Donderdag 18 maart debatteerde de Tweede Kamer over de actuele ontwikkelingen rondom het coronavirus. Over de hoofdlijnen van het debat is genoeg gemeld in de reguliere media. Hier leest u wat er over gemeenten is gezegd.

Er is brede steun voor de inzet van het kabinet – gericht op de bescherming van ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid en voldoende capaciteit op de intensivecareafdelingen om het aantal ernstige gevallen te verwerken – met uitzondering van PVV en FvD die voor een ‘lock down’ zijn. Verder werden er veel vragen gesteld. 

Eerste Termijn Kamer

Kuzu (Denk) had zorgen over de uitvoerbaarheid van het economisch steunpakket. Kunnen de gemeenten het wel aan als ineens honderdduizenden zzp'ers een bijstandsuitkering gaan aanvragen, vroeg hij zich af. Hij riep het kabinet op bij gemeenten erop aan te dringen dat zij lokale belastingen kwijtschelden voor bedrijven voor de periode dat bedrijven op advies van de overheid dicht zijn. Hij roept ook op de kostendelersnorm tijdelijk on hold te zetten.

Heerma (CDA) sprak over huurbazen en woningbouwcorporaties, en wat die op dit moment kunnen doen om te voorkomen dat mensen nodeloos in de problemen komen en er huisuitzettingen gaan plaatsvinden die niet nodig zijn. Hij wil van het kabinet weten wat daarmee gebeurt en of het kabinet ook met gemeenten en woningbouwcorporaties in gesprek gaat om dat zo veel mogelijk te voorkomen.

Hij sloot zich aan bij een oproep van Jetten (D66). Zij hadden beiden een bericht van Veilig Thuis ontvangen of ook voor kwetsbare kinderen die bij deze organisatie in beeld zijn, opvang in schoolgebouwen toegankelijk kan worden gemaakt, naast de opvang van kinderen van ouders in vitale beroepen.

Van der Staaij (SGP) en Krol (50+) vroegen het kabinet te overleggen met gemeenten en zorgaanbieders hoe mantelzorgers beter ontlast kunnen worden. 

Hijink (SP) pleitte voor een totaalpakket van maatregelen voor de meest kwetsbare groepen in de samenleving, inclusief dak- en thuislozen. Hij wil ook weten hoe de voedselbanken bevoorraad blijven. Hij vindt dat dit niet overgelaten kan worden aan individuele gemeenten of individuele goede doelen. Het moet een totaalpakket zijn waarin de overheid zelf investeert en helpt met de organisatie.

Segers (CU) sprak over het sluiten van scholen. Hij vroeg aandacht voor mensen in een achterstandssituatie, die niet de mogelijkheden hebben in te pluggen op het digitale onderwijs dat vanuit de school wordt gegeven. Hij begreep dat premier Rutte gemeenten aanmoedigt om scholen, ook in het kader van armoedebeleid, flexibiliteit te geven om kinderen een veilige plek te bieden en om hen toegang tot digitaal onderwijs op school zelf te geven.

Premier Rutte

In zijn termijn bevestigde Rutte de opmerking van Segers. Scholen hebben een rol in het faciliteren van thuiswerk. Als het voor mensen financieel lastig is, dan zoekt de school een passende oplossing, zo nodig in overleg met de gemeente. Dat gebeurt al, want heel vaak hebben schoolbesturen en gemeenten in Nederland een hele hechte relatie. Hij moedigt scholen en gemeenten aan geen gaten te laten vallen. Het kabinet bekijkt hoe het die initiatieven tussen scholen en gemeenten, maar ook tussen scholen onderling, kan ondersteunen. Het is daar niet ‘kneiterig’ in.

Rutte antwoordde Heerma op diens vraag over Veilig Thuis dat het ook voor kinderen in kwetsbare gezinnen wenselijk kan zijn dat er een adequate oplossing wordt geregeld. De gemeenten zijn daarmee bezig. Zij hebben daarover overleg met scholen, kinderopvangorganisaties en zorginstellingen, om te beoordelen om welke kinderen het gaat. Het ministerie van OCW is nu in gesprek met de sectorraden, de VNG en andere betrokkenen om ervoor te zorgen dat deze kinderen zo goed mogelijk worden geholpen. 

Minister Koolmees

Minister Koolmees sprak over de tegemoetkoming in de loonkosten en over de regeling voor zelfstandigen. Het ministerie van SZW, gemeenten en het UWV zijn met beide regelingen aan het werk. Er zijn 3 stappen. De eerste stap is de uitwerking van de regeling, de opstelling daarvan en de openstelling daarvan. Als dat klaar is, gaat het loket open en kunnen bedrijven en zzp'ers een aanvraag doen. Vervolgens kan door respectievelijk het UWV en de gemeenten worden uitbetaald. Hij is nu bezig met stap één, het maken van de regeling. Koolmees wil daar zo snel mogelijk helderheid over geven, zodat mensen weten waar ze recht op hebben.

