Kunnen doen wat je wilt

In hun vrije tijd kunnen inwoners aan allerhande activiteiten deelnemen en locaties bezoeken. Op verschillende terreinen heeft de gemeente verschillende rollen, maar overal valt te werken aan verbetering van de toegankelijkheid (sociaal, fysiek en informatief). Doe hier inspiratie op over hoe je als gemeente kunt organiseren en stimuleren dat ook mensen met een beperking kunnen deelnemen op de volgende onderwerpen: Winkels & Horeca, Spelen en sporten, Cultuur & Evenementen, Burgerschap, Openbare gebouwen, Informatie en Natuur.

 

Toegankelijkheid

Voorbeelden

  • Gemeente Nijkerk deelt pluimen uit aan organisaties die een voorbeeld zijn op het gebied van toegankelijkheid.
  • Gemeente Doetinchem gaat na of toiletten in restaurants en winkels toegankelijk zijn voor rolstoelgebruikers. Als dit het geval is wordt dit vermeld op de gemeentelijke website.
  • Tijdens de Week van de Toegankelijkheid heeft het Bredaas Centrum Gehandicaptenbeleid een ‘drempelactie’ uitgevoerd, door bij een vijftal ondernemers in de binnenstad een zogenaamde drempelhulp aan te leggen. Deze activiteit is gefinancierd door ING en de Gemeente Breda.
  • Gemeente Breda richt een informatiepunt in voor ondernemers en instellingen, waar zij terecht kunnen met vragen over het verbeteren van hun toegankelijkheid.
  • Diverse gemeenten hebben regels voor toegankelijkheid opgenomen in het bouwbesluit, en toetsen vergunningen hierop.
  • Gemeente Ameland inventariseert de toegankelijkheid van alle ondernemingen op het eiland.
  • Rotterdam heeft in de "Zeiknota" plannen vastgelegd om openbare toiletten te faciliteren. Bijvoorbeeld door horecagelegenheden een kleine vergoeding te geven voor de tegenprestatie het toilet open te stellen voor eenieder, ook zonder consumptie.
  • De toegankelijkheidskaart bevat handvatten, tips, trucs en handige links voor horecaondernemers om gastvrij te kunnen zijn voor mensen met een beperking.
  • Waar mogelijk, zet toegankelijkheid en inclusie op de agenda bij lokale Bedrijfsinvesteringszones (BIZ).

Wat zegt het VN-verdrag?

Artikel 9 Toegankelijkheid

1. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën en –systemen, en tot andere voorzieningen en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Deze maatregelen, die mede de identificatie en bestrijding van obstakels en barrières voor de toegankelijkheid omvatten, zijn onder andere van toepassing op:
a. gebouwen, wegen, vervoer en andere voorzieningen in gebouwen en daarbuiten, met inbegrip van scholen, huisvesting, medische voorzieningen en werkplekken;
2. De Staten die Partij zijn nemen tevens passende maatregelen om:
b. te waarborgen dat private instellingen die faciliteiten en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek aanbieden, zich rekenschap geven van alle aspecten van de toegankelijkheid voor personen met een handicap;

Artikel 21

Vrijheid van mening en meningsuiting en toegang tot informatie
De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap het recht op vrijheid van mening en meningsuiting kunnen uitoefenen, met inbegrip van de vrijheid om op voet van gelijkheid met anderen informatie en denkbeelden te vergaren, te ontvangen en te verstrekken middels elk communicatiemiddel van hun keuze, zoals omschreven in artikel 2 van dit Verdrag, onder meer door:
c. private instellingen die diensten verlenen aan het publiek, ook via het internet, aan te sporen informatie en diensten ook in voor personen met een handicap toegankelijke en bruikbare vorm te verlenen;
d. de massamedia, met inbegrip van informatieverstrekkers via het internet, aan te moedigen hun diensten toegankelijk te maken voor personen met een handicap;
e. het gebruik van gebarentalen te erkennen en te bevorderen.

Artikel 30

Deelname aan het culturele leven, recreatie, vrijetijdsbesteding en sport
1. De Staten die Partij zijn erkennen het recht van personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan het culturele leven en nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap:
c. toegang hebben tot plaatsen voor culturele uitvoeringen of diensten, zoals theaters, musea, bioscopen, bibliotheken en dienstverlening op het gebied van toerisme en zo veel mogelijk toegang tot monumenten en plaatsen van nationaal cultureel belang.
4. Personen met een handicap hebben op voet van gelijkheid met anderen recht op erkenning en ondersteuning van hun specifieke culturele en taalkundige identiteit, met inbegrip van gebarentalen en de dovencultuur.
5. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan recreatie, vrijetijdsbesteding en sportactiviteiten, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen:
c. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot sport-, recreatie- en toeristische locaties;
e. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot diensten van degenen die betrokken zijn bij de organisatie van recreatie-, toeristische, vrijetijds- en sportactiviteiten.

Wetten

Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte

1. Onderscheid is verboden bij het aanbieden van of verlenen van toegang tot goederen of diensten en bij het sluiten, uitvoeren of beëindigen van overeenkomsten ter zake, alsmede bij het geven van loopbaanoriëntatie en advies of voorlichting over school- of beroepskeuze, indien dit geschiedt:
a. in de uitoefening van een beroep of bedrijf;
b. door de openbare dienst;
c. door instellingen die werkzaam zijn op het gebied van volkshuisvesting, welzijn, gezondheidszorg, cultuur of onderwijs of
d. door natuurlijke personen die niet handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf, voor zover het aanbod in het openbaar geschiedt.

Om aan de verplichtingen van het Verdrag te voldoen, is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), gericht op onderwijs, arbeid, wonen en openbaar vervoer, nu uitgebreid met goederen en diensten.

Voor aanbieders van goederen en diensten geldt dat het VN-Verdrag hen verplicht tot het treffen van redelijke aanpassingen in een specifieke situatie. De Wgbh/cz legt geen algemene verplichting op tot het treffen van doeltreffende aanpassingen, maar een verplichting die afhankelijk van de individuele situatie specifiek ingevuld moet worden. Zo wordt voorkomen dat ondernemers grote investeringen moeten doen. De wet verbindt drie voorwaarden aan de doeltreffende aanpassingen:

  1. De aanpassing moet geschikt zijn (hij neemt de belemmering weg);
  2. De aanpassing moet noodzakelijk zijn (hetzelfde doel kan niet op een andere manier worden bereikt);
  3. De aanpassing vormt geen onevenredige belasting.

Nederland maakt de Wet Gelijke Behandeling op grond van Handicap en Chronische Ziekte (WGBH/CZ). Daarin staat:
Alle goederen en diensten moeten toegankelijk en bruikbaar zijn voor mensen met een handicap. Bijvoorbeeld:

  • iedereen moet een laptop of telefoon kunnen gebruiken
  • iedereen moet een gebruiksaanwijzing kunnen lezen. Dus die gebruiksaanwijzing is er ook met makkelijke woorden of in braille
  • websites zijn toegankelijk. Dus de informatie is makkelijk te vinden en makkelijk te begrijpen.
  • iedereen kan pinnen of een brief in de bus doen.
  • iedereen kan naar binnen in winkels, scholen, bank, bioscoop, klaverjasclub, tijdschriften, webwinkel.
  • iedereen kan mee met de trein of metro.
  • iedereen kan een krant of tijdschrift lezen.
  • iedereen moet bij de huisarts, tandarts naar binnen kunnen en geholpen worden.
  • iedereen kan bijeenkomsten van politieke partijen kunnen bijwonen.

Bejegening

Voorbeelden

  • In gesprekken met Centrummanagement Maastricht, horeca, ondernemers, etc. wordt ingegaan op het belang van een positieve bejegening. Tevens wordt er aandacht gevraagd voor de ‘toegankelijkheid van en doorgang in de winkel’ én de noodzaak van mobiele pinautomaten. Er wordt informatie verstrekt aan winkeliers en horeca over de wijze waarop ze aan de toegankelijkheid kunnen werken, denk hierbij bijvoorbeeld aan de criteria voor het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid.

    Wat zegt het VN-verdrag?

    Artikel 9 Toegankelijkheid

    1. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën en –systemen, en tot andere voorzieningen en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Deze maatregelen, die mede de identificatie en bestrijding van obstakels en barrières voor de toegankelijkheid omvatten, zijn onder andere van toepassing op:
    a. gebouwen, wegen, vervoer en andere voorzieningen in gebouwen en daarbuiten, met inbegrip van scholen, huisvesting, medische voorzieningen en werkplekken;
    2. De Staten die Partij zijn nemen tevens passende maatregelen om:
    b. te waarborgen dat private instellingen die faciliteiten en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek aanbieden, zich rekenschap geven van alle aspecten van de toegankelijkheid voor personen met een handicap;

    Artikel 21

    Vrijheid van mening en meningsuiting en toegang tot informatie
    De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap het recht op vrijheid van mening en meningsuiting kunnen uitoefenen, met inbegrip van de vrijheid om op voet van gelijkheid met anderen informatie en denkbeelden te vergaren, te ontvangen en te verstrekken middels elk communicatiemiddel van hun keuze, zoals omschreven in artikel 2 van dit Verdrag, onder meer door:
    c. private instellingen die diensten verlenen aan het publiek, ook via het internet, aan te sporen informatie en diensten ook in voor personen met een handicap toegankelijke en bruikbare vorm te verlenen;
    d. de massamedia, met inbegrip van informatieverstrekkers via het internet, aan te moedigen hun diensten toegankelijk te maken voor personen met een handicap;
    e. het gebruik van gebarentalen te erkennen en te bevorderen.

