Hier staan de meest gestelde vragen en antwoorden over de uitvoering van de ministeriële regelingen (over onder meer mondkapjes en lockdownmaatregelen) die vallen onder de Tijdelijke wet maatregelen covid-19. (Juridische) vragen over de wet zelf vindt u op de pagina Vragen en antwoorden – Tijdelijke wet maatregelen covid-19

NB Deze pagina heette voorheen Vragen en antwoorden – Lockdown per 15 december 2020

De vragen zijn per onderwerp genummerd. Om die reden vindt u de nieuwste vragen onderaan het onderwerp. Mocht er een nummer ontbreken, dan is deze vraag inmiddels vervallen. 

Ga naar de vragen over 

Meer informatie

Avondklok

NB In verband met de gerechtelijke uitspraak over de avondklok van 16 februari verwijzen we u voor de meest actuele situatie naar rijksoverheid.nl.

 

1. Waar vind ik meer informatie over de avondklok?

 

2. Wat zijn de gevolgen van de avondklok voor besluitvorming in de gemeente?

Vanaf zaterdag 23 januari 2021 geldt een avondklok tussen 21.00 en 04.30 uur. Voor alle politieke ambtsdragers geldt dat als u voor noodzakelijke werkzaamheden na 21.00 uur naar buiten moet, bijvoorbeeld voor een raadsvergadering of collegevergadering die niet digitaal kan plaatsvinden, u een eigen verklaring én een zelf ingevulde werkgeversverklaring moeten kunnen tonen.

Voor griffiemedewerkers en bepaalde facilitaire medewerkers (zoals schoonmakers, beveiligers en ICT'ers), geldt dat als u een (digitale) vergadering op locatie moet ondersteunen, u zich tijdens de avondklok kunt verplaatsen, mits u een door uw werkgever ondertekende 'Werkgeversverklaring avondklok' én een 'Eigen verklaring avondklok' kunt laten zien. Beide documenten kunt u downloaden op www.rijksoverheid.nl

Meer informatie 

 

3. Kunnen raadsleden, griffiers, wethouders en gemeentesecretarissen worden gerekend tot de cruciale beroepen zoals bedoeld in de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 die sinds 1 december 2020 van kracht is?

Ja, ook raadsleden, griffiers, wethouders en gemeentesecretarissen kunnen worden gerekend tot de cruciale beroepen zoals bedoeld in artikel 6.11 Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 en de volgende categorie uit de bijlage bij dit artikel: ‘Noodzakelijke overheidsprocessen (Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen en rechterlijke macht), zoals het betalen van uitkeringen en toeslagen, burgerzaken, consulaten en ambassades, justitiële inrichtingen en forensische klinieken’.

Uiteraard blijft het uitgangspunt ‘werk zoveel mogelijk thuis’ - en beperk het gebruik van de kinderopvang dus zoveel mogelijk.

 

4. Is het mogelijk de coronaregels te handhaven in iemands woning?

Vooropgesteld moet worden dat in de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 woningen voor de toepassing van de coronamaatregelen zijn uitgesloten. Dit betekent dat als er sprake is van een samenkomst in een woning waarbij de dringende adviezen van de Rijksoverheid niet worden nageleefd, er niet kan worden opgetreden op grond van de handhavingsbevoegdheden van de Tijdelijke wet maatregelen covid-19. Het is dus niet mogelijk om binnen in een woning de corona-regels te handhaven.

In dit geval moet daarom worden teruggevallen op de bevoegdheden op grond waarvan normaal gesproken in zo’n situatie wordt opgetreden. Daarbij geldt dat een noodbevel enkel bedoeld is voor zeer uitzonderlijke situaties. Wanneer het niet mogelijk is om op grond van de gebruikelijke bevoegdheden op te treden, dan kan dus niet meer gedaan worden dan de dringende corona-adviezen nogmaals onder de aandacht van de feestgangers te brengen en te verzoeken het feest in de woning te beëindigen.

