De financiële toezichthouders van de provincies geven gemeenten begin mei duidelijkheid over het gebruik van stelposten voor onderuitputting in de begroting. Dit volgt op een uitspraak van de Commissie BBV en leidt tot een aanpassing van het Gemeenschappelijk financieel toezichtskader.
Van onderuitputting is sprake wanneer er minder geld wordt uitgegeven dan begroot. Dit kan alleen bij de jaarrekening worden vastgesteld. Soms levert dit een eenmalig voordeel op, maar wanneer afwijkingen zich structureel herhalen, ligt het voor de hand de raming van het betreffende budget aan te passen.
Motie stelpost onderuitputting en reactie minister
Met de motie De Vries c.s. (pdf, 157 kB) vraagt de Tweede Kamer de regering om gemeenten toe te staan een stelpost onderuitputting te gebruiken en hierover afspraken te maken met de provincies als toezichthouders. In de brief Toekomst Financieel Toezicht (pdf, 245 kB) geeft de minister van BZK aan dat dit onder voorwaarden al mogelijk is.
Zo kunnen gemeenten voor specifieke baten en lasten een stelpost opnemen als deze lastig nauwkeurig te ramen zijn. Voorwaarde is dat de stelpost goed wordt onderbouwd en aansluit bij reële verwachtingen. De minister heeft de Commissie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gevraagd dit verder te verduidelijken.
Uitspraak Commissie BBV
De commissie doet dit in de nieuwe Notitie Structurele en incidentele baten en lasten. Het Besluit begroting en verantwoording bevat geen expliciet verbod op het opnemen van een stelpost voor onderuitputting. Wel bepaalt artikel 189, lid 2, van de Gemeentewet dat de begroting structureel en reëel sluitend hoort te zijn. Daarom acht de commissie een algemene stelpost voor onderuitputting niet wenselijk, omdat dit kan wijzen op een te weinig realistische raming. Specifieke stelposten met de juiste onderbouwing kunnen wel.
Toezichthouders bieden begin mei duidelijkheid aan gemeenten
Op basis van deze uitspraak hebben de financieel toezichthouders van de provincies het GTK aangevuld. Tot nu toe bood het GTK immers geen ruimte voor een stelpost onderuitputting. De provincies hebben een standpunt ingenomen hoe zij de uitspraken van de commissie BBV gaan toepassen voor de begroting 2027 en verder. Deze aanpassing loopt vooruit op de bredere aanpassing van het GTK die voor de zomer wordt verwacht.
Uitgangspunten GTK: realistisch ramen en tijdig overleg
In het nieuwe GTK blijft realistisch ramen het uitgangspunt. Een algemene stelpost voor onderuitputting is niet toegestaan. Specifieke stelposten kunnen wel, mits gemeenten deze goed onderbouwen, bijvoorbeeld met historische reeksen. De bewijslast ligt bij gemeenten en het eindoordeel bij de toezichthouder. Begin mei volgt een nadere toelichting op de voorwaarden.