10 Vragen om psychische klachten statushouders te signaleren

 

Psychische klachten en stress; schatting is dat een op de vier statushouders hier mee te maken heeft. Vaak komen trauma’s pas aan de oppervlakte als huisvesting en gezinshereniging zijn geregeld, vertellen Margreet Bekedam en Carola Schrijvers. Evert Bloemen, arts bij Pharos, weet welke vragen je kunt stellen om psychische klachten te signaleren.

Als je gezond bent, kun je makkelijker meedoen in de maatschappij. Andersom is volwaardig meedoen ook het beste recept voor een goede gezondheid. Margreet Bekedam, regiocoördinator Hollands Midden van het Ondersteuningsprogramma Gezondheid Statushouders (OTAV) vertelt dat psychische klachten en stress vaak voorkomen bij statushouders. In het algemeen geldt dat statushouders te weinig bewegen. Er is vaak sprake van overgewicht en de kans op diabetes is groot. Gemeenten hoeven geen extra voorzieningen op te tuigen. Margreet: ‘Wat heb je al in huis om ervoor te zorgen dat inwoners meer bewegen? Zorg ervoor dat statushouders daar ook terecht komen.’

Praten met huisartsen

Verder is het belangrijk dat huisartsen kennis hebben van ziekten die nieuwkomers kunnen meenemen, zoals tuberculose, hepatitis B en C, en hiv/soa’s. Margreet raadt gemeenten aan om met huisartsen te gaan praten. ‘Vraag wat ze nodig hebben om de zorgvraag van statushouders aan te kunnen.’

Syrische mondhygiëniste

Carola Schrijvers, regiocoördinator in Zuid-Holland Zuid ziet dat statushouders in Nederland vaak voor het eerst in lange tijd naar de tandarts gaan. ‘Als de statushouder via collectieve verzekering van de gemeente verzekert is, dekt de ziektekostenverzekering wel iets, maar als er een hoop moet gebeuren is het slimmer om niet alles in één keer te laten doen. Statushouders vragen echter niet om een gespreide behandeling, omdat ze het systeem niet kennen, waardoor er meteen al schulden ontstaan.’ Een deelnemer uit de zaal heeft een idee. ‘Schakel een Syrische mondhygiëniste in die de gang van zaken kan uitleggen.’

Kindermishandeling

Onder de vergunninghouders bevinden zich veel kinderen. Vaker dan bij Nederlandse kinderen hebben zij psychosociale problemen. Kindermishandeling komt relatief vaak voor, omdat hun ouders kampen met stress. Net als de volwassenen hebben ook veel kinderen overgewicht; ze bewegen onvoldoende. Carola: ‘Als we niet op tijd inzetten op preventie, dan is er risico dat deze kinderen diabetes krijgen.’

Trauma’s

Evert Bloemen, arts bij Pharos, expertisecentrum gezondheidsverschillen, schetst met welke drie personen de statushouder als eerste contact heeft: de klantmanager van de gemeente, de docent van taalles en de maatschappelijk begeleider van Vluchtelingenwerk. ‘Als deze personen alert zijn, kunnen ze psychische problemen in een vroeg stadium signaleren.’ Evert merkt dat mensen zichzelf vaak niet kundig genoeg achten om psychische problemen te signaleren. ‘Statushouders zijn de eerste tijd zo druk met huisvesting, gezinshereniging en overleven dat ze niet toekomen aan het verwerken van trauma’s die ze hebben opgelopen tijdens de oorlog  of de vlucht. Pas na drie jaar komen problemen aan de oppervlakte, als het inburgeren niet lukt. Dat creëert teleurstelling bij de statushouders, opleidingsinstituten en werkgevers.’

Je eigen schroom

Maar hoe signaleer je nu psychische problemen? Om daar gevoel voor te ontwikkelen, gaan de deelnemers aan de slag met een casus. Een 32-jarige vrouw uit Syrië is met haar vijfjarige zoon in een gemeente komen wonen. Zij verbleef anderhalf jaar in een AZC. Ze was journaliste van beroep, en ze wacht op berichten van haar echtgenoot, die is verdwenen in Syrië. Ze maakt zich erge zorgen. Evert vraagt de zaal wat in dit voorbeeld bedreigende en beschermende factoren zijn. De deelnemers zien het feit dat ze een schoolgaand kind heeft als beschermende factor: dat zorgt voor structuur, zingeving en de kans op een netwerk. Bedreigend is de lange tijd in het AZC. Evert knikt: ‘Hoe langer iemand in het azc zit, hoe minder vitaal hij is.’ Volgens Evert kan iedereen signalen waarnemen, ook leken. ‘Stel concrete vragen. De schroom die je voelt is je eigen schroom.’

10 vragen voor signalering psychische klachten

  1. Val je vaak moeilijk in slaap?
  2. Heb je vaak last van nachtmerries?
  3. Heb je vaak hoofdpijn?
  4. Heb je vaak last van lichamelijke pijnklachten?
  5. Word je snel en gemakkelijk boos?
  6. Denk je vaak terug aan pijnlijke ervaringen in het verleden?
  7. Voel je je vaak bang of angstig?
  8. Vergeet je vaak gewone dagelijkse dingen?
  9. Valt je op dat je steeds minder interesse hebt in dingen?
  10. Heb je moeite om je te concentreren?