Naar boven

Onderwijs en noodopvang

1. Kan de hele groep 8 als kwetsbaar bestempeld worden?  

Bij de afweging door de school (waar toepasselijk samen met de gemeente) welke kinderen zich in een kwetsbare positie bevinden wordt uitgegaan van de individuele leerling. Dus een volledige klas als kwetsbaar aanmerken is niet de bedoeling. Niet elke leerling in groep 8 bevindt zich per definitie in een kwetsbare positie. De Q&A’s van de Rijksoverheid bieden mogelijk richting in deze afweging (pdf).

 

2. Moet de kinderopvang extra open tijdens de vakantie?

Nee, voor noodopvang gelden de reguliere openingstijden en reguliere klanten. Als een kinderopvanglocatie dicht is tijdens (een deel van) de vakantie, dan gaan ze niet open voor noodopvang.

 

3. Waar staat meer informatie over de noodopvang?

 

4. Welke gemeentelijke werkzaamheden vallen onder ‘noodzakelijke overheidsprocessen’ en hebben recht op noodopvang? 

In het basis- en voortgezet onderwijs en bij instellingen voor mbo-, hbo- en wetenschappelijk onderwijs wordt alleen afstandsonderwijs gegeven. Kinderen met ouders die werken in een cruciaal beroep kunnen gebruik maken van de noodopvang die georganiseerd is op de basisschool, kinderopvang of buitenschoolse opvang. Het uitvoeren van noodzakelijke overheidsprocessen (bij rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en rechterlijke macht) valt onder de cruciale beroepen. De VNG krijgt vragen van gemeenten om welke processen dit gaat bij gemeenten. Op rijksoverheid.nl wordt toegelicht dat het gaat om bijvoorbeeld het betalen van uitkeringen en toeslagen en burgerzaken. Dit is echter geen limitatieve lijst. Andere werkzaamheden zoals de uitvoering van de verschillende steunregelingen (TOZO, TONK), vallen hier volgens de VNG ook onder. 

 

5. Zijn gerechtsdeurwaarders en medewerkers van verkiezingen en stembureauleden ook een  een cruciaal beroep met het oog op het recht op kinderopvang?

Gerechtsdeurwaarders en medewerkers van verkiezingen en stembureauleden worden ook gerekend tot de cruciale beroepen (artikel 6.11 Tijdelijke regeling maatregelen covid-19).

  • Gerechtsdeurwaarder. Deze oefent openbaar gezag uit. Voor zover uitstel van zijn werkzaamheden niet mogelijk of niet maatschappelijk wenselijk is, geldt dat een gerechtsdeurwaarder valt onder uitzondering noodzakelijke overheidsprocessen.
  • Medewerkers van verkiezingen en stembureauleden vallen onder diegenen die betrokken zijn in noodzakelijke overheidsprocessen.

 

6. Hoe zit het met de noodopvang nu het primair onderwijs vanaf 8 februari 2021 weer open is? 

Het primair onderwijs is vanaf 8 februari weer open, dus stopt de noodopvang voor basisschoolleerlingen per 8 februari. De bso blijft voorlopig gesloten. Lees meer

Naar boven

Handhaving van de maatregelen

1. Is er een oplossing voor inwoners die een foto nodig hebben voor de aanvraag van een identiteitsbewijs?

Omdat het niet mogelijk is een identiteitsmiddel aan te vragen zonder een goede pasfoto is besloten om fotografen toe te voegen aan de lijst van uitgezonderde winkels van de lockdown. De winkels van fotografen zijn gesloten. Tenzij er op afspraak pasfoto’s gemaakt worden voor een identiteitsbewijs of rijbewijs. 

 

2. Het Ministerie van LNV heeft aangegeven dat het van belang is dat komende weken de jacht moet kunnen doorgaan voor zover die gericht is op (a) schadebestrijding door wild en (b) preventie van verspreiding van de Afrikaanse varkenspest. Kan een wapenhandel ontheffing krijgen voor jagers die langs moeten voor onderhoud en reparatie aan jachtgeweren en voor aanvulling munitie?

