Commentaar Jantine Kriens: Dag van krachtige gemeenten

Nummer 17, 3 november 2017

Vorige week was ik bij de Dag van de kleine gemeenten in Scherpenzeel, een gemeente met een kleine 10.000 inwoners. We werden er ontvangen door burgemeester Ben Visser in partycentrum Boschzicht. Een plek waar iedereen in Scherpenzeel wel een herinnering aan heeft, omdat daar zo’n beetje alle bijeenkomsten in de gemeente plaatsvinden, van huwelijken en recepties tot evenementen en verenigingsfeesten. Op deze plek, vertelde onze gastheer, was ook zijn receptie toen hij werd geïnstalleerd als burgemeester. Een plek waar een kleine gemeenschap samenkomt, een gemeenschap waar de lijntjes kort zijn. 

Dat bleek ook heel mooi tijdens de discussie over het sociaal domein. Als gemeenschap krijgen kleine gemeenten zaken veel sneller voor elkaar: alle lijntjes zijn heel makkelijk te leggen. Omdat alles kleinschaliger is, kunnen kleine gemeenten flexibeler en sneller werken. Je weet bijvoorbeeld al heel snel hoeveel ouderen er zijn en dat er tien ouderen boven de tachtig zijn waar je iets voor moet regelen om te zorgen dat ze thuis kunnen blijven wonen. Je hebt makkelijker contact met de huisarts, je kunt eenvoudiger iedereen die je nodig hebt bij elkaar brengen en met het beschikbare budget passende zorg regelen. En waar de zorgverzekeraars betrokken moeten worden, kan de huisarts een rol spelen.

Omdat alles kleinschaliger is, kunnen kleine gemeenten flexibeler en sneller werken

Kleine gemeenten kunnen dus sneller organiseren, maar ze kunnen het niet allemaal alleen. Voor de zorg en de hulp hebben ze soms ook de grotere gemeente nodig. Het is mooi om te zien hoe de samenwerking tussen grote en kleine gemeenten steeds vanzelfsprekender wordt. Hoe gemeenten, afhankelijk van de opgave, de schaal bepalen. Sommige opgaven kun je het best op een kleine schaal aanpakken, terwijl je voor andere beter kunt samenwerken op een grotere schaal. Ook in onze visie voor 2020 pleiten wij voor deze slimme aanpak, voor meerschaligheid. Gemeenten moeten altijd kunnen kiezen welke schaal het best past bij het onderwerp: zorg, veiligheid, klimaat enzovoort. Uiteraard onder de voorwaarde dat er duidelijkheid is over de rol van de raad. De samenwerkingsverbanden moeten goed geregeld zijn. Een aandachtspunt is nog de kwetsbaarheid van de ambtelijke organisaties in kleine gemeenten. Zeker nu het economisch beter gaat, stromen veel ambtenaren door naar grotere gemeenten. Maar ook hier kunnen samenwerking en bundeling van krachten uitkomst bieden.

En misschien moeten we gemeenteland dan niet langer verdelen in groot en klein. We hebben als gemeenten zoveel gemeenschappelijk dat we gemeenten beter kunnen verdelen in thema’s en daar groot en klein doorheen laten lopen. Wat dat betreft sluit ik mij aan bij wethouder Roy de Witte van Tubbergen. In zijn tweet over onze Dag van de kleine gemeenten, sprak hij van de Dag van krachtige gemeenten.

Jantine Kriens is Algemeen directeur van de VNG.
jantine.kriens@vng.nl, @kriens