Datum
Organisatie
VNG KCHN
Soort
Best practice

Onder de noemer van project 'Scheerlicht' intensiveerde de gemeente Diemen de aanpak van woon- en adresfraude. Een projectleider kreeg de opdracht hiervoor gemeentebreed een integrale aanpak te ontwikkelen.

Eerste stap

Het project startte met het inzichtelijk maken van de aard en omvang van mogelijke misstanden. Bij de verkenning van de mogelijkheden kwam de projectleider in aanraking met adviseurs van het Kenniscentrum Handhaving en Naleving (KCHN) van de VNG. Zij adviseerden hem om bij het onderzoek een Flexibele Inzet Capaciteit (FIC) van de landelijke Stuurgroep Interventieteams (LSI) in te zetten.

Pilot

De gemeente nam dit advies over en ging, in de vorm van een pilot, samen met een FIC-team steekproefsgewijs 80 adressen in een Diemense wijk controleren. Inmiddels is de pilot afgerond en heeft Diemen een duidelijk beeld gekregen van de misstanden die er voorkomen en hoe ze die het beste kunnen oppakken.

Integrale aanpak

Burgemeester Erik Boog is groot voorstander van een integrale aanpak. Hij heeft de partijen die onderhandelen voor het nieuwe college gevraagd een vervolg te geven op dit project.

Over de aanpak in Diemen zijn enkele vragen voorgelegd aan de burgemeester.

Was u op de hoogte van VNG Kenniscentrum Handhaving en Naleving?

"Ja, ik was al bekend met het bestaan van het kenniscentrum, echter door dit project ben ik nog beter op de hoogte van de waardevolle werkzaamheden en activiteiten vanuit het kenniscentrum."

Wat waren uw verwachtingen ten aanzien van het project Scheerlicht bij de kick-off in september 2017?

"Mijn verwachtingen waren hoog gespannen. Op basis van mijn eerste ervaringen als nieuwe burgemeester van Diemen, kwam ik tot de conclusie dat wij als gemeente en partners te weinig zicht en grip hadden op fraude, misstanden en ondermijning.

Daar is Diemen overigens niet uniek in, dat geldt voor veel gemeenten. Met name als het gaat om woon- en identiteitsfraude is het belangrijk om door betere samenwerking fraude en misstanden beter op te sporen en aan te pakken. Project Scheerlicht zag ik als een goede mogelijkheid om door integrale handhaving vanuit diverse partners en disciplines deze samenwerking vorm te geven."

Wat zijn uw aanbevelingen/leerpunten voor de gemeente Diemen nu u op de hoogte bent gebracht tijdens het project en de eerste conclusies worden verwoord?

"De pilot in 1 van de wijken van Diemen laat zien dat door integrale controles en handhaving veel zaken aan het licht komen. Denk bijvoorbeeld aan (vermoedens van) mensenhandel, uitbuiting, hennepkwekerijen, woonfraude en uitkeringsfraude. Die zaken pakken wij nu met onze partners effectief op.

Formeel gaan wij de pilot nog evalueren, maar voor mij staat al vast dat voortzetting van een dergelijke aanpak zeer gewenst is. Zo wil ik een vervolg in de overige woonwijken en op de bedrijventerreinen van Diemen. Dan ga ik ook gebruik maken van het ondermijningsbeeld dat momenteel samen met het RIEC voor onze hele gemeente wordt opgesteld.

Belangrijk is ook dat we beter gaan kijken naar preventieve maatregelen om fraude en misstanden te voorkomen. Zo zijn we nu al strenger aan het controleren bij inschrijvingen in de basisregistratie personen (BRP). Daarnaast zou ik ook afspraken willen maken met verhuurders en eigenaren over betere screening van potentiƫle huurders. We zien dat, met name in de duurdere particuliere verhuur, veel sprake is van misstanden en criminele activiteiten. Daar wil ik meer grip op krijgen.

Al deze controles en handhavingsacties zijn belangrijk, maar ik wil 'de kraan zoveel mogelijk dichtdraaien'. Voorkomen is altijd beter dan genezen. En als je het niet kan voorkomen dan moet je signalen van misstanden veel sneller en beter oppakken. Door dit hele proces wordt het fraudebewustzijn binnen de gemeente en binnen de samenwerkende partners enorm vergroot en dat is ook grote winst."

Wat is uw visie op integrale handhaving en is er samenwerking in de regio met gemeenten en uitvoeringsinstellingen?

"Ik ben groot voorstander van een brede, integrale aanpak waarbij niet alleen alle gemeentelijke afdelingen samenwerken, maar ook alle relevante (lokale)partners zoals de politie, wooncorporaties, nutsbedrijven, Sociale Verzekeringsbank, de Belastingdienst/FIOD, ministeries, Openbaar Ministerie en milieudiensten. Dan kan je alle informatie en signalen goed bij elkaar brengen, de juiste partij de juiste instrumenten laten inzetten en bestuursrecht en strafrecht elkaar goed laten aanvullen.

Wij delen onze ervaringen met andere gemeenten en participeren ook in het Noord-Hollandse overleg over de aanpak van identiteitsfraude. Zo leren wij ook van elkaar."

Bevorderen van participatie is een belangrijk item voor gemeenten, de burger staat centraal wordt vaak gezegd. Uit studie blijkt dat de meest ideale situatie is wanneer hulpverleners (diagnose), klantmanagers (rechtmatig toetsen) en handhavers (inspectie uitvoeren) samenwerken. Hoe zou u dit in uw gemeente willen vormgeven?

"Van belang is dat alle disciplines binnen en de buiten de gemeenten relevante signalen en informatie goed met elkaar delen. Uiteraard binnen de kaders van de privacywetgeving. Diemen heeft er voorlopig voor gekozen om deze zaken te delen binnen een speciaal gemeentelijk fraudeteam met 1 coƶrdinator, gevormd door medewerkers vanuit de diverse afdelingen. Dat levert veel op. Verbindingen worden nu veel sneller gemaakt en signalen worden veel eerder opgepakt."

Afbeeldingen

Diemen_casusoverleg_500x300.jpg