Het ministerie van Justitie en Veiligheid en het ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit vinden het van belang dat schadebestrijding door wild en preventie van verspreiding van de Afrikaanse varkenspest kan worden voortgezet. Daarvoor moeten jagers terecht kunnen bij een wapenhandelaar voor onderhouds- en reparatiewerkzaamheden ten behoeve van de genoemde jachtactiviteiten. De Tijdelijke regeling maatregelen Covid-19 kent hiertoe reeds een uitzondering op de sluiting van publieke plaatsen (artikel 4.a1  eerste lid  onder r.). Ook is in voorkomende gevallen aanschaf van onderdelen of munitie voor jachtwapens noodzakelijk. Het verlenen van een ontheffing van de sluiting (op grond van artikel 58e  tweede lid  onder a j˚ artikel 58h van de Wet publieke gezondheid) van een wapenhandel in gemeenten voor dit doel is nodig om de jacht te kunnen voortzetten. U vindt de informatie over ontheffingen in de handreiking tijdelijke wet maatregelen covid-19.

 

3. Welke winkels mogen open en welke winkels blijven gesloten tijdens de lockdown?

De detailhandel is gesloten. Een aantal winkels is daarvan uitgezonderd. De uitzonderingen zijn op deze pagina opgesomd en toegelicht. Gemeenten kunnen vragen over openstelling dan wel sluiting van winkels mailen aan de gezamenlijke helpdesk van VNG en BZK: covid19@vng.nl

 

4. Waar kan ik de lijsten vinden die betrekking hebben op de uitzonderingen in de ministeriele regeling over de lockdown per 19 januari?

 

5. Hoe kunnen gemeenten het verruimen van venstertijden voor het bevoorraden van supermarkten regelen?

Vanwege de uitzonderlijke situatie kunnen gemeenten overwegen venstertijden voor supermarkten te verruimen om de levering van voldoende voedsel mogelijk te maken. De VNG adviseert het verruimen van venstertijden met het oog op milieubelang en geluidsniveaus te beperken van 6.00 tot 22.00 uur, rekening houdend met lokale omstandigheden. Het advies is om dit altijd in overleg met de Veiligheidsregio op te pakken en om de politie en BOA’s te betrekken.

Om dit formeel te bekrachtigen heeft de VNG de model-gedoogbeslissing geactualiseerd die gemeenten kunnen gebruiken om dit te regelen.  

 

6. Is het toegestaan om binnen en buiten te sporten (in groepslessen)? 

 

7. Kunnen regels ten aanzien van groepsgrootte en de anderhalvemeterregel worden gehandhaafd op erven?

De woning is een besloten plaats. De woning geniet bijzondere bescherming op grond van de Grondwet en verschillende mensenrechtenverdragen. Voor de vraag of er sprake is van een woning moet gekeken worden naar de feitelijke situatie. Het moet gaan om een ruimte die feitelijk als woning in gebruik is.

Voor de bevoegdheden uit hoofdstuk Va van de Wet publieke gezondheid (Wpg) geldt dat onder een woning ook een daarbij behorend erf moet worden begrepen (artikel 58a, tweede lid, van de Wpg). Vanwege de bescherming voor de woning is deze vaak uitgesloten van de bevoegdheden uit hoofdstuk Va van de Wpg. De burgemeester kan hier niet handhaven.

Naar boven

Uitvoering van de maatregelen

1. Hoe wordt bepaald of een locatie kan worden gekwalificeerd als publieke plaats of als besloten plaats? Zijn er grensgevallen?

Er kunnen zich grensgevallen voordoen bij de definitiebepaling zoals die in de wet zijn opgenomen. Daarom worden de toepasselijke regels over geldende maatregelen op de besloten en publieke plaatsen concreter uitgewerkt in de Tijdelijke regelingen maatregelen covid-19 (Trm) om grensgevallen zo beperkt mogelijk te houden. Bij de regeling is ook een nadere toelichting gegeven op het verschil en grensvlak tussen beide plaatsen. De burgemeester is vervolgens bevoegd tot bestuursrechtelijke handhaving van alle maatregelen die in de Trm uitgewerkt zijn over openstelling van daarin concreet omschreven publieke plaatsen en evenementen. 

