Verenigingsstrategie Gemeenten 2024

Een breed scala van maatschappelijke onderwerpen belandt bij het lokaal bestuur: van schuldenproblematiek tot ondermijning, van tweedeling tot een nieuw zwembad. Samen met de provinciale afdelingen ging de VNG op zoek naar samenbindende thema’s en opgaven voor de komende periode.

Ondanks regionale verschillen bleek er grote overeenstemming over de belangrijkste opgaven waar gemeenten en de vereniging voor staan. Hier gaat het bijvoorbeeld om opgaven binnen de informatiesamenleving, de inclusieve samenleving, de leefomgeving, de gemeentelijke uitvoering en democratie.  Het is aan gemeenten om deze opgaven voor de komende periode te agenderen, prioriteren en de richting te bepalen. Binnen de vereniging komen alle lijnen samen.

Thema’s

In onze verenigingsstrategie ‘Gemeenten 2024’ hebben we de ontwikkelingen en opgaven benoemd. De Algemene Ledenvergadering heeft op 5 juni 2019 ingestemd met de belangrijkste koersbepalende thema’s, zoals versterken van de democratie, solidariteit binnen de vereniging, wederkerigheid in de bestuurlijke verhoudingen en voorstellen voor het meerjarenprogramma Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU).

In aanvulling op het meerjarenprogramma GGU gaan we de komende periode verkennen of er binnen de vereniging behoefte is aan verbreding van de activiteiten binnen deze derde statutaire functie. Voorstellen hiervoor worden 29 november 2019 voorgelegd aan de leden in de Buitengewone Algemene Ledenvergadering.

Versterken van de democratie

‘Samen met inwoners’ is een vaak gebruikte term in de coalitieakkoorden die vorig jaar na de raadsverkiezingen zijn gesloten. ‘Samen met inwoners’ betekent ruim baan geven aan bewonersinitatieven en bewoners betrekken bij beleidsbeslissingen. Belangrijk is daarbij de balans tussen participatieve en representatieve democratie. Participatieve democratie mag niet de rol van de raad uithollen.

We gaan werken aan versterking en doorontwikkeling van de representatieve en participatieve democratie en ontwikkelen we scenario’s voor de toekomst van het lokaal bestuur.

Solidariteit binnen de vereniging

Onderlinge solidariteit staat aan de basis van goed functionerende gemeenschappen. Ook binnen de VNG is solidariteit uitgangspunt bij het bepleiten van onze wensen richting het Rijk. Solidariteit gaat over een goede verhouding tussen geven en nemen, tussen lusten en lasten. Verdeelvraagstukken zoals het klimaat- en energiebeleid van het Rijk mogen geen bedreiging vormen voor onze saamhorigheid en effectiviteit. We pakken een pro-actieve rol bij verdelingsvraagstukken en regiospecifieke aangelegenheden. We moeten er samen uit kunnen komen.

Wederkerigheid in interbestuurlijke verhoudingen

Nu steeds meer taken zijn overgedragen aan gemeenten, komt de vraag op wat de rollen van de verschillende overheidslagen zouden moeten zijn en hoe de overheden zich tot elkaar moeten verhouden. De Raad van State concludeerde in 2016 dat de klassieke hiërarchische verhoudingen niet passen bij een situatie waarin alle overheden medeverantwoordelijkheid dragen. Met het Interbestuurlijk Programma (IBP) is een eerste aanzet gedaan om die gezamenlijke verantwoordelijkheid in de praktijk te brengen. Tegelijkertijd moeten we constateren dat er nog geen gelijk speelveld is.

We hebben in onze strategie 2024 vastgesteld dat we op basis van wederkerigheid willen samenwerken met het Rijk en andere overheden. De condities waaronder dat gebeurt, moeten worden aangescherpt in lijn met het advies van de Raad van State (versterking rol minister van BZK, instelling commissie beslechting bestuurlijke geschillen, integrale wetgevingsaanpak, betere financiële randvoorwaarden, stevige rol van alle overheden bij kabinetsformaties).

We willen het gesprek aangaan over de vraag hoe wij er collectief voor gaan zorgen dat de afgesproken taken binnen de gestelde kaders worden uitgevoerd. Daarbij willen we laten zien dat we een betrouwbare partij zijn. Alleen dan kunnen we ook van onze rijkspartners vragen om zich te houden aan de afgesproken uitgangspunten. We hebben dan wel de instrumenten en middelen nodig die passen bij onze taken en verantwoordelijkheden.

Meer informatie