    Artikel 30

    Deelname aan het culturele leven, recreatie, vrijetijdsbesteding en sport
    1. De Staten die Partij zijn erkennen het recht van personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan het culturele leven en nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap:
    c. toegang hebben tot plaatsen voor culturele uitvoeringen of diensten, zoals theaters, musea, bioscopen, bibliotheken en dienstverlening op het gebied van toerisme en zo veel mogelijk toegang tot monumenten en plaatsen van nationaal cultureel belang.
    4. Personen met een handicap hebben op voet van gelijkheid met anderen recht op erkenning en ondersteuning van hun specifieke culturele en taalkundige identiteit, met inbegrip van gebarentalen en de dovencultuur.
    5. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan recreatie, vrijetijdsbesteding en sportactiviteiten, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen:
    c. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot sport-, recreatie- en toeristische locaties;
    e. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot diensten van degenen die betrokken zijn bij de organisatie van recreatie-, toeristische, vrijetijds- en sportactiviteiten.

    Wetten

    Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte
    Om aan de verplichtingen van het Verdrag te voldoen, is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), gericht op onderwijs, arbeid, wonen en openbaar vervoer, nu uitgebreid met goederen en diensten.

    Voor aanbieders van goederen en diensten geldt dat het VN-Verdrag hen verplicht tot het treffen van redelijke aanpassingen in een specifieke situatie. De Wgbh/cz legt geen algemene verplichting op tot het treffen van doeltreffende aanpassingen, maar een verplichting die afhankelijk van de individuele situatie specifiek ingevuld moet worden. Zo wordt voorkomen dat ondernemers grote investeringen moeten doen. De wet verbindt drie voorwaarden aan de doeltreffende aanpassingen:

    1. De aanpassing moet geschikt zijn (hij neemt de belemmering weg);
    2. De aanpassing moet noodzakelijk zijn (hetzelfde doel kan niet op een andere manier worden bereikt);
    3. De aanpassing vormt geen onevenredige belasting.

    Sportaanbod

    Voorbeelden

    • Veel gemeenten ontwikkelen in samenwerking met sportverenigingen sportaanbod voor inwoners met een beperking.
    • Op de website van www.MaastrichtSport.nl is de brochure (on)beperkt sporten in Maastricht beschikbaar, met daarin  sportaanbod voor inwoners met een beperking.
    • Gemeente Tiel stimuleert sporten onder inwoners met een beperking, door sportverenigingen een waarderingssubsidie te verstrekken die gerelateerd is aan het aantal leden met een specifieke beperking.
    • Gemeenten in de regio Westerkwartier hebben de app 'Uniek sporten' gelanceerd, waarin alle beweegactiviteiten te vinden zijn die geschikt zijn voor inwoners met een beperking.
    • Combinatiefunctionarissen bij de gemeente Stadskanaal besteden extra aandacht aan de ondersteuning van verenigingen die het sportaanbod voor mindervaliden willen starten. Daarnaast worden verenigingen financieel ondersteund, die een specifiek aanbod hebben voor gehandicapte sporters.
    • Het Haagse 'Streetsport op wielen’ is een project waarbij de combinatiefunctionaris aangepast sporten activiteiten organiseert waarbij jongeren (vaak van niet-westerse komaf) samen sporten met sporters met een beperking. Op deze manier leren groepen elkaar letterlijk op een speelse manier kennen wat direct ten goede komt aan de beeldvorming.
    • In gemeente Hardenberg wordt inbreng van ervaringsdeskundigen gevraagd bij de planontwikkeling voor aanleg, nieuwbouw, verbouw en herinrichting van sportaccommodaties.
    • Gemeente Doetinchem optimaliseert de toegankelijkheid van de Sport- en Cultuurcentra.
    • Gemeente Den Haag verstrekt sporthulpmiddelen binnen de WMO.
    • In 2019 wordt lokaal gewerkt aan sportakkoorden. Lees op de website sportengemeente.nl alles over beschikbare ondersteuning en budgetten.

    Wat zegt het VN-verdrag?

    Artikel 9 Toegankelijkheid

    1. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën en –systemen, en tot andere voorzieningen en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Deze maatregelen, die mede de identificatie en bestrijding van obstakels en barrières voor de toegankelijkheid omvatten, zijn onder andere van toepassing op:
    a. gebouwen, wegen, vervoer en andere voorzieningen in gebouwen en daarbuiten, met inbegrip van scholen, huisvesting, medische voorzieningen en werkplekken;
    2. De Staten die Partij zijn nemen tevens passende maatregelen om:
    b. te waarborgen dat private instellingen die faciliteiten en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek aanbieden, zich rekenschap geven van alle aspecten van de toegankelijkheid voor personen met een handicap;

    Artikel 21

    Vrijheid van mening en meningsuiting en toegang tot informatie
    De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap het recht op vrijheid van mening en meningsuiting kunnen uitoefenen, met inbegrip van de vrijheid om op voet van gelijkheid met anderen informatie en denkbeelden te vergaren, te ontvangen en te verstrekken middels elk communicatiemiddel van hun keuze, zoals omschreven in artikel 2 van dit Verdrag, onder meer door:
    c. private instellingen die diensten verlenen aan het publiek, ook via het internet, aan te sporen informatie en diensten ook in voor personen met een handicap toegankelijke en bruikbare vorm te verlenen;
    d. de massamedia, met inbegrip van informatieverstrekkers via het internet, aan te moedigen hun diensten toegankelijk te maken voor personen met een handicap;
    e. het gebruik van gebarentalen te erkennen en te bevorderen.

    Artikel 30

    Deelname aan het culturele leven, recreatie, vrijetijdsbesteding en sport
    5. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan recreatie, vrijetijdsbesteding en sportactiviteiten, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen:
    a. teneinde deelname van personen met een handicap aan algemene sportactiviteiten op alle niveaus zo veel mogelijk aan te moedigen en te bevorderen;
    b. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap de kans krijgen handicapspecifieke sport- en recreatieactiviteiten te organiseren, ontwikkelen en daaraan deel te nemen en daartoe te bevorderen dat hen op voet van gelijkheid met anderen passende instructie, training en middelen worden verschaft;
    c. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot sport-, recreatie- en toeristische locaties;
    d. teneinde te waarborgen dat kinderen met een handicap op voet van gelijkheid met andere kinderen kunnen deelnemen aan spel-, recreatie-, vrijetijds- en sportactiviteiten, met inbegrip van activiteiten in schoolverband;
    e. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot diensten van degenen die betrokken zijn bij de organisatie van recreatie-, toeristische, vrijetijds- en sportactiviteiten.

    Wetten

    Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte

    Om aan de verplichtingen van het Verdrag te voldoen, is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), gericht op onderwijs, arbeid, wonen en openbaar vervoer, nu uitgebreid met goederen en diensten.

    Voor aanbieders van goederen en diensten geldt dat het VN-Verdrag hen verplicht tot het treffen van redelijke aanpassingen in een specifieke situatie. De Wgbh/cz legt geen algemene verplichting op tot het treffen van doeltreffende aanpassingen, maar een verplichting die afhankelijk van de individuele situatie specifiek ingevuld moet worden. Zo wordt voorkomen dat ondernemers grote investeringen moeten doen. De wet verbindt drie voorwaarden aan de doeltreffende aanpassingen:

    1. De aanpassing moet geschikt zijn (hij neemt de belemmering weg);
    2. De aanpassing moet noodzakelijk zijn (hetzelfde doel kan niet op een andere manier worden bereikt);
    3. De aanpassing vormt geen onevenredige belasting.

    Speelruimte

    Voorbeelden

    • Gemeenten in de regio Westerkwartier werken aan het vergroten van het aantal toegankelijke speeltoestellen.
    • De Speeltuinbende zet zich in om speelplekken in Nederland toegankelijk te maken, zodat kinderen - met én zonder handicap - samen kunnen spelen. De organisatie test speellocaties en stelt informatie ter beschikking over het toegankelijk maken van speellocaties, waaronder schoolpleinen.

    Musea, theater, bioscoop

    Voorbeelden

    • Gemeente Den Haag onderzoekt met de gevestigde cultuurinstellingen of het aanbod kunstzinnige dagbesteding voor mensen met een beperking toereikend genoeg is en wat hiervoor mogelijk nodig is.
    • Gemeente Den Haag Investeert in kunst van mensen met een beperking door kunstwerken, gemaakt door mensen met een beperking, te huren en tentoon te stellen.
    • Gemeente Almere brengt faciliteiten als ringleiding en boventiteling onder de aandacht bij culturele instellingen.
    • Culturele locaties in Groningen, zoals de stadsschouwburg, (pop)theaters en filmhuizen, hebben voorzieningen en hulpmiddelen voor bezoekers met een beperking, zoals inductielussen, kinbeugels en koptelefoons.
    • De RAAK stimuleringsprijs is een initiatief van Stichting Dedicon, het Oogfonds en het Van Abbemuseum. Hij wordt uitgereikt aan musea die het beste plan hebben hun collectie toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking.
    • Het Cobra Museum heeft ervaart dat toegankelijkheid loont. Door de toegankelijkheid te verbeteren, hoopte het museum op tien procent meer omzet, omdat ongeveer tien procent een beperking heeft. Maar omdat de meeste mensen samen naar een museum gaan, steeg de omzet met ongeveer 30 procent.

    Wat zegt het VN-verdrag?

