Bekostiging jeugdhulp op basis van profielen ondersteuningsbehoeften - Leeuwarden

Bekostiging jeugdhulp vanaf 2018 op basis van tien profielen gebaseerd op ondersteuningsbehoeften.

Betreft toegang

Jeugdwet

Uitvoeringsvariant

Taakgerichte uitvoeringsvariant: afspraak tussen de gemeente en zorgaanbieder over een taak voor een (deel)populatie zonder verantwoording op individueel niveau. De aanbieder bepaalt zelf hoe de taak wordt ingevuld. Er bestaat geen directe relatie tussen het aantal cliënten en het budget van hulpverleners, verhoogd met een percentage overheadkosten. Wijkteams hebben een eigen budget waarmee zij direct kunnen sturen. Zo wordt er niet gestuurd op de output in de vorm van gewerkte uren, maar op outcome te weten maatschappelijk effect. Dit zou leiden tot 30% minder kosten.

Samenvatting

In de gemeente Leeuwarden zijn zowel sociale wijkteams als huisartsenpraktijken het aanspreekpunt voor jeugdhulp. Bij gebiedsteams is een aantal gedragswetenschappers aangesteld voor advies en ondersteuning bij complexe casussen. Bij huisartsen nemen praktijkondersteuners jeugd deze rol op zich bij kortdurende ondersteuning. Omdat bij zowel de huisarts als bij de gebiedsteams expertise aanwezig is om de eerste ondersteuningsvragen in behandeling te nemen, kunnen inwoners op laagdrempelige wijze direct worden geholpen.

Door inzet van praktijkondersteuners Jeugd wordt nog maar 30% van het aantal jeugdigen verwezen naar jeugdzorg, bij 40% van de jeugdigen is een aantal gesprekken voldoende en bij 30% is géén gesprek nodig. Doordat het aantal intakegesprekken is geminimaliseerd, is de regeldruk verminderd en kan zorg snel worden gestart.

Om de regeldruk voor de gemeente te verminderen, start zij in januari 2018 met de andere Friese gemeenten met een nieuw bekostigingsstelsel: de bestaande driehonderd producten worden vervangen door een tiental profielen die passen bij de ondersteuningsbehoefte van de jongere of het gezin. Deze enorme verlaging van het aantal jeugdhulp-producten waarop geadministreerd wordt, verlaagt direct de administratieve last voor de gemeente, zorgaanbieders en verwijzers.

Kenmerken van het goede voorbeeld

  • Toegang tot jeugdhulp via huisarts en gebiedsteam is laagdrempelig vormgegeven.
  • Voldoende expertise om kleine hulpvragen direct te behandelen.
  • Vanaf 2018 drastische afname administratieve lasten door nieuwe wijze van inkopen.
  • Drastische afname administratieve lasten door vermindering productcodes.
  • Eén aanbieder levert alle gewenste ondersteuning (indien nodig met onderaannemers): per kind dus één traject.

Wat is het goede voorbeeld?

Toegang tot de jeugdhulp in gemeente Leeuwarden loopt via gebiedsteams, huisartsenpraktijken of via gecertificeerde instellingen. Huisartsen werken met een ‘praktijkondersteuner jeugd’ die direct door kan verwijzen naar een aanbieder, als jeugdzorg nodig is. Deze praktijkondersteuners hebben goed zicht op wat er speelt bij jeugd.

De gebiedsteams zitten ingenesteld in de wijken en dorpen. Bij de gebiedsteams zijn gedragswetenschappers aangesteld als gesprekspartner en adviseur om de toegang tot jeugdhulp te verbeteren. Zowel de gebiedsteams met gedragswetenschappers als de huisartsenpraktijken met praktijkondersteuners kunnen laagdrempelige zorg inzetten en dus direct helpen. Expertise is bij de twee toegangspunten geborgd en lichte zorgvragen kunnen op deze manier snel worden opgepakt.

Per 1 januari 2018 zal het bekostigingsstelsel van jeugdhulp veranderen in Friesland. De bestaande driehonderd producten waarop werd geadministreerd of verantwoording werd afgelegd worden vervangen door een indeling in een tiental profielen die passen bij de ondersteuningsbehoefte van de jongere of het gezin: een drastische afname in administratieve lasten.

