Burgerschap

Politieke en maatschappelijke activiteiten, stemlocaties

Voorbeelden

  • Veel gemeenten werken aan het verbeteren van toegankelijkheid van stemlocaties.
  • Om toegankelijkheid van het verenigingsleven te stimuleren heeft gemeente Gooise meren In 2014 in samenwerking met organisatoren van de landelijke Week van de Toegankelijkheid een netwerkbijeenkomst georganiseerd om bewustwording te vergroten en praktische afspraken te maken.
  • Gemeente Almere werkt aan een instructie voor stembureaumedewerkers bij verkiezingen over hoe om te gaan met mensen met een beperking.
  • Veldhoven, Den Haag, Utrechtse Heuvelrug en Zeist hebben in maart 2018 bij de gemeenteraadsverkiezingen gebruik gemaakt van de stemmal voor mensen met een visuele beperking. In 2019 experimenteren meerdere gemeenten verder met de stemmal, die onder andere ook ingezet kan worden voor mensen met dyslexie en laaggeletterdheid.  
  • Met de cursus Stoere Stemmers kunnen Stichting ABRI en Stichting STRAS kiezers met een verstandelijke beperking voorbereiden en trainen om zelfstandig te kunnen stemmen.
  • De vliegende brigade van gemeente Groningen staat op de verkiezingsdag paraat met extra hulpmiddelen om stemlokalen toegankelijk te maken. Stembureauvoorzitters kunnen bij opening en gedurende de dag aangeven waar behoefte aan is.
  • De kranten ‘Verkiezingskrant in Gewone Taal (2019)’ en de ‘Stem jij ook?-Verkiezingskrant’ zijn gratis bestellen en downloaden in de webshop van ProDemos (www.prodemos.nl/webshop).
  • ProDemos organiseert gratis ‘Stem jij ook?’-workshops gericht op mensen met een licht verstandelijke beperking, waarin wordt verteld waarom stemmen belangrijk is en hoe je kunt stemmen. Zie: https://www.stemjijook.nu/workshops-in-het-land.

Wat zegt het VN-verdrag?

Artikel 29
Participatie in het politieke en openbare leven
De Staten die Partij zijn garanderen personen met een handicap politieke rechten en de mogelijkheid deze op voet van gelijkheid met anderen te genieten, en verplichten zich:
a. te waarborgen dat personen met een handicap effectief en ten volle kunnen participeren in het politieke en openbare leven, hetzij rechtstreeks, hetzij via in vrijheid gekozen
vertegenwoordigers, met inbegrip van het recht, en de gelegenheid, voor personen met een handicap hun stem uit te brengen en gekozen te worden, onder andere door:
i. te waarborgen dat de stemprocedures, -faciliteiten en voorzieningen adequaat, toegankelijk en gemakkelijk te begrijpen en te gebruiken zijn;
ii. het recht van personen met een handicap te beschermen om in het geheim hun stem uit te brengen bij verkiezingen en publieksreferenda zonder intimidatie en om zich verkiesbaar te stellen, op alle niveaus van de overheid een functie te bekleden en alle openbare taken uit te oefenen, waarbij het gebruik van ondersteunende en nieuwe technologieën, indien van toepassing, wordt gefaciliteerd;
iii. de vrije wilsuiting van personen met een handicap als kiezers te waarborgen en daartoe, waar nodig, op hun verzoek ondersteuning toe te staan bij het uitbrengen van hun stem door een persoon van hun eigen keuze;
b. actief een omgeving te bevorderen waarin personen met een handicap effectief en ten volle kunnen participeren in de uitoefening van openbare functies, zonder discriminatie en op voet van gelijkheid met anderen en hun participatie in publieke aangelegenheden aan te moedigen, waaronder:
i. de participatie in non-gouvernementele organisaties en verenigingen die zich bezighouden met het openbare en politieke leven in het land en in de activiteiten en het bestuur van politieke partijen;
ii. het oprichten en zich aansluiten bij organisaties van personen met een handicap die personen met een handicap vertegenwoordigen op internationaal, nationaal, regionaal en lokaal niveau.

Wetten

Kieswet
In artikel J 4, tweede lid, van de Kieswet wordt «tenminste 25%» vervangen door: zo veel mogelijk, maar ten minste 25%,.

De Kieswet, waarmee gemeenten bij elke verkiezing te maken heeft, ziet op de organisatie rondom verkiezingen.
Uit het VN-Verdrag vloeien drie verplichtingen voort die hierop van toepassing zijn: de toegankelijkheid van de stemlokalen, dat kiezers met een handicap in het geheim en zonder intimidatie kunnen stemmen en ondersteuning toe te staan aan kiezers met een handicap bij het uitbrengen van hun stem.

Een belangrijke mijlpaal is een wetswijziging per 1 januari 2019 die regelt dat alle stemlokalen toegankelijk moeten zijn voor kiezers met een lichamelijke beperking.

Via de volgende links is informatie beschikbaar over toegankelijkheidscriteria voor stembureaus: