zaterdag 29 augustus 2026

Het rijk, Jeugdzorg Nederland en de VNG hebben op 29 augustus samen excuses aangeboden aan jongeren die hebben geleden door hun verblijf in de gesloten jeugdzorg. Met het excuus wordt het leed van deze jongeren erkend. Het is een eerste stap naar herstel en verdere verandering van de gesloten jeugdzorg.

De gesloten jeugdzorg werd in 2008 ingevoerd om jongeren met een civielrechtelijke maatregel niet langer in justitiële jeugdinrichtingen te plaatsen. De bedoeling was om hen passende hulp te bieden. In de praktijk is dit onvoldoende gelukt. Voor veel jongeren was het verblijf in de gesloten jeugdzorg ingrijpend. Zij kregen te maken met verregaande vrijheidsbeperkende maatregelen, een repressief leefklimaat en fysiek, psychisch of seksueel geweld. Deze ervaringen hebben diepe sporen nagelaten in hun verdere leven.

Het excuus is gericht op de jongeren in de gesloten jeugdzorg en op de jongeren die voor 2008 met een civiele maatregel in de jeugdgevangenis werden geplaatst. Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de organisatie van gesloten jeugdzorg. Daarom heeft de VNG besloten om namens gemeenten deel te nemen aan het excuus. We vinden het belangrijk dat het leed van deze jongeren wordt erkend en dat er ruimte komt voor herstel.

Ruimte voor herstel

Er komen diverse herstelactiviteiten voor jongeren. Dit wordt aangeboden via de website nagesloten.nl en georganiseerd door het ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ). Zo worden er bijeenkomsten georganiseerd voor lotgenotencontact. Daar is ruimte om ervaringen te delen, gehoord te worden en erkenning te krijgen.

Daarnaast zijn er procesbegeleiders voor de slachtoffers tot 35 jaar. Het gaat bijvoorbeeld om ondersteuning op het gebied van wonen, financiën, gezin, werk en zorg. De procesbegeleiders brengen de ondersteuningsvraag in kaart en helpen bij het vinden van passende hulp. De aanpak is gericht op ondersteuning. Individuele compensatie of schadevergoeding maakt hiervan geen onderdeel uit.

Er wordt vanaf nu een pilotfase gestart tot eind 2026 en het rijk zorgt ervoor dat er vanaf 1 januari 2027 een volledig uitgewerkt aanbod beschikbaar is voor de jongeren en nabestaanden. Voor het herstelprogramma heeft het kabinet €12 miljoen vrijgemaakt.

Gesloten jeugdhulp verder afbouwen

Erkenning en herstel kunnen niet los worden gezien van de verdere afbouw van gesloten jeugdzorg. Gemeenten hebben hierin een belangrijke rol. Het gaat onder meer om het versterken van de plaatsingscoördinatie, het voorkomen van doorplaatsingen en het maken van afspraken met aanbieders over passende zorg. Ook is aandacht nodig voor vakmanschap en de kwaliteitseisen die gemeenten aan aanbieders stellen.

Het kabinet werkt aan een wijziging van de Jeugdwet om de wettelijke grondslag voor gesloten jeugdzorg bij ernstige opvoed- en opgroeiproblemen te herzien. Dit is erg belangrijk. Zolang de wettelijke grondslag bestaat, zijn gemeenten namelijk verplicht deze zorgvorm te organiseren. Ook blijft de VNG aandacht vragen voor goede rechtswaarborgen en een laagdrempelige manier waarop jongeren hun stem kunnen laten horen, zonder negatieve gevolgen voor hun behandeling.

Meer informatie