Hij antwoordde Kuzu dat hij nauw contact heeft met gemeenten over de uitvoering. Nu al krijgen gemeenten heel veel hulpvragen van ondernemers. Ze stellen alles in het werk om zelfstandigen zo snel en zo goed mogelijk te helpen. Daarom is het ook van belang dat de regeling op 1 maart ingaat, zodat even rust wordt gekocht en mensen zeker weten dat ze vanaf 1 maart recht hebben op die tegemoetkoming. Mensen moeten de publicatie van de regeling afwachten en zich dan pas melden bij het loket. Op die manier zijn het UWV en de gemeenten klaar om de aanvragen zo snel mogelijk in behandeling te nemen.

Over de vraag van Kuzu over de kostendelersnorm meldt hij dat gemeenten nu lokaal maatwerk kunnen bieden. Daarnaast wordt er op dit moment onderzoek gedaan, naar aanleiding van een eerder aangenomen Kamermotie. De Kamer wordt geïnformeerd als dat onderzoek klaar is.

Staatssecretaris Van Ark heeft, zo deelt Koolmees mee, contact met Voedselbanken Nederland. Er is ook een actieteam gestart, waarin Sociale Zaken, LNV, de VNG en Voedselbanken Nederland deelnemen. Het team werkt per dag scenario's uit om te zien wat de stand van zaken bij de verschillende voedselbanken in Nederland is. Het kabinet zit er dus bovenop, samen met de stichting Voedselbanken Nederland en de gemeenten.

Staatssecretaris Blokhuis van VWS heeft geïnventariseerd wat er nodig is voor dak- en thuislozen. Gemeenten en aanbieders zijn actief bezig om de benodigde voorzieningen te treffen. Er is dagelijks overleg met de partijen. Het kabinet biedt ondersteuning waar nodig, omdat deze groep ook niet de dupe mag worden van deze crisis. 

In zijn algemeenheid geldt dat de staatssecretarissen Van Ark en Blokhuis de vinger aan de pols houden hoe het gaat met de kwetsbaarste groepen: mensen in de schuldhulpverlening, die niet van gas of licht zullen worden afgesloten of uit hun huis gezet, dak- en thuislozen en voedselbanken. 

Moties

In tweede termijn werden 24 moties ingediend.

Deze moties zijn voor gemeenten van belang. Het oordeel van het kabinet staat erachter, alsmede de stemuitslag:

  • Motie van de leden Klaver en Segers over veilig stellen van de voedselvoorziening aan de allerarmsten
    Koolmees laat het oordeel aan de Kamer
    Aangenomen
     
  • Motie van het lid Kuzu over bij gemeenten aandringen op kwijtschelding van lokale heffingen voor ondernemers
    Wiebes licht toe dat het gesprek met de VNG over het terughoudend opstellen bij gemeentelijke heffingen loopt. Hij ontraadt de motie, omdat het dictum een dwingende toon heeft die niet past bij de bestuurlijke verhoudingen, en omdat de maatvoering van het dictum geen enkele ruimte biedt voor proportionaliteit. 
    Verworpen
     
  • Motie van het lid Hijink c.s. over specifieke aandacht voor de meest kwetsbaren in de samenleving
    Koolmees laat het oordeel aan de Kamer
    Aangenomen
     
  • Motie van de leden Asscher en Krol over een helder landelijk beleid ten aanzien van bescherming van de meest kwetsbare groep mensen [gaat onder meer over thuiszorg, red.]
    Rutte laat het oordeel aan de Kamer
    Aangenomen
     
  • Motie van de leden Van Haga en Baudet over een uniforme landelijke uitstelregeling voor de OZB
    Hoekstra ontraadt de motie
    Verworpen
     
  • Motie van de leden Krol en Asscher over specifiek rekening houden met de positie van mantelzorgers
    Rutte ontraadt de motie omdat het hem een stap te ver gaat om te zeggen dat ook zij een cruciaal beroep hebben en dus onderdeel vormen van de regeling voor de kinderopvang
    Krol houdt de motie aan
     
  • Motie van het lid Van der Staaij c.s. over extra maatregelen om mantelzorgers te ondersteunen en te ontzorgen [gaat over overleg tussen kabinet, gemeenten en zorgaanbieders, red.]
    Rutte laat het oordeel aan de Kamer
    Aangenomen