Gebouwde omgeving: maatregelen van invloed op gemeenten

Op 10 juli hebben de voorzitters van de sectortafels de voorlopige resultaten gepresenteerd van maatregelen die moet leiden tot de CO²-reductie van 49%. Hieronder vindt u de voor gemeenten de meest relevante aanpassingen en hebben we aangegeven wat dit betekent voor gemeenten. Voor een volledig overzicht van alle maatregelen kunt u terecht op www.klimaatakkoord.nl.

Binnen de tafel Gebouwde Omgeving zijn vijf deeltafels.:

  • Startmotor
  • Financiering en normering
  • Inkeerregeling Nieuwbouw
  • Meer duurzame warmte
  • Masterplan/wijkaanpak

De maatregelen die van invloed zijn op gemeenten worden per deeltafel genoemd.

Deeltafel: Startmotor

Onderwerp

Verwachte aanpassing

Invloed op gemeenten

Routekaart maatschappelijk vastgoed

Voor verschillende soorten gebouwen worden routekaarten opgesteld.

Gemeenten worden gevraagd om uiterlijk 1 mei 2019 een routekaart op te stellen over de wijze en het tempo waarop zij haar eigen vastgoed gaat verduurzamen.

Aardgasvrije corporatiewoningen als startmotor

Woningbouwcorporaties willen graag voortvarend aan de slag via twee sporen: a. het koppelen van hun woningen aan warmte door het uitbreiden van bestaande warmtenetten door  warmtebedrijven; b. aardgasvrij via individuele technieken.

Het is belangrijk dat gemeenten de regie neemt bij de keuze (warmtenet of individueel) zodat zij deze kunnen afwegen vanuit alle belangen in de wijk en gemeente.

Deeltafel: Financiering en normering

Onderwerp

Verwachte aanpassing

Invloed op gemeenten

Aanpassing energiebelasting

De belasting op aardgas wordt jaarlijks verhoogd en de belasting op elektriciteit verlaagd zodat de CO²-component gelijk belast wordt. Hierdoor ontstaan nieuwe businesscases voor energiebesparende maatregelen.

Huurders, waarvan de corporatie pas laat maatregelen neemt, zouden financieel in de problemen kunnen komen. Ditzelfde kan gelden voor particuliere woningeigenaren die geen financiële ruimte hebben om maatregelen te nemen en ook pas laat planmatig aan de beurt zijn. De VNG pleit dan ook voor mitigerende maatregelen voor deze kwetsbare groepen.

 

Gebouwgebonden financiering

Er is gewerkt aan een vorm voor gebouwgebonden financiering waarmee het voor veel woningeigenaren mogelijk moet worden om een deel van de benodigde maatregelen te financieren. Daarbij is de financiering gekoppeld aan de woning en niet aan de persoon. Hierdoor kan de gebouwgebonden financiering voor de maatregelen met verkoop van de woning overgedragen worden aan de volgende eigenaar. Uitgangspunt hierbij is de hoogte van de energierekening. Het is wel nog nodig dat banken en andere marktpartijen passende oplossingen kunnen ontwikkelen en aanbieden.  De oplossingen voor het financieringsvraagstuk dienen breder gedefinieerd te worden.  Woonlastenneutraliteit is een goed uitgangspunt maar maakt niet altijd een inkomenstoets en ondersteuning overbodig.

 

Normering voor utiliteitsbouw

Afspraken worden uitgewerkt voor normering voor utiliteitsbouw (gebaseerd op kwh/m2), waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen gebruiksgebonden en gebouwgebonden. De afspraken maken het voor bevoegd gezag makkelijker om te handhaven.

 

Normering voor woningen

Er is gewerkt aan een eerste voorzet voor normering voor woningen. Deze gaat mogelijk vanaf 2021 als advies gelden voor woningeigenaren als een no-regret norm. Na evaluatie wordt gekeken of het vanaf 2030 een verplichtende norm wordt.

 

Deeltafel: Inkeerregeling Nieuwbouw

Akkoord nieuwbouw aardgasvrij

Vanaf 1 juli 2018 is een nieuwe wet ingegaan waarin nieuwbouw niet meer standaard aan het aardgas wordt aangesloten (nee, mits). Er is echter ook al veel nieuwbouw vergund met aardgasvaansluiting die nog gebouwd moet worden. Het akkoord heeft als doel om van deze al vergunde nieuwbouwprojecten alsnog 75% aardgasloos te laten bouwen.

Gemeenten moeten hun processen hierop aanpassen (zoals vergunningverlening)

Deeltafel: Meer duurzame warmte

Meer duurzame warmte

Aan deze tafel zijn voor verschillende individuele en collectieve warmteoplossingen gekeken hoe gekomen kan worden tot betere opschaling en lagere kosten. Daarnaast wordt er gewerkt aan een voorstel voor een aangepaste marktordening voor warmte.

Hiermee zal een warmtenet voor veel gemeenten een reëlere optie worden.

Deeltafel: Masterplan/wijkgerichte aanpak

Deze tafel werd voorgezeten door de VNG. Hierin zijn belangrijke besluitvormingsprocessen van de gemeente in de wijkgerichte aanpak verder uitgewerkt. Er zijn twee belangrijke besluiten benoemd.

Onderwerp

Verwachte aanpassing

Invloed op gemeenten

Transitievisie warmte

Hierin legt de gemeenteraad het tijdspad vast waarop wijken van het aardgas gaan. Voor de wijken waarvan de transitie vóór 2030 gepland is, zijn ook de potentiële alternatieve energie infrastructuren (all electric, (type) warmtenet enzovoorts) bekend. Uiterlijk eind 2021 heeft elke gemeente een transitievisie warmte voor de gehele gemeente. Een leidraad levert zoveel mogelijk objectieve input voor de transitievisie warmte. De transitievisie warmte zal eens in de 5 jaar geactualiseerd worden.

De gemeenteraad dient het tijdspad vast te leggen en een transitievisie op te stellen. Ook wordt de transitievisie eens in de 5 jaar geactualiseerd.

Uitvoeringsplannen op wijkniveau

Waar in de transitievisie de mogelijke alternatieven in beeld gebracht zijn, besluit de gemeenteraad in het uitvoeringsplan op wijkniveau over de alternatieve energie infrastructuur van een wijk. Dit biedt het kader waarbinnen gebouweigenaren, netbeheerders, warmtebedrijven, gemeenten en andere partijen investeringsbeslissingen nemen. Denk hierbij aan hoeveel en wanneer er moet worden geïsoleerd en of het elektriciteitsnet moet worden verzwaard. Cruciaal binnen het uitvoeringsplan is de participatie van gebouweigenaren- en gebruikers. Het uitvoeringsplan op wijkniveau moet uiterlijk 8 a 10 jaar voor dato worden vastgesteld. 

De gemeenteraad stelt een uitvoeringsplan op.

Een belangrijke bouwsteen voor de transitievisie warmte en het uitvoeringsplan op wijkniveau is de Regionale Energiestrategie (RES).