De GIBIT 2025 is grondig herzien op basis van actuele wet- en regelgeving en praktijkervaring.
De vernieuwing richt zich op 6 thema's:
- Sanctiebeleid
- Algoritmische toepassingen (AI)
- Digitale grondrechten en ethiek
- Data en datagebruik
- Open source software
- Cloud
Inhoudelijke aanpassingen — tegemoetkomingen aan de markt
Leveranciers hebben via 2 markconsultaties (ronde 1 en ronde 2) in totaal 406 voorstellen ingediend. Op basis daarvan zijn concrete wijzigingen doorgevoerd:
- Geen garantie bij onredelijk korte implementatietermijnen van nieuwe wet- en regelgeving
- Gemeentelijke ICT-kwaliteitsnormen niet langer onverkort verplicht
- Geen preventieve tests bij aanwezigheid van een TPM-verklaring of ISO-certificaat
- Erkenning dat onvoldoende medewerking door de gemeente leidt tot schuldeisersverzuim
- Verplichting om facturen vóór 6 januari te verzenden vervalt
- Voordeel van prijsdalingen bij derdenprogrammatuur komt toe aan de leverancier
- Bewijslast dat de ICT-prestatie voldoet, is niet langer omgekeerd
- Hergebruik van data voor algoritmeverbetering is toegestaan binnen de kaders van de AVG
- Centrale audits en incidentrespons via de IBD zijn mogelijk, in plaats van per gemeente afzonderlijk
Wat betekent dit voor gemeenten?
Gebruik GIBIT 2025 bij nieuwe contracten — niet een oudere versie
VNG adviseert nadrukkelijk: sluit u een nieuw IT-contract? Gebruik dan altijd de GIBIT 2025 via de Overeenkomstengenerator. Gebruik geen oudere versie (zoals GIBIT 2016 of GIBIT 2023) meer als basis voor nieuwe contracten. De GIBIT is geen document dat u ongewijzigd overneemt, maar een set voorwaarden die u proportioneel toepast op uw specifieke uitvraag. De Overeenkomstengenerator helpt u daarbij.
Agenda 2026: consequente en proportionele toepassing
De toepassing van de GIBIT staat ook in 2026 nadrukkelijk op de agenda. VNG stimuleert gemeenten om de GIBIT consequent en proportioneel toe te passen bij alle ICT-inkoop, met oog voor juridische zorgvuldigheid, technologische ontwikkelingen en de relatie met leveranciers.
Daarvoor worden de volgende activiteiten ingezet:
- Kennisbijeenkomsten en verdiepende sessies voor juristen en inkopers
- Voorbeelddocumenten ter ondersteuning van de praktijk
- Doorlopende webinars en interne communicatie binnen VNG
- Leergang GIBIT — voor inkopers in de gemeentelijke sector, ontwikkeld samen met SSC-ONS (regio Zwolle)
- Bewustwordingstraject voor leveranciers over proportionele toepassing van de GIBIT
- Dialoog met de markt om goede voorbeelden te delen en een transparanter speelveld te bevorderen
Bekijk de projectpagina GIBIT voor meer informatie. Vragen? Neem contact op via gibit@vng.nl
Veelgestelde vragen bij de GIBIT
Moet ik mijn lopende GIBIT 2023-contracten aanpassen?
Nee. Bestaande contracten blijven geldig. De GIBIT 2025 is bedoeld voor nieuwe contracten.
Mag ik de GIBIT 2025 ongewijzigd overnemen in mijn contract?
Nee. De GIBIT zijn geen contractvoorwaarden dat u 'as is' overneemt. Het is een set inkoopvoorwaarden die u altijd proportioneel toepast op uw specifieke uitvraag. Gebruik de Overeenkomstengenerator om tot een passend contract te komen. VNG adviseert bij nieuwe contracten uitsluitend de GIBIT 2025 te gebruiken — niet een oudere versie.
Hoe zijn leveranciers betrokken bij de totstandkoming van de GIBIT 2025?