    Artikel 9 Toegankelijkheid

    1. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën en –systemen, en tot andere voorzieningen en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Deze maatregelen, die mede de identificatie en bestrijding van obstakels en barrières voor de toegankelijkheid omvatten, zijn onder andere van toepassing op:
    a. gebouwen, wegen, vervoer en andere voorzieningen in gebouwen en daarbuiten, met inbegrip van scholen, huisvesting, medische voorzieningen en werkplekken;
    2. De Staten die Partij zijn nemen tevens passende maatregelen om:
    b. te waarborgen dat private instellingen die faciliteiten en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek aanbieden, zich rekenschap geven van alle aspecten van de toegankelijkheid voor personen met een handicap;

    Artikel 21

    Vrijheid van mening en meningsuiting en toegang tot informatie
    De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap het recht op vrijheid van mening en meningsuiting kunnen uitoefenen, met inbegrip van de vrijheid om op voet van gelijkheid met anderen informatie en denkbeelden te vergaren, te ontvangen en te verstrekken middels elk communicatiemiddel van hun keuze, zoals omschreven in artikel 2 van dit Verdrag, onder meer door:
    c. private instellingen die diensten verlenen aan het publiek, ook via het internet, aan te sporen informatie en diensten ook in voor personen met een handicap toegankelijke en bruikbare vorm te verlenen;
    d. de massamedia, met inbegrip van informatieverstrekkers via het internet, aan te moedigen hun diensten toegankelijk te maken voor personen met een handicap;
    e. het gebruik van gebarentalen te erkennen en te bevorderen.

    Artikel 30

    Deelname aan het culturele leven, recreatie, vrijetijdsbesteding en sport
    1. De Staten die Partij zijn erkennen het recht van personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan het culturele leven en nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap:
    a. toegang hebben tot cultuuruitingen in toegankelijke vorm;
    b. toegang hebben tot televisieprogramma’s, films, theater en andere culturele activiteiten in toegankelijke vorm;
    c. toegang hebben tot plaatsen voor culturele uitvoeringen of diensten, zoals theaters, musea, bioscopen, bibliotheken en dienstverlening op het gebied van toerisme en zo veel mogelijk toegang tot monumenten en plaatsen van nationaal cultureel belang.
    2. De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om personen met een handicap de kans te bieden hun creatieve, artistieke en intellectuele potentieel te ontwikkelen en gebruiken, niet alleen ten eigen bate maar ook ter verrijking van de maatschappij.
    3. De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen in overeenstemming met het internationale recht om te waarborgen dat wetgeving ter bescherming van de intellectuele eigendom geen onredelijke of discriminatoire belemmering vormt voor de toegang van personen met een handicap tot cultuuruitingen.
    4. Personen met een handicap hebben op voet van gelijkheid met anderen recht op erkenning en ondersteuning van hun specifieke culturele en taalkundige identiteit, met inbegrip van gebarentalen en de dovencultuur.
    5. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan recreatie, vrijetijdsbesteding en sportactiviteiten, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen:
    c. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot sport-, recreatie- en toeristische locaties;
    e. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot diensten van degenen die betrokken zijn bij de organisatie van recreatie-, toeristische, vrijetijds- en sportactiviteiten.

    Wetten

    Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte

    Om aan de verplichtingen van het Verdrag te voldoen, is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), gericht op onderwijs, arbeid, wonen en openbaar vervoer, nu uitgebreid met goederen en diensten.

    Voor aanbieders van goederen en diensten geldt dat het VN-Verdrag hen verplicht tot het treffen van redelijke aanpassingen in een specifieke situatie. De Wgbh/cz legt geen algemene verplichting op tot het treffen van doeltreffende aanpassingen, maar een verplichting die afhankelijk van de individuele situatie specifiek ingevuld moet worden. Zo wordt voorkomen dat ondernemers grote investeringen moeten doen. De wet verbindt drie voorwaarden aan de doeltreffende aanpassingen:

    1. De aanpassing moet geschikt zijn (hij neemt de belemmering weg);
    2. De aanpassing moet noodzakelijk zijn (hetzelfde doel kan niet op een andere manier worden bereikt);
    3. De aanpassing vormt geen onevenredige belasting.

    Festivals

    Voorbeelden

    • Verschillende gemeenten hebben toegankelijkheidseisen opgenomen bij de verstrekking van vergunning voor evenementen.
    • Gemeente Maastricht nodigt organisatoren van evenementen , samen met belangengroepen, uit voor een rondetafelgesprek. Daarin inventariseren ze wat goed loopt, waar verbeterpunten zijn en hoe de gemeente eventueel kan faciliteren. De resultaten van de gesprekken dienen als input voor een nieuwe nota evenementenbeleid.
    • De organisatie Bredase Evenementen Ondersteuning (BEO) heeft een bewustwordingscampagne opgezet gericht op het toegankelijk maken van evenementen die in Breda georganiseerd worden.
    • Bij de verstrekking van evenementenvergunningen besteedt Gemeente Berkelland aandacht aan (nood)routes voor mensen met een beperking.
    • Het college van gemeente Utrecht heeft besloten dat alle evenementen die door de gemeente worden georganiseerd toegankelijk moeten zijn.
    • Zwolle heeft een festivalloket dat bestaat uit ervaringsdeskundigen die inspireren en adviseren op het gebied van toegankelijkheid.
    • Leiden en Almere organiseren een “prikkelarme kermis”.

    Wat zegt het VN-verdrag?

    Artikel 9 Toegankelijkheid

    1. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën en –systemen, en tot andere voorzieningen en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Deze maatregelen, die mede de identificatie en bestrijding van obstakels en barrières voor de toegankelijkheid omvatten, zijn onder andere van toepassing op:
    a. gebouwen, wegen, vervoer en andere voorzieningen in gebouwen en daarbuiten, met inbegrip van scholen, huisvesting, medische voorzieningen en werkplekken;
    2. De Staten die Partij zijn nemen tevens passende maatregelen om:
    b. te waarborgen dat private instellingen die faciliteiten en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek aanbieden, zich rekenschap geven van alle aspecten van de toegankelijkheid voor personen met een handicap;

    Artikel 21

    Vrijheid van mening en meningsuiting en toegang tot informatie
    De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap het recht op vrijheid van mening en meningsuiting kunnen uitoefenen, met inbegrip van de vrijheid om op voet van gelijkheid met anderen informatie en denkbeelden te vergaren, te ontvangen en te verstrekken middels elk communicatiemiddel van hun keuze, zoals omschreven in artikel 2 van dit Verdrag, onder meer door:
    c. private instellingen die diensten verlenen aan het publiek, ook via het internet, aan te sporen informatie en diensten ook in voor personen met een handicap toegankelijke en bruikbare vorm te verlenen;
    d. de massamedia, met inbegrip van informatieverstrekkers via het internet, aan te moedigen hun diensten toegankelijk te maken voor personen met een handicap;
    e. het gebruik van gebarentalen te erkennen en te bevorderen.

    Artikel 30

    Deelname aan het culturele leven, recreatie, vrijetijdsbesteding en sport
    1. De Staten die Partij zijn erkennen het recht van personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan het culturele leven en nemen alle passende maatregelen om te waarborgen dat personen met een handicap:
    a. toegang hebben tot cultuuruitingen in toegankelijke vorm;
    b. toegang hebben tot televisieprogramma’s, films, theater en andere culturele activiteiten in toegankelijke vorm;
    c. toegang hebben tot plaatsen voor culturele uitvoeringen of diensten, zoals theaters, musea, bioscopen, bibliotheken en dienstverlening op het gebied van toerisme en zo veel mogelijk toegang tot monumenten en plaatsen van nationaal cultureel belang.
    2. De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen om personen met een handicap de kans te bieden hun creatieve, artistieke en intellectuele potentieel te ontwikkelen en gebruiken, niet alleen ten eigen bate maar ook ter verrijking van de maatschappij.
    3. De Staten die Partij zijn nemen alle passende maatregelen in overeenstemming met het internationale recht om te waarborgen dat wetgeving ter bescherming van de intellectuele eigendom geen onredelijke of discriminatoire belemmering vormt voor de toegang van personen met een handicap tot cultuuruitingen.
    4. Personen met een handicap hebben op voet van gelijkheid met anderen recht op erkenning en ondersteuning van hun specifieke culturele en taalkundige identiteit, met inbegrip van gebarentalen en de dovencultuur.
    5. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen op voet van gelijkheid met anderen deel te nemen aan recreatie, vrijetijdsbesteding en sportactiviteiten, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen:
    c. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot sport-, recreatie- en toeristische locaties;
    e. teneinde te waarborgen dat personen met een handicap toegang hebben tot diensten van degenen die betrokken zijn bij de organisatie van recreatie-, toeristische, vrijetijds- en sportactiviteiten.

    Wetten

    Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte

    Om aan de verplichtingen van het Verdrag te voldoen, is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), gericht op onderwijs, arbeid, wonen en openbaar vervoer, nu uitgebreid met goederen en diensten.

    Voor aanbieders van goederen en diensten geldt dat het VN-Verdrag hen verplicht tot het treffen van redelijke aanpassingen in een specifieke situatie. De Wgbh/cz legt geen algemene verplichting op tot het treffen van doeltreffende aanpassingen, maar een verplichting die afhankelijk van de individuele situatie specifiek ingevuld moet worden. Zo wordt voorkomen dat ondernemers grote investeringen moeten doen. De wet verbindt drie voorwaarden aan de doeltreffende aanpassingen:

    1. De aanpassing moet geschikt zijn (hij neemt de belemmering weg);
    2. De aanpassing moet noodzakelijk zijn (hetzelfde doel kan niet op een andere manier worden bereikt);
    3. De aanpassing vormt geen onevenredige belasting.

