Na het sluiten van de scholen en kinderopvanglocaties, heeft de VNG met het ministerie van OCW de afspraak gemaakt dat gemeenten aan kwetsbare kinderen opvang, onderwijs en didactische begeleiding kunnen bieden als dat nodig is.

De minister van OCW heeft hierover een brief aan de Tweede Kamer gestuurd. Daarnaast is de aanwijzing aan de voorzitters van de veiligheidsregio’s gegeven om opvang, onderwijs of didactische begeleiding van deze kwetsbare kinderen mogelijk te maken.

Identificeren van kwetsbare kinderen

Wij benadrukken dat de corona-maatregelen worden genomen in het kader van de volksgezondheid. Gemeenten staan voor de afweging welke kinderen in zo’n kwetsbare situatie bevinden dat dit echt op korte termijn om een oplossing vraagt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij gedrags- of psychische problemen bij de kinderen en/of hun ouders en bij onveilige thuissituatie. Lokale teams, Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen (GI’s) en de Raad voor de Kinderbescherming en scholen spelen een belangrijke rol bij het identificeren van de kinderen voor wie een veiligheidsrisico is vastgesteld of waar dat mogelijk kan ontstaan. Deze kinderen zullen in grote mate al bekend zijn bij de schoolbesturen en samenwerkingsverbanden passend onderwijs, kinderopvang, wijkteams en jeugdgezondheidszorg. In de coördinerende rol gaan we ervan uit dat u hierover in overleg gaat met VT, RvK, GI’s. De vaststelling ligt uiteindelijk bij u als gemeente.

Wanneer kunnen gemeenten maatwerk bieden aan deze kinderen?

Op het moment dat volgens de gemeente, in afstemming met betrokken partijen, blijkt dat verblijf in de huidige thuis of woonsituatie onwenselijk is, kan er naar een alternatief op het gebied van jeugdhulp, opvang of school worden gezocht. Hierbij kunnen de volgende situaties van toepassing zijn:

  1. De jeugdhulp aan het kind valt weg of kan alleen in een gewijzigde variant worden geboden vanwege de coronamaatregelen, of de door de toegangs-/wijkteammedewerker, Veilig Thuis of Gecertificeerde instelling vastgestelde hulp kan vanwege de coronamaatregelen niet worden geboden.
  2. Vanwege het wegvallen van school of opvang ontstaat een kwetsbare thuissituatie die niet zonder extra hulp, opvang of school kan worden gecontinueerd.

Het gaat om maatwerk in de breedte van opvang, onderwijs en/of jeugdhulp. Hieronder wordt de regierol van de gemeente specifiek uitgewerkt in situaties van discontinuïteit van jeugdhulp.

Continuïteit in het kader van de jeugdhulp

Met grote waardering zien we hoe jeugdhulpinstellingen en wijkteams werken om zowel de gezondheidsmaatregelen na te leven als de hulp aan de kinderen en hun ouders te continueren. Tegelijkertijd voelen een aantal instellingen of groepen zich genoodzaakt vanwege de maatregelen om de hulp stop te zetten of op een alternatieve wijze aan te bieden. Op het moment dat hierdoor de continuïteit van hulp voor kinderen in het geding komt, kunnen de volgende stappen worden gezet:

  1. De jeugdhulpinstelling zoekt eerst zelf naar een alternatieve oplossing voor de desbetreffende kinderen;
  2. Vraag aan de instellingen om – als ze zelf geen oplossing vinden – contact op te nemen met het wijkteam, de gecertificeerde instelling of de toegangsmedewerker om tot een ander geschikt hulpaanbod binnen de jeugdhulp te komen.
  3. Op het moment dat binnen de reguliere jeugdhulp geen passende hulp wordt gevonden en het kind bevindt zich in een kwetsbare situatie, heeft de gemeente de regie om maatwerk te leveren voor alternatieve hulp of opvang.

Deze stappen gaan uit van een situatie waarbij er al jeugdhulp wordt geboden. Deze volgorde om eerst binnen het reguliere jeugdhulpaanbod een aanbod te bieden, geldt uiteraard ook bij nieuwe jeugdhulpvragen of nieuwe signalen van onveiligheid.  

Goede voorbeelden van continuïteit van hulp, opvang en onderwijs

Veel gemeenten hebben samen met professionals en instellingen in de afgelopen periode al in kaart gebracht welke kinderen in kwetsbare situaties terecht zijn gekomen door het wegvallen van jeugdhulp, school of kinderopvang. Verschillende goede voorbeelden van maatwerkoplossingen kunt u op de website van het Nederlands Jeugdinstituut vinden.

Daarnaast hebben verschillende gemeenten/jeugdhulpregio’s in de afgelopen weken actief met jeugdzorgaanbieders gecommuniceerd over situaties waarbij hulp of opvang wegvalt en hoe aanbieders en gemeenten elkaar daarover kunnen informeren. In de bijlagen hieronder vindt u twee goede voorbeelden.

Meer informatie

Opvang, onderwijs of begeleiding voor kwetsbare kinderen (20 maart 2020)