Voor de naleving van de zorgplicht die in artikel 58k en 58l geregeld is, volgt dat de burgemeester bevoegd is om hierop toe te zien in geval van zowel publieke plaatsen als besloten plaatsen, voor zover die niet gebruikt worden voor uitoefening van beroep- op bedrijf. Het gaat om hoe de plaats of ruimte overwegend wordt geëxploiteerd. Dus de bevoegdheid zal niet telkens wijzigen, waarbij een risico van pingpongen kan ontstaan. Ten slotte is de burgemeester altijd bevoegd om bij excessen op alle besloten onmiddellijk in te grijpen met een bevel op grond van artikel 58n, ongeacht of hier een beroep of bedrijf wordt uitgeoefend of niet. 

 

2. Hoe zijn markten geregeld onder de Tijdelijke wet maatregelen covid-19?

Voor warenmarkten geldt het volgende. Volgens de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 (Twm) zoals deze op 1 december 2020 van kracht wordt, mogen warenmarkten worden gehouden. Een warenmarkt is in deze ministeriële regeling gedefinieerd als een markt op gewone marktdagen als bedoeld in artikel 160 lid 1 onder g Gemeentewet (zie artikel 1.1 Tijdelijke regeling maatregelen COVID-19). 

Let op: op basis van de Tijdelijke regeling maatregelen COVID-19 van 14 december 2020 kan het slechts gaan om warenmarkten in de levensmiddelenbranche !

Wel gelden er voor warenmarkten coronaregels. Zo is de veilige afstandsnorm van toepassing (artikel 58f Twm). Daarnaast gelden er voor warenmarkten die op een publieke plaats worden gehouden hygiënemaatregelen en moeten stromen van publiek gescheiden worden gehouden (artikel 4.1 Tijdelijke regeling). Bij de beoordeling van de aanvraag voor een marktvergunning zal het college daarom beoordelen of aan deze coronamaatregelen kan worden voldaan. Indien dat niet het geval is, zal de vergunningaanvraag moeten worden geweigerd. Indien wel aan de coronamaatregelen kan worden voldaan, is het niettemin mogelijk om voorschriften te verbinden aan de vergunning om de naleving van die coronamaatregelen te verzekeren. 

Voor bestaande markten waarvoor vaak langdurige vergunningen zijn verleend, ligt het niet voor de hand om in verband met de bestrijding van COVID-19 de vergunning te wijzigen, als ook via feitelijk handelen of handhaving voor naleving van de bij of krachtens de Twm geldende coronamaatregelen kan worden gezorgd. In veel gemeenten zijn al voorzieningen getroffen die ervoor zorgen dat de coronamaatregelen kunnen worden nageleefd, bijvoorbeeld door zo nodig ruimere locaties of andere locaties voor de markt aan te wijzen. Wat betreft feitelijk handelen kan worden gedacht aan looproutes en het beheersen van de toegang.

 

4. Kan op basis van 58k een aanwijzing aan winkeliers worden gegeven om tijdelijk geen uitstallingen (reclameborden) voor hun winkel te plaatsen, opdat het winkelend publiek beter de anderhalvemeterregel in acht kan nemen?

Op grond van artikel 58k lid 2 Wet publieke gezondheid (Wpg) kan de burgemeester een aanwijzing geven aan de verantwoordelijke van een publieke plaats om zich aan zijn zorgplicht te houden. De zorgplicht ziet op het kunnen naleven van de maatregelen op die publieke plaats. Als het uitstallen van een reclamebord ervoor zorgt dat personen zich op de publieke plaats niet aan de maatregelen kunnen houden, is een dergelijke aanwijzing mogelijk. Als het uitstallen van een reclamebord met name zorgt voor een opstopping op de openbare weg, dan zou ook een bevel op grond van artikel 58m Wpg mogelijk zijn.

Indien er een vergunning nodig is voor het uitstallen van het reclamebord, zou het ook goed mogelijk zijn dat niet langer aan de vergunningsvoorschriften wordt voldaan (omdat de uitstalling bijvoorbeeld hinder oplevert of er onvoldoende vrije ruimte is).

In dit geval ligt het overigens voor de hand om de winkelier eerst te vragen het reclamebord te verplaatsen of weg te halen.

 

5. Blijft de definitie van ‘gezamenlijk huishouden’ onder de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 hetzelfde als in de voormalige noodverordeningen?