    Politieke en maatschappelijke activiteiten, stemlocaties

    Voorbeelden

    • Veel gemeenten werken aan het verbeteren van toegankelijkheid van stemlocaties.
    • Om toegankelijkheid van het verenigingsleven te stimuleren heeft gemeente Gooise meren In 2014 in samenwerking met organisatoren van de landelijke Week van de Toegankelijkheid een netwerkbijeenkomst georganiseerd om bewustwording te vergroten en praktische afspraken te maken.
    • Gemeente Almere werkt aan een instructie voor stembureaumedewerkers bij verkiezingen over hoe om te gaan met mensen met een beperking.
    • Veldhoven, Den Haag, Utrechtse Heuvelrug en Zeist hebben in maart 2018 bij de gemeenteraadsverkiezingen gebruik gemaakt van de stemmal voor mensen met een visuele beperking. In 2019 experimenteren meerdere gemeenten verder met de stemmal, die onder andere ook ingezet kan worden voor mensen met dyslexie en laaggeletterdheid.  
    • Met de cursus Stoere Stemmers kunnen Stichting ABRI en Stichting STRAS kiezers met een verstandelijke beperking voorbereiden en trainen om zelfstandig te kunnen stemmen.
    • De vliegende brigade van gemeente Groningen staat op de verkiezingsdag paraat met extra hulpmiddelen om stemlokalen toegankelijk te maken. Stembureauvoorzitters kunnen bij opening en gedurende de dag aangeven waar behoefte aan is.
    • De kranten ‘Verkiezingskrant in Gewone Taal (2019)’ en de ‘Stem jij ook?-Verkiezingskrant’ zijn gratis bestellen en downloaden in de webshop van ProDemos (www.prodemos.nl/webshop).
    • ProDemos organiseert gratis ‘Stem jij ook?’-workshops gericht op mensen met een licht verstandelijke beperking, waarin wordt verteld waarom stemmen belangrijk is en hoe je kunt stemmen. Zie: https://www.stemjijook.nu/workshops-in-het-land.

    Wat zegt het VN-verdrag?

    Artikel 29

    Participatie in het politieke en openbare leven
    De Staten die Partij zijn garanderen personen met een handicap politieke rechten en de mogelijkheid deze op voet van gelijkheid met anderen te genieten, en verplichten zich:
    a. te waarborgen dat personen met een handicap effectief en ten volle kunnen participeren in het politieke en openbare leven, hetzij rechtstreeks, hetzij via in vrijheid gekozen
    vertegenwoordigers, met inbegrip van het recht, en de gelegenheid, voor personen met een handicap hun stem uit te brengen en gekozen te worden, onder andere door:
    i. te waarborgen dat de stemprocedures, -faciliteiten en voorzieningen adequaat, toegankelijk en gemakkelijk te begrijpen en te gebruiken zijn;
    ii. het recht van personen met een handicap te beschermen om in het geheim hun stem uit te brengen bij verkiezingen en publieksreferenda zonder intimidatie en om zich verkiesbaar te stellen, op alle niveaus van de overheid een functie te bekleden en alle openbare taken uit te oefenen, waarbij het gebruik van ondersteunende en nieuwe technologieën, indien van toepassing, wordt gefaciliteerd;
    iii. de vrije wilsuiting van personen met een handicap als kiezers te waarborgen en daartoe, waar nodig, op hun verzoek ondersteuning toe te staan bij het uitbrengen van hun stem door een persoon van hun eigen keuze;
    b. actief een omgeving te bevorderen waarin personen met een handicap effectief en ten volle kunnen participeren in de uitoefening van openbare functies, zonder discriminatie en op voet van gelijkheid met anderen en hun participatie in publieke aangelegenheden aan te moedigen, waaronder:
    i. de participatie in non-gouvernementele organisaties en verenigingen die zich bezighouden met het openbare en politieke leven in het land en in de activiteiten en het bestuur van politieke partijen;
    ii. het oprichten en zich aansluiten bij organisaties van personen met een handicap die personen met een handicap vertegenwoordigen op internationaal, nationaal, regionaal en lokaal niveau.

    Wetten

    Kieswet

    In artikel J 4, tweede lid, van de Kieswet wordt «tenminste 25%» vervangen door: zo veel mogelijk, maar ten minste 25%,.

    De Kieswet, waarmee gemeenten bij elke verkiezing te maken heeft, ziet op de organisatie rondom verkiezingen.
    Uit het VN-Verdrag vloeien drie verplichtingen voort die hierop van toepassing zijn: de toegankelijkheid van de stemlokalen, dat kiezers met een handicap in het geheim en zonder intimidatie kunnen stemmen en ondersteuning toe te staan aan kiezers met een handicap bij het uitbrengen van hun stem.

