‘Stel je op als grote zus of wijze oom’

Salomon Haile, veiligheidsregisseur bij de gemeente Capelle aan de IJssel, is van Eritrese afkomst. Hij geeft trainingen over hoe Eritrese vluchtelingen te benaderen, onder andere aan COA-medewerkers en docenten. Zijn boodschap vandaag: ‘Neem de tijd en win eerst vertrouwen.’

‘Ze komen naar mij als ze een grotere televisie willen, maar als het gaat om werk vinden dring ik niet tot ze door.’ Het is een van de ervaringen met Eritreeërs die deelnemers aan het begin van de workshop delen. Andere voorbeelden: ‘Ik zie vrouwen die veel hebben meegemaakt, maar ik vind het moeilijk om heel persoonlijk te worden.’ En: ‘In de woningen ontstaan onveilige situaties: ze gaan koken op gasstelletjes in de woonkamer of laten kleine kinderen alleen thuis.’

‘Stel je op als grote zus of oom’

Er zijn ook positieve geluiden. Een van de aanwezigen, klantmanager bij een gemeente, vertelt dat hem juist de positieve werkhouding van Eritreeërs opvalt. ‘Ik vraag ze niet wat ze willen worden. Ik praat met ze over voetbal, politiek en muziek. Ik kom bij ze thuis, ze mogen me altijd bellen. Uit die gesprekken concludeer ik wat bij ze past en dan leg ik ze de mogelijkheden voor. Dan willen ze meestal graag werken. Mijn ervaring: geef deze mensen niet te veel keuzemogelijkheden.’

Salomon Haile herkent dit verhaal. ‘Zelfontplooiing is een onbekend concept. Leg uit hoe wij hier vanuit onze ik-cultuur over denken. Hoe individuele ontwikkeling kan helpen om een baan te vinden in Nederland. Onderzoek samen waar interesses liggen en welke baan daarbij past. Maar begin met het winnen van vertrouwen. Hou het gesprek zo informeel mogelijk. Voer het gesprek liever niet op kantoor, maar ergens waar zij zich op hun gemak voelen. Dat kan zijn bij een McDonalds op het station als ze daar vaak te vinden zijn. Stel je op als grote zus of wijze oom.’

Salomon Haile: ‘Van een formele aanpak krijg je alleen maar last’

De zaal is nog wat sceptisch: kost dat niet te veel tijd? Haile: ‘De tijd die je in het begin investeert, win je later terug.’ En wat als de werkgever een cv van een mogelijke stagiair wil? ‘Dan zet je zelf op papier wat voor iemand het is. Of je regelt een informele kennismaking.’ Maar er zijn toch regels voor de intake en begeleiding? Haile: ‘Dit is maatwerk. Zoek binnen bestaande kaders zo veel mogelijk ruimte. Doe je dit te formeel, dan krijg je daar alleen maar last van.’

Vergeet niet, zegt Haile, dat Eritreeërs vaak wantrouwen koesteren tegenover ambtsdragers. Tijdens de workshop weet Haile de groep op vele manieren te kenschetsen: ‘Ze komen uit een wij-cultuur. Je ziet dat zich in een groep altijd een leider opwerpt, en dat is niet altijd degene die het woord doet. Door gebruik te maken van de leiders kun je contact maken met de hele groep.’

Humor en sport

De conclusie: benader de groep heel persoonlijk. Zoek naar openingen. Dat gaat goed met humor en bijvoorbeeld door samen te sporten. Een van de deelnemers vertelt dat ze met een groep statushouders de Mont Ventoux gaat beklimmen. Daar zijn ook Eritreeërs bij. Op de fiets? ‘Nee, wandelend.’ Haile lacht: ‘Terwijl mensen in Eritrea – een voormalige Italiaanse kolonie – gek zijn op racefietsen, wist je dat?’