Nee, de Tijdelijke wet maatregelen covid-19 en de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 kennen dat begrip niet. De formulering van de wettelijke uitzondering voor de veilige afstandsnorm (artikel 58f, derde lid, onder a Wet publieke gezondheid (Wpg) en het verbod op groepsvorming (artikel 58g, tweede lid onder a jo. artikel 58f, derde lid, onder a Wpg), luidt: ‘personen die op hetzelfde adres woonachtig zijn’. 

Bij de totstandbrenging van artikel 58f Wpg is uitdrukkelijk aan de orde gekomen dat dit begrip afwijkt van de noodverordeningen en dat de achtergrond daarvan is gelegen in het streven de reikwijdte van de uitzondering op de veilige afstand te verbreden tot meer verschillende samenlevingsnormen.

 

8. Wat houdt het alcoholverbod in?

Over alcohol staan er 2 voorschriften in de regeling:

In de eerste plaats is er een verbod om tussen 20.00 en 6.00 uur alcohol te verkopen in publieke plaatsen. Dit houdt in dat het tussen die tijden verboden is alcoholhoudende drank te verkopen, commercieel te verstrekken of commercieel op enige andere wijze aan te bieden. Dit verbod geldt bijvoorbeeld voor hotels, supermarkten en avondwinkels. Voor eet- en drinkgelegenheden is afhaal van alcohol tussen die tijden dus niet mogelijk. 

Ten tweede is er een verbod om tussen 20.00 en 6.00 uur alcohol te gebruiken of gereed te hebben voor gebruik op openbare plaatsen. Het verbod geldt ook in vaar- en voertuigen die zich op een openbare plaats bevinden. Nachtbevoorrading en beroepsgoederenverkeer in de nachturen is nog wel mogelijk, omdat de alcoholhoudende drank op dat moment niet gebruikt wordt of voor consumptie gereed is. 

 

9. Wat is zakelijke of financiële dienstverlening? 

Locaties gericht op zakelijke of financiële dienstverlening zijn uitgezonderd van de sluiting van publieke plaatsen. De toelichting bij de gewijzigde Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 van 14 november 2020 noemt als voorbeelden: banken, hypotheekverstrekkers, makelaars voor hun klanten. Andere voorbeelden zijn:

  • juridische diensten en administratie 
  • pasfotografie ten behoeve van officiële documenten
  • vertaalbureaus
  • verhuur van vervoersmiddelen of gereedschappen voor zover noodzakelijk voor essentieel vervoer/onderhoud/reparatie (niet recreatief)
  • uitzendbureaus en arbeidsmiddeling
  • geldwisselkantoren, belening/inkoop uitsluitend voor die functie
  • notarissen

 

12. Kunnen buurt- en dorpshuizen en wijkcentra openblijven voor kwetsbare personen?

Dat is zeker het geval. Het is juist de bedoeling dat buurt- en dorpshuizen en wijkcentra openblijven, maar alleen voor besloten en georganiseerde activiteiten gericht op maatschappelijke ondersteuning van kwetsbare personen, zoals dagbesteding.

Kwetsbare personen zijn mensen die zorg ontvangen op grond van de Zorgverzekeringswet, de Wet langdurige zorg, de Wet maatschappelijke ondersteuning of de Jeugdwet. Het gaat in het bijzonder om kwetsbare ouderen, kwetsbare jongeren, mensen met een beperking, dak- en thuislozen, mensen met psychische problematiek en mensen die eenzaam zijn.

Voorwaarden voor een besloten en georganiseerde activiteit:

  • Het is van tevoren duidelijk wie komt voor de activiteit door registratie vooraf, inclusief een gezondheidscheck die vaststelt of iemand Covid-19 klachten heeft
  • Mensen met klachten kunnen niet langskomen of deelnemen
  • Er mogen geen mensen komen die zich niet vooraf hebben aangemeld
  • Het is een georganiseerde activiteit en geen spontane samenkomst, waarbij er 1 persoon is aangewezen die fungeert als aanspreekpunt van de activiteit
  • Alleen personen die tot de doelgroep van de activiteit behoren hebben toegang

Meer informatie

 

