De VNG roept het kabinet dan ook met klem op om gemeenten structurele financiering te bieden, zodat zij signalen van betalingsachterstanden tijdig en effectief kunnen opvolgen. 

Opgave steeds complexer 

Gemeenten ontvangen een toenemend aantal signalen van betalingsachterstanden, maar beschikken over onvoldoende middelen om hierop effectief te handelen. Vooral de capaciteit om signalen persoonlijk op te volgen, bijvoorbeeld via telefonisch contact of huisbezoeken, staat onder druk. De opgave voor gemeenten wordt daardoor steeds complexer. 

Actieve inzet gemeenten 

Sinds de wettelijke verankering van vroegsignalering in 2021 werken gemeenten actief aan het oppakken van signalen van vastelastenpartners, zoals drinkwaterbedrijven, energieleveranciers, verhuurders en zorgverzekeraars. Gemeenten benaderen inwoners met een hulpaanbod, met als doel problemen vroegtijdig te signaleren, verergering te voorkomen en problematische schulden tegen te gaan.

Gezamenlijke ambitie onder druk door wegvallen middelen  

De VNG werkte de afgelopen periode samen met het ministerie van SZW, Divosa, NVVK en de koepels van vastelastenpartners aan een verbeterplan vroegsignalering. Dit plan zou in april 2026 bestuurlijk worden ondertekend, met als doel de komende jaren gezamenlijk te investeren in de doorontwikkeling van vroegsignalering. Door het wegvallen van de middelen komt deze gezamenlijke ambitie onder druk te staan. 

Dienstverlening vroegsignalering moet stevig en toekomstbestendig zijn 

Met het wegvallen van de financiering uit de Voorjaarsnota kan het verbeterplan nu niet worden uitgevoerd. De VNG wil dan ook alleen ondertekenen wanneer er voldoende zekerheid is om een stevige en toekomstbestendige dienstverlening te garanderen. Daarom is na overleg met de minister besloten om de ondertekening van de bestuurlijke afspraken uit te stellen totdat er duidelijkheid is over de beschikbare middelen voor vroegsignalering. In mei gaan we weer in gesprek met de minister en beslissen we of we de afspraken gaan ondertekenen.

Randvoorwaarden effectieve vroegsignalering 

Gemeenten willen onverminderd blijven inzetten op het verbeteren van vroegsignalering en de dienstverlening aan inwoners. Daarvoor zijn wel essentiële randvoorwaarden nodig: 

• Meerjarige financiële zekerheid, waaronder het veiligstellen van de middelen in de meicirculaire. 
• Zet als kabinet in op een toekomstbestendig stelsel van vroegsignalering, zodat gemeenten kunnen zorgen voor een effectieve opvolging van signalen en uitvoering van vroegsignalering. 

Volgens het jaarrapport van Divosa, onderdeel van de Monitor Vroegsignalering, ontvingen gemeenten in 2025 ruim een miljoen signalen van betalingsachterstanden. Dit benadrukt het belang van een solide en toekomstbestendige aanpak en het verbeteren van vroegsignalering.