De opgave voor groenoppervlak en boomkroonbedekking geldt niet voor de hele gemeente. De Europese Commissie vraagt lidstaten om 'stedelijke ecosysteemgebieden' te begrenzen waarbinnen de doelen gelden. Het rijk kiest een standaardbegrenzing die in principe voor alle gemeenten geldt, met onder voorwaarden ruimte voor maatwerk.
Na de zomer start het proces voor deze begrenzing. Het rijk heeft hierover een brief gestuurd aan alle colleges van burgemeester en wethouders.
We werken ook aan een handreiking die gemeenten helpt een passende begrenzingsoptie te kiezen. Op donderdag 24 september van 16.00 tot 17.00 uur organiseren we een bestuurlijke sessie. Gemeentelijke bestuurders krijgen een toelichting en kunnen vragen stellen. Meld uw bestuurder aan voor de bestuurlijke sessie. Zie voor meer informatie ook de NHV-factsheet.
Wetswijziging regelt nog geen nieuwe taken
Om de NHV uit te voeren, wordt de Omgevingswet gewijzigd. Deze wijziging ligt nu ter consultatie. Een juridische analyse in opdracht van de VNG laat zien dat het wetsvoorstel geen nieuwe gemeentelijke taken bevat, maar alleen haakjes vastlegt voor latere regelgeving.
De uitwerking daarvan volgt na de zomer. We blijven het proces volgen en houden gemeenten op de hoogte.