13. Mag een scouting zijn gebouw gebruiken?

Publieke plaatsen zijn plaatsen die voor een ieder openstaan, ongeacht om wie het gaat. Doorslaggevend is de vraag of het publiek op deze plaats in het algemeen vrij toegang heeft. Daarbij is het gebruikelijke feitelijke toelatingsbeleid (los van omstandigheden zoals toegangsprijs of minimumleeftijd) bepalend. Daarbij moet bekeken worden of normaal gesproken een ‘open’ groep mensen wordt toegelaten in plaats van bijvoorbeeld uitsluitend leden van een bepaalde vereniging. Besloten plaatsen zijn plaatsen die niet publiek of openbaar zijn. Een scoutinggebouw kan onder omstandigheden een besloten plaats zijn (als het alleen voor verenigingsleden open wordt gesteld).
 
Als het scoutinggebouw als besloten plaats gezien wordt, gelden de regels over de openstelling van publieke plaatsen niet. In dat geval mag met maximaal 30 personen worden samengekomen (artikel 3.2, eerste lid, van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19). Dit maximumaantal geldt niet voor personen tot en met 17 jaar die deelnemen aan georganiseerde jeugdactiviteiten en personen die deze activiteiten organiseren of begeleiden. De scouting mag voor de eigen scoutingleden een binnenactiviteit organiseren. Daarbij gelden natuurlijk wel alle adviezen, waaronder om zo veel mogelijk afstand te houden en het aantal contacten te minimaliseren, en ligt er een zorgplicht op de begeleiders om te zorgen dat iedereen de coronaregels kan naleven. Het ligt ook voor de hand om de activiteiten zo veel mogelijk buiten te organiseren.

Naar boven

Mondkapjesregeling

1. Moet een zorgondersteuner, die tijdens het werk niet de veilige afstand kan houden tot de klant of patiënt, een mondkapje op?

Op grond van artikel 2a3, lid 1, van de Regeling aanvullende verplichtingen om een mondkapje te dragen (Stcr. 2020, 62032) draagt zowel de beoefenaar van een contactberoep als de klant of patient aan wie de diensten worden verleend een mondkapje gedurende het contact.

Artikel 6.8, lid 7, van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 bepaalt dat het van 15 december 2020 tot en met 19 januari 2021 verboden is een contactberoep uit te oefenen, tenzij sprake is van een uitzondering. In artikel 1.1 van de Tijdelijke regeling maatregelen covid-19 wordt een contactberoep gedefinieerd als een beroep waarbij het niet mogelijk is ten minste de veilige afstand te houden tot een klant of patiënt.

 

2. Geldt er een mondkapjesplicht op een markt?

Een markt is een zogenaamde doorstroomlocatie op een publieke plaats. Het is geen publieke overdekte binnenruimte. De mondkapjesplicht geldt voor plaatsen die openbaar toegankelijk én overdekt zijn. Dus een markt in de open lucht valt daar niet onder, maar een overdekte markthal weer wel. Uiteraard geldt wel altijd overal de 1,5 meter-maatregel.

 

3. Geldt de mondkapjesplicht in alle ruimtes in openbare gebouwen in alle ruimtes, dus ook in keuken- of kantoorgedeelte?

De mondkapjesplicht geldt voor publieke binnenruimten. Kantoren en keukens zijn doorgaans niet publiekelijk toegankelijk. In die ruimten geldt dan ook geen mondkapjesplicht.

 

4. Kan degene die bevoegd is tot het treffen van voorzieningen voor een publieke of besloten plaats, erop worden aangesproken dat hij de zorgplicht niet naleeft als de mondkapjesplicht in zijn onderneming niet wordt nageleefd?

Nee, dat kan niet aan de hand van de zorgplicht. De zorgplicht houdt in dat degene die voorzieningen kan treffen voor een publieke of besloten plaats zodanige voorzieningen moet treffen dat de personen die in die plaats aanwezig zijn, de coronamaatregelen – waaronder de mondkapjesverplichting – kunnen naleven. De eigenaar van de supermarkt bijvoorbeeld moet het dus zo regelen dat de klanten in staat worden gesteld om zich aan de coronamaatregelen te houden. Bijvoorbeeld een looproute, zodat klanten 1,5 meter afstand tot elkaar kunnen houden. De zorgplicht houdt niet in dat de eigenaar moet handhaven dat zijn klanten de mondkapjesverplichting naleven. Wel kunnen BOA’s en politie in de winkel handhavend optreden tegen personen die zich zonder geldige reden aan de mondkapjesplicht onttrekken.

