Commentaar Jantine Kriens: Onze rol in een turbulente omgeving

Nummer 19, 1 december 2017

Toen ik dit voorjaar onze erevoorzitter Wim Deetman belde en hem vroeg of hij bereid was ons bestuur te adviseren over de governance, hoefde hij geen seconde na te denken. Ik geloof dat hij zelfs nog excuses aan zijn vrouw moest vragen omdat hij hun post-pensioenafspraak had gebroken; namelijk dat je eerst even overlegt voor je een klus aanneemt. Maar ik denk dat zijn vrouw goed begreep dat dit niet zomaar een klus was. De afgelopen maanden hebben we meer dan eens ervaren dat de VNG hem na aan het hart ligt.

Wim Deetman heeft voor zijn advies gesprekken gevoerd met een kleine tachtig mensen van binnen en buiten onze vereniging. Die gesprekken hebben een wisselend beeld opgeleverd. De VNG wordt nog altijd gezien als gezaghebbende vertegenwoordiger van gemeenten. Maar dat gezag is niet vanzelfsprekend; zijn gesprekspartners waren ook kritisch. Hij schrijft in het voorwoord van zijn advies: ‘De VNG is geen brancheorganisatie, maar een netwerkverband van lokale overheden, die democratisch gelegitimeerd zijn. Met de verenigingsstructuur heeft de VNG goud in handen.’ Maar hij waarschuwt ook dat de VNG die kracht beter kan benutten en dat gemeenten moeten voorkomen door departementen tegen elkaar te worden uitgespeeld.

De aanbevelingen van Wim Deetman zijn niet alleen gericht op verbetering van de inrichting en werking van bestuur en commissies, maar ook op onze rol in een turbulente omgeving. De VNG is altijd al een netwerkorganisatie geweest, maar het aantal netwerken, de complexiteit van de opgaven, de variëteit in gemeenteland, en het groot aantal medespelers dwingen om de positie van kernspeler in veel van die netwerken opnieuw te bepalen.

Het gezag van de VNG is niet vanzelfsprekend

De rol van de VNG als vereniging zal in de toekomst vaker agenderend en initiërend zijn. Dat is ook de gedachte achter de beweging Samen Organiseren: gemeenten organiseren in verenigingsverband dat ontwikkelingen bij één gemeente voor alle gemeenten beschikbaar komen. Met deze manier van werken, hoeven de medewerkers van de VNG een thema ook niet tot in lengte van jaren vast te houden. Waar het om gaat, is dat een thema goed wordt opgepakt.

Met deze andere, meer flexibele manier van werken kunnen we de kracht van elke individuele gemeente bundelen en onze gezamenlijke belangenbehartiging en uitvoeringskracht versterken. De uitstekende analyse van onze governance, de aanbevelingen, maar vooral de spiegel die Wim Deetman ons voorhoudt, dat alles geeft ons een richtinggevend perspectief. De komende periode zal ik hem af en toe vragen om met zijn kennis, ervaring en wijsheid ons de spiegel nog eens voor te houden.

Wim Deetman presenteert zijn advies deze week op onze buitengewone algemene ledenvergadering.

Jantine Kriens is Algemeen directeur van de VNG.
jantine.kriens@vng.nl, @kriens