‘Meer transparantie met nieuw fonds’

Nummer 6, 2017

De financiering van taken die de VNG voor alle gemeenten uitvoert, verandert per 2018. De huidige financieringswijze met uitnamen uit het Gemeentefonds mag dan namelijk niet meer. In een brief aan de leden licht het VNG-bestuur een voorstel toe voor een alternatief: het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering.

De buitengewone algemene ledenvergadering ging eind vorig jaar al akkoord met de instelling van dat fonds voor gezamenlijke activiteiten zoals de Digitale Agenda 2020 of de Informatiebeveiligingsdienst. De VNG kiest voor een oplossing die inhoudelijk zo dicht mogelijk bij de oude financieringswijze staat. Ben Visser, penningmeester van de VNG en burgemeester van Scherpenzeel: ‘Want die werkte eigenlijk prima. Door de uitname uit het Gemeentefonds droegen alle gemeenten automatisch bij, naar rato welteverstaan. Dat principe willen we in stand houden. Want alle gemeenten hebben baat bij die gezamenlijke activiteiten en hebben er ook samen voor gekozen.’ De VNG had ook een andere financieringswijze kunnen voorstellen. ‘Bijvoorbeeld verhoging van de contributie. Dan maak je geen aparte geldstroom voor de gezamenlijke gemeentelijke activiteiten zichtbaar, dat is minder transparant.’

Administratief fonds

Het zou dus een administratief fonds moeten worden, in te richten bij de VNG. Visser: ‘We vragen alle gemeenten jaarlijks om hun bijdrage in dat fonds te storten. We halen dan precies hetzelfde bedrag op als dat we voorheen rechtstreeks uit het Gemeentefonds ontvingen.’ Het gaat daarbij uiteraard alleen om activiteiten en budgetten die gemeenten in de alv van de VNG hebben goedgekeurd. ‘Voor een deel van het budget neemt de alv besluiten die verplichtingen voor meer jaren vastleggen.’ De VNG denkt daarmee een grote stap vooruit te zetten op het gebied van transparantie en nieuwe manieren van samenwerken. ‘Met deze manier van werken, krijgen de gemeenten de mogelijkheid meer invloed uit te oefenen op zowel het beschikbare budget als de activiteiten die daarvoor gedaan worden.’

Verdeelsleutel

De verantwoording over het nieuwe fonds, over de middelen en over de activiteiten is straks terug te vinden in de jaarrekening. Daarover kan de alv zich vooraf – in de voorstellen tot gemeenschappelijke activiteiten gefinancierd uit het fonds – en achteraf – in verantwoording over resultaten en financiën – uitspreken. Welke verdeelsleutel stelt de VNG voor bij het innen van de middelen? ‘Voor 2018 waren de meeste budgetten voor de gezamenlijke activiteiten al opgenomen in de begroting van het Gemeentefonds als een uitname “aan de voorkant”. BZK voegt die bedragen als algemene uitkering weer toe aan het Gemeentefonds. Zo komt het bij de gemeenten terecht. Dat gebeurt volgens de verdeelsleutel van het aantal inwoners. Het is logisch dat wij diezelfde verdeelsleutel gaan hanteren voor het innen van de bijdrage van elke gemeente. Dat sluit ook het best aan bij de soort activiteiten die ermee gefinancierd worden, want dat zijn toch vooral publieksdiensten.’

Die verdeelsleutel is volgens Visser behoorlijk stabiel. ‘Het inwonertal verandert natuurlijk wel, maar het zijn geen dagkoersen. Elke gemeente weet dus goed waar zij aan toe is.’

Gemeenten kunnen zich uiteraard nog uitspreken over het voorstel voor het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering. Het staat op de agenda van de alv, op 14 juni in Goes. ‘Maar wij hebben onze ideeën natuurlijk al uitgebreid getoetst. De VNG werkt met commissies en klankbordgroepen. Daarnaast hebben we in veel verschillende gremia uitgebreid gesproken over het voorstel en dat op basis daarvan verder aangescherpt. Omdat het een heel logisch en fair voorstel is, en in de eerste plaats toch een technische, administratieve aanpassing die meer transparantie biedt dan voorheen, heb ik er alle vertrouwen in dat het wordt aangenomen.’

Handreiking

Waarom verstuurt de VNG dan nu al een ledenbrief? ‘Dat is een handreiking voor de gemeenten die deze andere financieringsroute in hun voorjaarsnota voor de begroting 2018 willen toelichten. Het leek ons een goede service om in de ledenbrief alvast uit te leggen wat er gaat veranderen, want het is toch een vrij technisch verhaal. Materieel maakt het voor de gemeentebegrotingen 2018 niets uit: er komt voor elke gemeente een klein beetje meer geld bij uit het Gemeentefonds en dat bedrag gaat er ook weer uit als bijdrage aan het fonds. Je zou bijna kunnen zeggen: vestzak-broekzak. Maar het is wel zo belangrijk dat dit op een correcte manier in de begroting wordt verwerkt en toegelicht. Het is niet meer dan logisch dat wij de leden daarover tijdig informeren.’

De ledenbrief staat op www.vng.nl

en op www.vng.nl/samen-organiseren