Van nareiziger tot statushouder

Als alle documenten voor een nareisverzoek zijn gevonden en goedgekeurd, kunnen familieleden van een statushouder op de dichtstbijzijnde Nederlandse ambassade hun reisvisum ophalen. Eenmaal in Nederland melden zij zich in Veenhuizen, om vier dagen later naar hun nieuwe huis te vertrekken. Grietje Lok van COA Veenhuizen legt uit welk proces zij doorlopen – en geeft samen met Yvonne Aartsma van GGD Groningen enkele aandachtspunten.

Dag 1

Op de aanmeldlocatie in Veenhuizen zitten nogal wat organisaties, afdelingen en bedrijven – een hele organisatie. Denk aan: woonbegeleiding, huismeesters, COA Plaatsing (voor het doorplaatsen naar de volgende verblijfplaats), IND (voor de inschrijving en het uitreiking van de beschikking), de gemeente Noorderveld (voor de inschrijving in de gemeente), Gezondheidscentrum Asielzoekers (GCA), VluchtelingenWerk Nederland en de GGD. Nareizigers kunnen zich 24 uur per dag melden, en moeten binnen 72 uur na aankomst in Nederland een afspraak maken. Eenmaal binnen volgt de registratie bij het IND en een voorlichting over de locatie en het proces. COA Plaatsing zet ze vervolgens in het computersystem IBIS, waardoor ze zichtbaar zijn voor het GCA.Dit is van belang voor de huisartsregistratie en de medische intake. Daarvoor wordt elke nareiziger persoonlijk uitgenodigd. Daarna kunnen zij  naar hun kamer gaan.

Dag 2

Alle nareizigers krijgen vandaag een medische intake door een arts van GCA. Dit bestaat uit een vragenlijst. Het resultaat wordt gevat in drie verschillende codes. Wanneer een bewoners fysiek niet in staat is om uit te reizen volgt een code rood; het uitstroomproces wordt dan wel vervolgd, maar de daadwerkelijke uitstroom wordt tijdelijk geblokkeerd. Code oranje betekent dat er voorwaarden worden verbonden aan het uitreizen. Denk bijvoorbeeld aan plaatsing nabij een dialysemogelijkheid, of naar een AZC met speciale faciliteiten voor hoogzwangere vrouwen.

Voor sommige landen geldt aanvullend een verplichte tbc-screening (bijvoorbeeld Eritrea en Irak) door de GGD.  Blijkt er een afwijking op die longfoto, dan is meteen iedereen op de hoogte. Er komt een medische blokkade – uit voorzorg. Er hoeft niets aan de hand te zijn (de foto is bewogen, of er zijn sporen van een oude tbc gevonden), maar de foto moet hoe dan ook over. De score moet honderd procent goed zijn, voordat COA groen licht krijgt van de GGD op de procedure voort te zetten. Het komt overigens zelden voor dat er uiteindelijk daadwerkelijk tbc wordt geconstateerd. In dat geval wordt de nareiziger tijdelijk naar een isolatiecaravan gebracht ter voorbereiding op een ziekenhuisopname. ’s Avonds krijgen alle bezoekers een persoonlijke uitnodiging van de IND voor het uitreiken van de beschikking.

Dag 3

Aan de hand van uitnodigingen van de IND melden de bezoekers zich om de beschikking (de formele beslissing dat ze op basis van gezinshereniging vijf jaar in Nederland mogen verblijven) in ontvangst te nemen. Aansluitend vindt ook een huisvestingsgesprek met COA Plaatsing plaats: waar gaan ze heen? Dit kan een woning zijn, of een AZC als de woning van hun in Nederland aanwezige familielid niet voldoet aan de eisen van gezinshereniging. De gemeente Noorderveld ontvangt de bezoekers vervolgens voor een inschrijving, zodat zij een BSN-nummer ontvangen. Ook als de uitstroom naar een andere gemeente plaatsvindt is dit van belang; dan volgt een gewone overschrijving van gemeente naar gemeente. ’s Avonds krijgen ze op papier nogmaals alle informatie over hun uitstroomlocatie.

Dag 4

In principe is dag 4 de uitreisdag. Alleen bij extreme drukte wil het nog wel eens voorkomen dat bijvoorbeeld geen ruimte beschikbaar is. In Veenhuizen volgt een kamercontrole, waarna de bewoners bij de balie een envelop met routebeschrijvingen en vervoersbewijzen ophalen. Daarna brengt de bus hen naar station Assen – op weg naar hun familie.

Aandachtspunten

  • Warme overdracht tussen betrokken partijen: denk bijvoorbeeld aan medicatie. Zeker bij mensen die geen Engels spreken is het de vraag of de informatie die zij rondom deze medicijnen kregen wel goed is binnengekomen. Het komt zeker wekelijks voor dat we ons zorgen maken over een nareiziger (-sgezin), maar veel meer dan een brief meegeven doen wij nog niet. Daar kunnen we, in samenwerking met gemeenten, nog een wereld winnen!
  • Het is belangrijk dat gemeenten al op voorhand weten wie er nareizen. Het betreft namelijk veel jonge kinderen. Dan moet de keten bij de gemeente dus goed op orde zijn, direct bij de aankomst van de referent al. Ze zijn daar klaar voor? Dit is vooral een belangrijke zorgvraag. Het verkrijgen van dergelijke informatie is heel verschillend georganiseerd door gemeenten. Eigenlijk zou er automatisch een signaaltje naar gemeenten moeten wanneer er kinderen komen. Denk bijvoorbeeld aan consultatiebureaus. Maar dat is niet vanzelfsprekend. Soms is er een papieren overdracht. Het is jammer dat die niet standaard is – ook daar is nog werk te verrichten.
  • Nareizigers hoeven zich niet meteen te melden. Ze mogen ook gewoon vanaf Schiphol naar de referent. Als ze maar binnen 72 uur een afspraak maken met Veenhuizen, maar dat is niet vanzelfsprekend. En er is niemand die dat controleert, terwijl een vertraging in (of zelfs het missen van) een instroomtraject grote gevolgen heeft voor bijvoorbeeld de uitkeringen.