Betoog: ‘Financiële tekorten leiden tot innovatie en creativiteit’

VNG Magazine nummer 10, 15 juni 2018

Auteur:  Eelco Eerenberg (D66), wethouder Enschede

De jeugd heeft de toekomst en van die toekomst hebben jongeren er maar één. Als wethouder Jeugd deelt Eelco Eerenberg (D66) graag de Enschedese invalshoeken en zijn visie daarop. Hij legt daarbij de focus op kinderen in de jeugdhulp. Met die groep voelt hij zich zeer nauw verbonden.
 
De jeugdhulp is nu dicht bij het gezin en het kind georganiseerd. Dat heeft drempels verlaagd. We helpen meer kinderen met zwaardere problematiek dan daarvoor. Blijkbaar vinden we hen nu sneller waardoor we eerder en beter kunnen helpen. Als het gaat om de grote tekorten binnen het sociaal domein vormt Enschede geen uitzondering. De uitgaven zijn groter dan de middelen die we krijgen vanuit het Rijk. Ook wij hebben helaas geen kant-en-klare oplossingen. Wel zie ik dat kortetermijnoplossingen niet werken om de tekorten in het sociaal domein terug te dringen. Voor de langere termijn is het beter om oplossingen te zoeken vanuit inhoudelijke vernieuwing. Samen moeten we de zorg slimmer, efficiënter en moderner organiseren. Ik geloof er in, maar het vraagt wel om een lange adem. We spiegelen ons beleid en de uitvoering ook continu aan wat elders in het land gebeurt. Daarbij maken we dankbaar gebruik van de inzichten van Jan Menting, ambassadeur zorglandschap jeugd.
 
Expeditie Enschede
De grote financiële tekorten zorgen gelukkig ook voor innovatie en creativiteit. De Enschedese wijkcoaches verdienen daarvoor een dikke pluim. Hun bijdrage aan het daadwerkelijk invulling geven aan een inclusieve samenleving is steeds beter zichtbaar. Ze hebben bijvoorbeeld Expeditie Enschede ontwikkeld om jongeren (weer) mee te laten doen aan de maatschappij. We vragen ons continu af hoe we belemmeringen kunnen ombuigen naar kansen. Door lerende netwerken te vormen, gaan jongeren, wijkbewoners en professionals samen aan de slag. Daarnaast zetten we hulpverleners in op een aantal pilotscholen in de stad. Zo kunnen we ondersteuning bieden dicht bij het kind, op school en thuis.

Nog een vernieuwend voorbeeld is de Social Impact Bond. Voor een groep jongvolwassenen in een kwetsbare positie organiseren we de ondersteuning op een nieuwe, innovatieve manier. Een consortium van partijen werkt samen aan één compleet behandelplan, zodat zij de jongeren integraal kunnen ondersteunen waar dat het meeste effect heeft: ‘doen wat nodig is’. De gemeente betaalt op basis van de gerealiseerde effecten, waarbij we letten op een duurzaam positief effect in het leven van de jongeren. 

Ik geloof er in, maar het vraagt wel om een lange adem

Intern monitoren we de uitgaven in het sociale domein continu. We sturen actief op de kwaliteit van de administratieve data. Daardoor hebben we relatief goed zicht op de uitgaven, hoewel er nog veel in beweging is.

Twents model
Wat ik ervaar als een belemmerende factor is het ‘aanbestedingscircus’. Dat werkt op de huidige manier niet goed. De meeste zorgaanbieders hebben te maken met 380 gemeenten met zeer uiteenlopende vragen en wensen. In Twente werken we daarom samen op het gebied van zorg en jeugdhulp: het ‘Twents model’. Zorgverleners leveren tenslotte liever een jeugdhulpverlener dan dat ze een extra accountant moeten inschakelen voor hun administratie.  

In het Twents model stellen we het resultaat voor de inwoner en het gezin centraal. We laten daarmee het denken in producten achter ons. We geven de inwoner, toegangsmedewerker en zorgaanbieder de vrijheid om samen een ondersteuningstraject op te zetten dat aansluit op de behoefte van de inwoner, gebaseerd op de eigen kracht van de inwoner. Op dit moment werken we het Twents model in volle vaart uit. We onderzoeken wat mogelijk is binnen de grenzen van het aanbestedingstraject om zorg te contracteren waarbij het resultaat, dat uiteraard voor elke inwoner en gezin anders is, echt centraal staat. Vanaf 2019 vormt dit model de basis voor de jeugdhulp en Wmo-ondersteuning.  
 
Ik verwacht dat we nog zeker zes jaar nodig hebben om de jeugdhulp in te richten en financiële stromen te beheersen. We willen betere zorg tegen lagere kosten. Daarnaast vind ik het ook belangrijk dat we het debat voeren als maatschappij over hoeveel zorg de overheid nog kan dragen. De zorgkosten nemen steeds maar toe. We moeten lusten en lasten als samenleving verdelen.
 
Schrijf ook een betoog voor VNG Magazine: redactie@vngmagazine.nl