De uitgangspunten van het VN-Verdrag…

Doel van het VN-Verdrag is de drempels te verminderen zodat mensen met een beperking onbeperkt kunnen deelnemen aan de samenleving. Dit houdt in dat mensen met een beperking niet worden gediscrimineerd, maar meedoen op voet van gelijkheid. Dit werkt door op het gebied van arbeid, onderwijs, wonen, goederen en diensten, verkeer en vervoer, zorg, ondersteuning, sport, cultuur, vrijetijdsbesteding en uitgaan.

…nothing about us without us

Een van de belangrijkste uitgangspunten van het VN Verdrag is dat de doelgroep betrokken wordt bij het maken van beleid. Zij weten immers als geen ander welke drempels er zijn en hoe deze weggenomen kunnen worden. Daarom is het van belang dat zij al vanaf het begin van de beleidsontwikkeling volledig worden betrokken. Daarbij dient onder andere gelet te worden op de diversiteit van de doelgroep. Want iemand in een rolstoel heeft baat bij het plaatsen van een drempelplaat, maar voor blinden en slechtzienden zijn juist straatnaambordjes in braille nuttig.

…maak er algemeen beleid van

Het VN-verdrag gaat ervan uit dat het beleid van de overheid aan inclusie bijdraagt. En vaak is het zo dat inclusief beleid voor iedereen beter is, niet enkel voor personen met een handicap. Zo is een winkelstraat zonder (hoge) drempels en paaltjes niet alleen fijn voor personen in een rolstoel, maar ook voor ouders met een kinderwagen, ouderen met een rollator en iemand die tijdelijk op krukken loopt. Door gebruik te maken van design for all profiteert iedereen van het beleid of producten.

… aanpassingen zijn evenredig

De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) regelt dat personen met een handicap of chronische ziekte net als ieder ander behandeld moeten worden en hiertoe ook aanpassingen kunnen eisen. De aanpassing moet geschikt en doeltreffend zijn maar mag geen onevenredige belasting vormen.

Zo heeft bijvoorbeeld het College voor de Rechten van de Mens (CRvdM) geoordeeld dat het verzoek van een blinde vrouw om aan de arm door de winkel rondgeleid te worden, niet onevenredig belastend is1. Bij de afweging of een aanpassing al dan niet onevenredig belastend is, geldt een plicht tot overleg en actief handelen in de zoektocht naar een oplossing2. Er volgen steeds meer uitspraken van het CRvdM die invulling geven aan de termen ‘geschikt’, ‘doeltreffend’ en ‘evenredig’3.

… en mogen stapsgewijs worden ingevoerd

Het VN-Verdrag bepaalt dat er geleidelijke voortgang moet worden gemaakt in de inclusiviteit van de samenleving, maar dat dit niet in een keer gerealiseerd hoeft te worden. Hierbij gaat het om economische, sociale en culturele rechten zoals het recht op onderwijs, arbeid en deelname aan het cultureel leven. Burger- en politieke rechten moeten wel direct verwezenlijkt worden. Dit zijn onder andere het kiesrecht en het recht op vrijheid van meningsuiting4.

Artikel 3: De grondbeginselen van dit Verdrag zijn:

a. Respect voor de inherente waardigheid, persoonlijke autonomie, met inbegrip van de vrijheid zelf keuzes te maken en de onafhankelijkheid van personen;
b. Non-discriminatie;
c. Volledige en daadwerkelijke participatie in, en opname in de samenleving;
d. Respect voor verschillen en aanvaarding dat personen met een handicap deel uitmaken van de mensheid en menselijke diversiteit;
e. Gelijke kansen;
f. Toegankelijkheid;
g. Gelijkheid van man en vrouw;
h. Respect voor de zich ontwikkelende capaciteiten van kinderen met een handicap en eerbiediging van het recht van kinderen met een handicap op het behoud van hun eigen identiteit.

  1. ‘Kruidvat oordeel’ van het College voor de Rechten van de Mens, oordeelnummer 2017-104.
  2. Dit blijkt onder andere uit het ‘Kruidvat oordeel’ van het College voor de Rechten van de Mens, oordeelnummer 2017-104, §6.6.
  3. https://mensenrechten.nl/nl/nieuws/doeltreffende-aanpassing-voor-klant-met-beperking-een-serieuze-zaak
  4. Sociaal bestek, ‘De gemeentelijke rol bij de uitvoering van het VN-Verdrag Handicap’, p.61.