Duurzaam verkeer en vervoer: Culemborg maakt tempo

Nummer 14, 22 september 2017

Auteur: Paul van der Zwan | Beeld: gemeente Culemborg

Culemborg was genomineerd voor de titel meest duurzame gemeente op het gebied van mobiliteit. Toch zijn verkeer en vervoer er nog steeds goed voor een derde van het totale energieverbruik. Wethouder Joost Reus (GroenLinks): ‘Maatregelen waren, zijn en blijven dus nodig.’

Trots is Reus wel op de nominatie van zijn gemeente, de tweede in korte tijd. Want in 2015 behoorde Culemborg eveneens tot de kandidaten voor de titel duurzaamste gemeente van kennisorganisatie CROW. Maar een relativering is volgens hem gepast. ‘Je hebt als gemeente op het gebied van mobiliteit natuurlijk niet alles zelf in de hand. Wij hebben bijvoorbeeld een treinstation waardoor veel van onze inwoners met de trein gaan; dat is niet onze verdienste. Lig je als gemeente op het platteland waar geen bussen rijden en geen treinstation is, dan gebruiken mensen vanzelfsprekend vaker de auto.’
Maar met een gunstige geografische ligging komt duurzaam mobiliteitsbeleid ook niet vanzelf. Reus: ‘De gemeente moet er bijvoorbeeld wel voor zorgen dat er goede parkeergelegenheid is bij het station en dat mensen uit de stad met de fiets naar het station gaan.’
De nominatie beschouwt de wethouder uiteraard als bevestiging dat Culemborg goed op weg is op het gebied van duurzame mobiliteit. Dat de titel deze week naar Utrecht ging, doet daar niets aan af. ‘We willen dat met vervoer in onze gemeente zo min mogelijk energie verbruikt wordt en zo min mogelijk CO2 wordt uitgestoten.’ Dat past goed in het doel om energieneutraal te worden. ‘Dat streven hebben we al langer, maar het Klimaatakkoord van Parijs uit 2015 dat aanstuurt op beperkte opwarming van de aarde, vraagt ook van lokale overheden om inspanningen. Het doel stellen, is makkelijk, maar daarna moet je maatregelen vaststellen en tempo maken. Daar gaat het uiteindelijk om.’

We hebben de mensen niet aan een touwtje

Dat doet Culemborg dus ook, onder andere op het gebied van mobiliteit. Zo is de binnenstad autoluw en op steeds meer plekken in de gemeente zijn oplaadpalen voor elektrische auto’s geplaatst met groene stroom. Er zijn inwoners die hun auto niet op eigen terrein kunnen opladen; zij kunnen een verzoek indienen voor het plaatsen van een openbare laadpaal. ‘Die vergunningen verstrekken we makkelijk.’
Ook het gebruik van deelauto’s beperkt het energieverbruik door vervoer. ‘Gebruikers maken een bewustere keuze voor het type vervoermiddel dat ze kiezen.’ Bovendien resulteert het gebruik van deelauto’s in een lagere parkeerdruk. De gemeente stimuleert dat, onder meer door speciale parkeerplaatsen aan te leggen. Reus: ‘Maar we hebben de mensen uiteraard niet aan een touwtje; zij beslissen toch zelf.’ Daarnaast werkt de gemeente samen met een autobedrijf dat deelauto’s levert. Deze zijn voor deelnemers met een smartphone te openen. ‘Als gemeente hebben we parkeerplaatsen voor die auto’s gereserveerd in de publieke ruimte.’ Culemborg staat inmiddels in de top tien van hoogste autodeeldichtheid van Nederland.

