In de IJsselgemeenten experimenteerde de afdeling Intake & Handhaving de afgelopen maanden met de zogeheten Zelfinspectie app. Met deze app voert een klant aan de hand van een sturende vragenlijst ‘zelf’ zijn huisbezoek uit. Gemeenten en klanten zijn tevreden. En de app kan straks nog veel meer.

In juli van dit jaar publiceerde VNG Naleving het artikel App helpt IJsselgemeenten met huisbezoeken in coronatijd. Huisbezoeken zijn een veelgebruikt middel om twijfels over de woonsituatie van klanten in relatie tot een bijstandsuitkering te onderzoeken. In de IJsselgemeenten zochten ze naar een alternatief voor huisbezoeken in coronatijd. Die vonden ze in de Zelfinspectie app, een doorontwikkeling van de al gebruikte Huisbezoek app van Montr. Inmiddels deden ze hier de eerste ervaringen mee op.

Efficiënt alternatief

Fred Struik en Peter Lanser

Fred Struik (foto links) is als senior medewerker Intake & Handhaving nauw betrokken bij de ontwikkeling en het gebruik van de app. Hij vertelde in het eerdere artikel al over de werking ervan. In het kort: een klant ontvangt een link die hij opent op zijn smartphone, waarna hij een sturende vragenlijst doorloopt waarbij hij ook een aantal foto’s moet maken. De handhaver kijkt mee naar de verstrekte gegevens en kan eventueel bijsturen.

Fred constateert dat het gebruik van de app door een goed geïnstrueerde klant leidt tot een goede controle. ‘De klant beantwoordt de benodigde vragen en hij maakt foto’s van bijvoorbeeld de watermeterstand en de woning zelf. Voor ons als gemeente heeft het gebruik een aantal voordelen. Natuurlijk geeft het ons een extra mogelijkheid om in deze coronatijd waar nodig achter de voordeur te kijken. Stel dat een klant ons niet binnen wil laten uit angst voor corona. Dan hebben we dat te respecteren. Nu we die klant een alternatief kunnen bieden, kan een weigering de gebruikelijke gevolgen hebben voor de uitkering. Maar het heeft ook enorme efficiencyvoordelen. Normaal gesproken gaan twee collega’s met de dienstauto op huisbezoek. Nu kan één collega dat bezoek thuis achter zijn computer uitvoeren.’

De app is volgens Fred vooral geschikt voor de ‘lichtere’ huisbezoeken, waarbij het met name gaat om verificatie van de woonsituatie. Voor de zwaardere onderzoeken en voor bezoeken aan mensen die de Nederlandse taal niet machtig zijn is de app minder geschikt. Hetzelfde geldt voor situaties waarin de handhaver een klant zijn bevindingen wil voorleggen in een confrontatiegesprek.

Naast de voordelen voor de gemeenten, ziet Fred dat de app minder belastend is voor de klant. Er hoeft tenslotte niemand fysiek in zijn huis te komen. Van een aantal klanten ontving zijn afdeling desgevraagd ook feedback op de functionaliteit en gebruiksvriendelijkheid. ‘Eigenlijk waren alle reacties positief’, zegt Fred. ‘Klanten gaven aan dat de app intuïtief werkte en dat ze wisten wat er van ze werd verwacht. Een klant gaf aan blij te zijn dat het op deze manier kon in coronatijd. Die maakte zich oprecht zorgen over het gevaar voor besmetting.’

Verbetering en verbreding

Aan de hand van de ervaringen wordt de app continu gefinetuned. De aanpassingen zitten vooral in de formulering van de gebruikte vragen. Heel interessant is het om te kijken naar de mogelijkheden voor verbreding. Fred: ‘Wij willen nu onze klantmanagers van het team Inkomen meenemen in het gebruik van de app. Op dit moment vragen zij ons als handhavingsspecialisten om de huisbezoeken voor onze rekening te nemen. Met deze app zouden ze dat ook zelf kunnen doen.’

Een andere ontwikkeling waar Fred enthousiast van wordt is de mogelijkheid voor een videoverbinding. ‘De huidige functionaliteiten zijn sturende vragenlijsten en de mogelijkheid om foto’s te nemen. Er wordt nu gekeken naar de optie voor video. Dat maakt het voor ons mogelijk om live met de klant mee te kijken, maar het biedt ook tal van mogelijkheden voor andere vormen van dienstverlening. Denk aan een voortgangsgesprek, een keukentafelgesprek, informatieve gesprekken, enzovoort. En misschien kun je die gesprekken dan ook wel opnemen. Natuurlijk onder de voorwaarde dat het veilig is en dat de privacy van klanten gewaarborgd blijft.’

Innovatie en professionalisering

Binnen de IJsselgemeenten zijn ze ervan overtuigd dat de Zelfinspectie app een blijvertje is. Ook na corona. Niet voor niets volgt Peter Lanser (foto rechts), senior Adviseur Multidisciplinaire Interventies bij VNG Naleving, de ontwikkelingen al sinds dit voorjaar op de voet. Hij ontwikkelt momenteel samen met de Belastingdienst Toeslagen, UWV en de SVB, mogelijkheden voor alternatief handhaven voor projecten van de Landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI). In deze projecten werken gemeenten en ketenpartners samen om misstanden in het sociaal domein op lokaal niveau te voorkomen en aan te pakken. Denk aan fraude met uitkeringen, belastingontduiking en adresfraude.

Peter: ‘Naar analogie van de landelijke routekaart coronamaatregelen ontwikkelde ik samen met genoemde ketenpartners de routekaart handhaving. Die biedt aanknopingspunten voor mogelijke acties van interventieteams in coronatijd. De Zelfinspectie app gaat hier wat ons betreft deel van uitmaken. Niet alleen voor controles op de rechtmatigheid van uitkeringen, maar bijvoorbeeld ook voor het toezicht op de Basisregistratie Personen vanuit de afdelingen publiekszaken. En net als de IJsselgemeenten, zien ook wij deze app als structureel onderdeel van ons instrumentarium. Dat past goed binnen de ambities van de LSI op het gebied van innovatie en verdere professionalisering.’

Meer informatie

Wilt u meer weten over alternatieve vormen van handhaving in het algemeen of de Zelfinspectie app in het bijzonder? Neem dan contact op met Peter Lanser, Senior Adviseur Multidisciplinaire Interventies bij VNG Naleving.