    Een belangrijke mijlpaal is een wetswijziging per 1 januari 2019 die regelt dat alle stemlokalen toegankelijk moeten zijn voor kiezers met een lichamelijke beperking.

    Via de volgende links is informatie beschikbaar over toegankelijkheidscriteria voor stembureaus:

    Bibliotheek, stadhuis

    Voorbeelden

    • Diverse gemeenten betrekken ervaringsdeskundigen bij het schouwen van openbare gebouwen en/of het toetsen van bouwplannen.
    • Gemeente Goes voorziet de centrale van stickers op de vloer in de vorm van voetstappen om mensen met een beperking beter de weg te wijzen.
    • Openbare bijeenkomsten van de gemeente Berkelland worden zoveel mogelijk in (rolstoel)toegankelijke gebouwen georganiseerd.
    • Gemeente Lelystad geeft bij bouwplannen en vergunningaanvragen voorlichting over toegankelijkheid aan architecten, aannemers, projectontwikkelaars, etc.

    Wat zegt het VN-verdrag?

    Artikel 9 Toegankelijkheid

    1. Teneinde personen met een handicap in staat te stellen zelfstandig te leven en volledig deel te nemen aan alle facetten van het leven, nemen de Staten die Partij zijn passende maatregelen om personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen de toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie, met inbegrip van informatie- en communicatietechnologieën en –systemen, en tot andere voorzieningen en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, in zowel stedelijke als landelijke gebieden. Deze maatregelen, die mede de identificatie en bestrijding van obstakels en barrières voor de toegankelijkheid omvatten, zijn onder andere van toepassing op:
    a. gebouwen, wegen, vervoer en andere voorzieningen in gebouwen en daarbuiten, met inbegrip van scholen, huisvesting, medische voorzieningen en werkplekken;
    2. De Staten die Partij zijn nemen tevens passende maatregelen om:
    a. de implementatie van minimumnormen en richtlijnen voor de toegankelijkheid van faciliteiten en diensten die openstaan voor, of verleend worden aan het publiek, te ontwikkelen, af te kondigen en te monitoren;
    c. betrokkenen te trainen inzake kwesties op het gebied van de toegankelijkheid waarmee personen met een handicap geconfronteerd worden;
    d. openbare gebouwen en andere faciliteiten te voorzien van bewegwijzering in braille en in makkelijk te lezen en te begrijpen vormen;
    e. te voorzien in vormen van hulp en bemiddeling door mensen, met inbegrip van begeleiders, mensen die voorlezen en professionele doventolken om de toegang tot gebouwen en andere faciliteiten, die openstaan voor het publiek te faciliteren

    Wetten

    Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte

    Om aan de verplichtingen van het Verdrag te voldoen, is de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz), gericht op onderwijs, arbeid, wonen en openbaar vervoer, nu uitgebreid met goederen en diensten.

    Voor aanbieders van goederen en diensten geldt dat het VN-Verdrag hen verplicht tot het treffen van redelijke aanpassingen in een specifieke situatie. De Wgbh/cz legt geen algemene verplichting op tot het treffen van doeltreffende aanpassingen, maar een verplichting die afhankelijk van de individuele situatie specifiek ingevuld moet worden. Zo wordt voorkomen dat ondernemers grote investeringen moeten doen. De wet verbindt drie voorwaarden aan de doeltreffende aanpassingen:

    1. De aanpassing moet geschikt zijn (hij neemt de belemmering weg);
    2. De aanpassing moet noodzakelijk zijn (hetzelfde doel kan niet op een andere manier worden bereikt);
    3. De aanpassing vormt geen onevenredige belasting.

    Sociale kaart, Uitagenda

    Voorbeelden

    • Veel gemeenten bieden informatie over toegankelijkheid aan via websites als ongehinderd.nl en gewoonweg.nl
    • Gemeente Utrecht heeft een sociale kaart ontwikkeld met onder andere ontmoetingsactiviteiten in de stad.
    • Informatie over de toegankelijkheid van voorzieningen op Ameland is beschikbaar via de website en op locatie bij de VVV.

    Bos, Strand, Park

    Voorbeelden

    • Gemeente Den Haag heeft de toegankelijkheid van de stranden van Scheveningen en Kijkduin geoptimaliseerd, met betonnen paden op het strand naar de zee, elektrische strandrolstoelen, een tillift, aangepaste toiletten en douches voor mensen met een beperking.
    • Gemeente Gooise meren werkt in het project Inclusief Recreëren onder andere samen met het natuurbeheer van Goois Natuurreservaat en Natuurmonumenten om de toegankelijkheid van buiten recreëren in de natuur te vergroten.