Betoog Bob Duindam 'Nieuwe wet verstoort evenwicht'

Nummer 5, 24 maart 2017

De nieuwe Wet natuurbescherming (Wnb) be-schermt diersoorten zoals de gierzwaluw, de gewone dwergvleermuis en de exotische halsbandparkiet in de steden. Wethouder Bob Duindam uit Oudewater vindt dat de wet onbedoeld doorslaat en gemeenten daarvan de dupe zijn.

De afgelopen jaren hebben Rijk en gemeenten hun best gedaan overbodige regelgeving terug te dringen. Voor verbouwingen zijn daarin grote vorderingen gemaakt. Het aanbrengen van dakkapel of zonnepanelen is vergunningsvrij geworden, zelfs meldingsvrij. Soms kan een serre of andere aanbouw zelfs zonder vergunning worden gebouwd. We ervaren dit als grote winst, zonder dat er sprake is van storende wildgroei. En zonder dat het ten koste is gegaan van de biodiversiteit. Een begrip waaraan burgers in de stedelijke omgeving niet snel denken.

Stel, een inwoner wil een dakkapel en de buurman meldt dat er vleermuizen rondom het huis gesignaleerd zijn. Om de regels netjes te volgen, moet er eerst een jaarrond-onderzoek worden gedaan naar de vleermuissoorten met minstens vier signaleringsmomenten. De gecertificeerde waarnemer die zo’n onderzoek kan doen, brengt zo’n drieduizend euro in rekening. Vervolgens kan dat onderzoek samen met een omgevingsvergunning worden ingediend bij de provincie. In het gunstigste geval neemt zo’n traject in totaal anderhalf jaar in beslag.

Niet alleen moet er een ingewikkelde administratieve procedure worden gevolgd, aanvragers moeten dat ook nog eens doen bij een instantie waar ze als burger nooit mee te maken krijgen: de provincie. Provincies hoeven geen integrale afweging te maken van de belangen van de inwoners (economie, werkgelegenheid, woongenot en natuur). Ze kunnen zich eenzijdig richten op het natuurbelang. Veel winst op overbodige regelgeving dreigt door de nieuwe wet, onbedoeld, tenietgedaan te worden.

Provinciale boa’s

De ‘pakkans’ van overtredingen van de wet is 0,17 procent, zo blijkt uit onderzoek. Gaan provincies om die reden hun boa-capaciteit fors uitbreiden? Los van de vraag of dat effectief zal zijn, is het verstandig ons af te vragen wat het effect zal zijn van een provinciale boa. Gaat hij in de stad handhaven, naast politie en gemeentelijke boa’s? Ik verwacht dat daar niet heel erg begripvol op gereageerd gaat worden. En het vraagstuk is ook met de inzet van boa’s niet adequaat geregeld. Zaken die de gemeente vergunningsvrij heeft gemaakt, die handelingen betreffen die de gemeente simpelweg niet meer ziet, moeten dankzij de Wet natuurbescherming ineens weer wel op haar radar vallen.

Wie wordt er aangesproken op deze doorgeslagen wetgeving?

Relatie overheid-burger

Wie wordt er aangesproken op deze doorgeslagen wetgeving? Niet de aanstichter (het Rijk), noch het bevoegd gezag (de provincie), maar de gemeente. Het laat zich raden wat de gevolgen hiervan zijn voor de relatie overheid-burger.

Om het tij te keren, zijn minstens drie maatregelen noodzakelijk. Ten eerste moet de bewijslast worden omgekeerd. De provincie dient aan te tonen dat specifieke gebieden extra bescherming voor biodiversiteit behoeven. Daarnaast moeten er geen provinciale boa’s worden ingezet, maar onderzoekers die namens de provincie als bevoegd gezag gebiedsontheffingen verstrekken. De provincie Utrecht stelt dit ook voor. Echter de financiële last hiervoor ligt bij de provincie en niet als cofinanciering bij de gemeenten. Het is geen gemeentelijke taak. Tot slot zullen er preventieve maatregelen toegestaan moeten worden, zoals het aanbrengen van vleermuiskasten en speciale dakpannen voor gierzwaluwen. Onder meer de gemeente De Bilt past dit al toe, wat aangeeft dat het mogelijk is.

Zo kan de gemeente haar inwoners zekerheid bieden en worden zij niet op forse kosten gejaagd. De bekende vrijstellingen van bouwvoorschriften kunnen in stand blijven. Het contact met de burger, inclusief handhaving en toezicht op natuurbescherming, kan bij de gemeente komen te liggen. De natuur wordt waar dat nodig is beschermd en er is sprake van een redelijke balans met de noodzaak van economische ontwikkeling. En daar was de Wet natuurbescherming voor bedoeld: een beter evenwicht tussen natuur en economische belangen.

Auteur: Bob Duindam, wethouder (VVD/D66) ruimtelijke ordening Oudewater

Schrijf ook een betoog voor VNG Magazine: redactie@vngmagazine.nl