Fietsinfrastructuur
Onnodig te zeggen dat Culemborg het fietsen en wandelen aanmoedigt; veel energiezuiniger kun je vervoer tenslotte nauwelijks krijgen. Tijdens de afgelopen collegeperiode zijn vijf verkeersknelpunten aangepakt waarbij langzaam verkeer en mindervaliden erop vooruit zijn gegaan. De gemeente werkt tevens permanent aan verbetering van haar fietsinfrastructuur. ‘Denk daarbij onder meer aan het verwijderen van paaltjes op de weg die het doorgaand fietsverkeer hinderen.’ Maar de aanleg van fietspaden staat eveneens hoog op de agenda. Ook in het buitengebied; er zijn veel scholieren die vanuit aangrenzende gemeenten in Culemborg naar school komen. Reus: ‘Hoe beter de fietspaden, hoe minder zij geneigd zijn met de, vervuilende, bus naar school te gaan.’
Culemborg werkt daarbij samen met andere partijen in de regio. ‘We hebben een project om middelbare scholieren te stimuleren de elektrische fiets te nemen in plaats van de bus. Dat doen we door hun tijdelijk zo’n fiets ter beschikking te stellen. Als het bevalt, kunnen ze zelf een elektrische fiets aanschaffen.’
De gemeente en de regio kunnen het niet alleen. Ideeën uit de gemeente zijn zeer welkom. ‘Daar hebben we een budget van 25.000 euro per jaar voor. We houden tweemaal per jaar een prijsvraag; de winnaars ontvangen maximaal 5.000 euro voor de uitvoering van het idee.’

Dat de gemeente zelf het goede voorbeeld geeft, spreekt voor zich. ‘De meest recente reinigingswagen die we hebben gekocht, is elektrisch.’ Daarnaast gaat Culemborg zelf gebruikmaken van elektrische deelauto’s. Die zijn bedoeld voor dienstreizen in de regio van bestuurders en ambtenaren. ‘We willen overigens dat deze auto’s in de toekomst ook kunnen worden gebruikt door inwoners.’
Culemborg kan en doet veel en daar krijgt het veel waardering voor. Maar op andere omstandigheden heeft zij geen vat. Reus noemt als voorbeeld de A2 die door de gemeente loopt. ‘Een groot deel van het energiegebruik komt op het conto van het wegverkeer op de rijksweg.’ De klimaatmonitor rekent namelijk de snelwegkilometers toe aan de gemeenten waar snelwegen doorheen lopen. Op dat energieverbruik heeft de gemeente nauwelijks invloed. ‘Desondanks kennen we wel doelstellingen op het gebied van besparing.’
Culemborg doet het goed qua duurzaam mobiliteitsbeleid, zoveel staat wel vast. De gemeente is ambitieus, dus de lat ligt hoog. ‘Inwoners en bedrijven in Culemborg bezitten momenteel enkele tientallen elektrische auto’s. Dat moeten er op termijn tienduizend worden. Dat is een grote opgave, maar onmogelijk acht ik die niet.’ Het gebruik van de fiets kan eveneens omhoog. ‘Onder meer voor vervoer binnen de gemeente. Daar zullen wij ook ons steentje aan bijdragen, onder andere door te zorgen voor goede fietsverbindingen en fietsenstallingen.’

 

Handvat voor nieuw college
Na de gemeenteraadsverkiezingen zullen de nieuwe colleges zich moeten buigen over mobiliteit en de verduurzaming daarvan. Het Klimaatakkoord van Parijs schept ook voor gemeenten verplichtingen.

Kennisorganisatie CROW heeft de brochure Klimaatgericht mobiliteitsbeleid voor gemeenten gemaakt. Die biedt handvatten bij de invulling van de mobiliteitsparagraaf en het lokale klimaatbeleid in het nieuwe collegeprogramma.
De brochure gaat in op het waarom van duurzaam mobiliteitsbeleid en de voordelen ervan, ook op korte termijn.
Gemeenten kunnen lezen welke maatregelen zij ter beschikking hebben om dergelijk beleid tot stand te brengen. De brochure geeft eveneens voorbeelden van gemeenten waar dat al tot goede resultaten heeft geleid. De VNG is medeondertekenaar van de brochure.