Vóór een verwijzing wordt eerst samen met de cliënt bekeken welke resultaten er behaald moeten worden. Afhankelijk daarvan zet de aanbieder binnen het gekozen profiel een bepaalde intensiteit in voor behandeling of begeleiding. Het gekozen traject omvat dan alles wat nodig is om de gewenste resultaten te behalen.

De ondersteuningsbehoefte van de inwoner is dus leidend: één aanbieder levert in één traject alle gewenste begeleiding en/of behandelingen. De Friese gemeenten hebben hier gezamenlijk voor gekozen met als doel de jeugdhulp eenvoudiger (met minder regeldruk) en resultaatgerichter te maken.

Deze enorme verlaging van het aantal jeugdhulp-producten waarop geadministreerd wordt, zorgt voor een eenvoudigere inrichting van systemen en heeft tot gevolg dat rapportages compacter worden. Dit verlaagt direct de administratieve last voor met name gemeente en aanbieders.

Wat zijn de resultaten van het goede voorbeeld?

De gemeente Leeuwarden gaf aan dat het veel tijd en energie kostte om de jeugdzorg lean en mean door te voeren. Wanneer het nieuwe bekostigingsstelsel per 2018 van kracht wordt, zal de regeldruk óók voor de gemeente fors afnemen: werken met (veel) minder productcodes bespaart tijd in de verwerking. Daarbij stuurt de gemeente minder op budgetplafonds en meer op resultaat door sneller en overzichtelijk te ondersteunen en te behandelen.

Doordat de toegang tot jeugdhulp en de afhandeling van eenvoudige vragen laagdrempelig is vormgegeven door gedragswetenschappers in gebiedsteams, en huisartsen te laten werken met praktijkondersteuners, worden jongeren waar mogelijk ‘ter plekke geholpen’.

Er is een afname in doorverwezen hulpverlening. Slechts een derde van alle aanvragen bij de huisartsen voor ondersteuning wordt doorverwezen naar specialistische jeugdzorg. Bij 40% van de aanvragen is een paar gesprekken met de praktijkondersteuner jeugd voldoende en een derde heeft niets nodig. Dit levert een besparing op in verwijzingen, tijd en geld. Voor de inwoners is het prettig dat zij laagdrempelig en overzichtelijk toegang kunnen vinden.

Voor aanbieders is de regeldruk nog steeds erg hoog. De complexe decentralisatie heeft nog niet tot een voldoende transformatie geleid. De basis op orde brengen kost tijd en geld en is een kwestie van een lange adem, zo geeft de gemeente aan. Zo zijn er nog ICT-systemen die niet goed aansluiten bij de nieuwe manier van werken. Dit wordt hopelijk verbeterd door de productvermindering en procesversimpeling per 1 januari 2018.

Wat heeft de gemeente ervoor gedaan?

De gemeente heeft geïnvesteerd om de back office op orde te krijgen door meer medewerkers aan te stellen en nieuwe ICT-systemen aan te schaffen. Een geheel nieuwe functie is de troubleshooter bij de gemeente: deze beleidsmedewerker richt zich alleen op complexe casussen in het sociaal domein om zo via een integrale aanpak processen te versnellen en de transformatie te bewerkstelligen.

De succesfactor was collegialiteit. Medewerkers van de gemeente hebben de werkwijze veranderd en sturen minder mails, maar bellen vaker of spreken direct af om zaken samen op te pakken. Zij voelen zich gezamenlijk verantwoordelijk voor het welzijn van de inwoners en zijn proactief in het verbeteren van de systemen.

Een voorbeeld hiervan is dat de gemeente, via bijvoorbeeld voorlichting, de ouders wijst op wat zij zelf kunnen doen. En zo de ondersteunende rol biedt in plaats van het ouders verwijten als ze het niet goed doen. Niet ‘wij/zij’ maar samen voor de jeugd iets goeds opzetten.

Meer informatie

Contact