De komst en opvang van nareizigers: drie invalshoeken

De groep nareizigers nam de afgelopen tijd toe. Een statushouder haalt gemiddeld drie familieleden naar Nederland. Wat betekent dit voor de gemeenten waar deze nareizigers terecht komen? In deze workshop vertellen Bart Crijns (Ministerie van VenJ), Marion Vijghen (Platform Opnieuw Thuis) en Ronneke van den Wildenberg (VluchtelingenWerk) wat ze doen om de stroom nareizigers in goede (en snellere) banen te leiden.

Bart Crijns over de procedures rondom het proces van toekenning:

‘We nemen maatregelen om het proces te bespoedigen’

‘Zodra een asielzoeker een verblijfsvergunning heeft, kan hij een aanvraag voor gezinshereniging indienen. Dat moet binnen drie maanden. De IND heeft een beslistermijn van zes maanden. Als de IND de aanvraag inwilligt, wordt een zogenaamde machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) verleend. De statushouder ontvangt daarover een brief. Daarna moeten de nareizende gezinsleden naar een buitenlandse post (ambassade of consulaat) voor het ophalen van de mvv. Het kan enkele weken duren om een afspraak te maken en er naartoe te reizen. Als op de buitenlandse post alle zaken zijn geregeld duurt het gemiddeld nog vier weken tot het gezin aankomt in Nederland. In individuele situaties loopt dit uiteen van enkele dagen tot bijna drie maanden. Bart: ‘Echter, de enorme instroom aan asielzoekers in 2015 en 2016 levert nu een piek aan nareizigers op. Met als gevolg dat er nog vijftienduizend verzoeken lopen. We zijn dus nog niet uit de rode cijfers, en dat zal dit jaar ook niet meer lukken. Het duurt nu 331 dagen vanaf aanvraag tot beslissing en dat is te lang, maar de vertraging is nog niet voorbij. Er zijn te veel aanvragen en in sommige gevallen ontbreken documenten, ook dat vertraagt het proces. Ik zeg met klem dat dit geen ontmoedigingsbeleid is, hoewel die geluiden soms klinken. Dat beeld wil ik hier graag rechtzetten. Er zijn zoveel verzoeken dat we het niet kunnen bijbenen. Het is nu eenmaal geen werk dat je zomaar even aan een uitzendkracht uitbesteedt. We nemen maatregelen om het proces te bespoedigen. We verplaatsen ervaren medewerkers vanuit andere procesonderdelen naar het beoordelen van gezinsherenigingsaanvragen en voeren wijzigingen in de procedure door: in de wijze van behandelen, het verruimen van de termijnen en het opwerpen van drempels voor minder kansrijke aanvragen. Een afgeleide asielvergunning geeft dezelfde rechten als een zelfstandige asielvergunning. Als gevolg van echtscheiding of in het geval dat een groter kind wil studeren en eigen woonruimte wil, kan het beroep op woonruimte anders uitpakken. Dat is belangrijke informatie voor de gemeente.’

Marion Vijghen over de administratieve gang van zaken:

‘We willen alles zoveel mogelijk op één plek doen’

‘Er is een pilot geweest om de procedure na inreis te versimpelen. Vóór deze pilot was er sprake van veel heen- en weergesleep voordat men een beschikking kreeg. Het was te omslachtig. Het is efficiënter als op één locatie alles wat nodig is voor de start van een leven in Nederland, geregeld kan worden. We wilden het administratieve proces comprimeren tot drie dagen. Zodoende is er nu sprake van één BRP-straat in Nederland waar nareizigers binnen drie dagen zowel een inschrijving in de BRP krijgen, als een verblijfsdocument op de juiste naam. Nadat bekend is dat de nareiziger de mvv heeft opgehaald bij de buitenlandse ambassade of het consulaat, gaat de IND al een dossier aanmaken, is er een toets op de juiste naam en worden verblijfsdocumenten besteld. Het streven is alles zoveel mogelijk op één plek te doen. Als steeds in het proces de juiste naam gehanteerd wordt, hoeven we veel minder verblijfsdocumenten te vervangen. Voorheen moest dat in 30% van de gevallen omdat de naam niet juist was. We zien helaas nog teveel dat nareizigers onaangekondigd in Banckenbosch in Veenhuizen aankomen. Dan wordt het proces pas opgestart als de nareiziger er al is. Dat betekent grote tijdsdruk. Het is de vraag of het lukt -zeker in deze drukke tijden- om alles af te ronden voordat iemand op dag 4 weer vertrekt. Het is daarom belangrijk dat VWN en gemeenten de referenten er op wijzen dat ze voor hun gezinsleden een afspraak moeten maken in Veenhuizen. Dan ligt het dossier al klaar als men komt, en verloopt de procedure veel soepeler.’

Ronneke van den Wildenberg over wat zich zoal voordoet wanneer nareizigers eenmaal in de gemeente aankomen:

‘Gemeenten hebben hun eigen ruimte om zaken voor elkaar te krijgen’

‘Veenhuizen is het administratieve centrum en daarna -na de eerste opvang- begint het nieuwe leven. VluchtelingenWerk is goed op de hoogte van het inreismoment en biedt juridische begeleiding in het AZC. De gemeente biedt maatschappelijke begeleiding aan de nareizigers. Denk aan zaken als: vertalen van documenten, regelen van goedkope tickets, ophalen van gezinsleden. Er ontstaan vaak financiële problemen wanneer de uitkering en/of toeslagen nog niet geregeld zijn (omdat de IND-pas nog niet beschikbaar is), maar er wel kosten gemaakt moeten worden. Een overbruggingskrediet van de gemeente kan dan uitkomst bieden. Dit gebeurt bijvoorbeeld op Walcheren.’

Het voorbeeld Den Helder wordt genoemd: deze gemeente geeft gedurende drie maanden een overbruggingsuitkering. Weer een andere gemeente geeft gedurende zes weken bonnen voor de voedselbank. De gemeente Alphen aan de Rijn geeft een laptop. Dit alles om een ophoping van financiële lasten te voorkomen. Ronneke: ‘ Hieruit blijkt maar weer dat niet alles centraal geregeld hoeft te worden. Gemeenten hebben hun eigen ruimte om zaken voor elkaar te krijgen.’

Meer weten over nareizigers?

Ook in Heerenveen kwam het onderwerp aan bod.