Via 2 markconsultaties (ronde 1 en ronde 2) hebben leveranciers in totaal 406 voorstellen ingediend. Daarvan zijn er 137 verwerkt als aanpassing, 82 toegelicht of beantwoord, en 30 verwerkt in de toelichting. Het consultatieproces stond open voor alle marktpartijen.
Waar vind ik een toelichting op de artikelen in de GIBIT 2025?
De artikelsgewijze toelichting is beschikbaar als apart document: GIBIT 2025 toelichting per artikel (pdf, 588 kB). Ook de Overeenkomstengenerator verwijst waar relevant naar de toelichting.
Een ICT-bedrijf weigert (een deel van) de GIBIT-voorwaarden te accepteren of stelt hier vragen over. Wat kan ik doen?
Dit komt in de praktijk regelmatig voor. Een paar handvatten:
- Controleer eerst uw eigen toepassing. Heeft u de GIBIT proportioneel toegepast via de Overeenkomstengenerator? Niet alle bepalingen zijn voor elke opdracht even relevant. Een goed afgestemde set voorwaarden voorkomt veel discussie.
- Gebruik de toelichting als gespreksbasis. Bij de GIBIT 2025 hoort een artikelsgewijze toelichting. Die legt uit waarom bepalingen zo zijn geformuleerd en helpt u het gesprek met een leverancier inhoudelijk te voeren.
- Het gesprek aangaan mag — afwijken is maatwerk. Als een leverancier vragen heeft over specifieke bepalingen, is dat prima bespreekbaar. Afwijkingen zijn mogelijk, maar motiveer en documenteer die altijd.
- U staat er niet alleen voor. De GIBIT is het gezamenlijke inkoopkader van alle 342 gemeenten. VNG Realisatie voert actief gesprekken met grote marktpartijen over een proportionele toepassing. Bij aanhoudende weerstand kunt u contact opnemen via gibit@vng.nl.
Waar kan ik terecht met vragen tijdens de looptijd van een contract dat op basis van de GIBIT is afgesloten?
Er zijn meerdere plekken waar u terechtkunt:
- GIBIT-mailbox. Voor inhoudelijke vragen over de GIBIT kunt u het GIBIT-team bereiken via gibit@vng.nl.
- GIBIT-forum. Op het GIBIT-forum wisselen gemeenten ervaringen en kennis uit over de toepassing van de GIBIT in de praktijk.
- Vakgroep IT-sourcing. Dit is een vakgroep binnen het CIO-beraad waarin gemeentelijke leveranciers- en contractmanagers samenwerken. De vakgroep IT-sourcing deelt kennis en ervaringen over IT-sourcing en helpt graag andere gemeenten verder.
Wat staat er in de GIBIT over het aanpassen van tarieven?
De GIBIT bevat bepalingen over prijsindexatie: de voorwaarden waaronder een leverancier tarieven mag aanpassen en wat de maximale stijging is. De kern: tariefaanpassingen zijn contractueel begrensd — het motto is 'contract is contract'. Een leverancier mag de tarieven alleen aanpassen onder de in de overeenkomst overeengekomen voorwaarden.
De GIBIT koppelt indexatie aan het CBS-prijsindexcijfer J62 (Computerprogrammering, advisering en aanverwante diensten), dat de prijsontwikkeling weergeeft van diensten geleverd door in Nederland ingezeten bedrijven op het vlak van IT.
Jaarlijks handelingsadvies van VNG
VNG publiceert elk jaar een handelingsadvies prijsindexatie om gemeenten te helpen bij de toepassing van de indexatiebepalingen. Dit handelingsadvies wordt opgesteld in samenwerking met de Vakgroep IT-sourcing en bevat een stappenplan en een modelbrief die gemeenten kunnen gebruiken, ook als een leverancier een bovencontractuele verhoging voorstelt.
Bij vragen over prijsindexatie kunt u terecht via gibit@vng.nl of op het GIBIT-forum.