De Rijksoverheid roept winkeliers wel op om hierin hun maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen.

 

5. Wordt de ondernemer of de klant beboet wanneer een klant zich in een supermarkt niet houdt aan de regels ter beperking van de verspreiding van het coronavirus (coronamaatregelen)?

Aan een burger die de coronamaatregelen zelf niet in acht neemt, kan een strafrechtelijke boete worden opgelegd (artikel 58f/g jo. artikel 68bis, lid 1, sub b, en lid 2, van de Wet publieke gezondheid (Wpg)). Het is niet zo dat een ondernemer daarmee zelf ook direct een (beboetbare) overtreding heeft begaan. Dat is wel zo als hij de openstellingsvoorwaarden overtreedt, waarvoor een (strafrechtelijke) boete kan worden opgelegd (artikel 58h Wpg jo. artikel 68bis, lid 1, sub b, Wpg). Daarvoor kan ook een last onder bestuursdwang of een last onder dwangsom worden opgelegd (artikel 58u, lid 3, sub a, Wpg jo. artikel 5:32, lid 1, Awb). Daarnaast kan aan een ondernemer een (bestuursrechtelijke) aanwijzing worden gegeven (of in spoedeisende gevallen een bevel) als hij zijn zorgplicht dat de coronamaatregelen door zijn klanten in acht kunnen worden genomen, heeft geschonden (artikel 58k, lid 2 en lid 4, Wpg). Wordt die aanwijzing niet nageleefd, dan kan daarvoor een strafrechtelijke boete worden opgelegd (artikel 68bis, lid 1, sub b, Wpg).

 

Meer informatie

Naar boven

Click & collect

1.  Wat is click & collect (bestellen en afhalen)?

Winkels en locaties met een winkelfunctie zijn voor publiek opengesteld, uitsluitend voor het ophalen van vooraf bestelde of gereserveerde artikelen in een vooraf afgesproken tijdvak en waarbij het publiek de winkel niet betreedt.

Met ‘click & collect’ bestellen klanten producten op voorhand en halen deze minimaal 4 uur later op afspraak binnen een vooraf afgesproken tijdslot van maximaal 1 uur af bij een afhaalpunt bij de ingang van de winkel. Dit betekent dat de klanten de winkel niet mogen betreden. Het is niet toegestaan dat de winkel van binnen naar buiten verplaatst. De beheerder van de winkel draagt zorg - door middel van afhalen binnen tijdvakken - dat klanten gespreid over de dag afhalen. Uitgangspunt is dat er geen fysiek contact tussen klant en winkelpersoneel en tussen klanten onderling plaats vindt. De klant betaalt de goederen bij voorkeur online, maar kan dat ook doen bij het afhalen van de goederen. In dat geval rekent de klant bij voorkeur contactloos af.

 

2.  Wat is nieuw per 10 februari?

  • De nieuwe voorwaarden gaan ook gelden voor winkels in doe-het-zelf-artikelen (bouwmarkten);
  • De nieuwe voorwaarden gaan ook gelden voor overige locaties met een winkelfunctie, zoals een kapperszaak. Zij mogen onder deze voorwaarden producten verkopen.
  • Retourneren is onder de huidige voorwaarden niet toegestaan (om funshoppen te beperken). Dit geldt ook voor groothandels en bouwmarkten.
  • Als er sprake is van samenloop (reparatie/onderhoud én afhalen bij de winkel) dan mogen klanten de winkel wel betreden voor reparatie/onderhoud/ pakketservice, maar niet voor de
  • Verkoop van de winkelproducten. Verkoop moet dan buiten, maar de andere service mag binnen. Het advies is hierbij om dan zoveel mogelijk aan de deur te regelen. Als dat niet kan, moet er binnen met een afbakening/looproute gewerkt worden conform het Afsprakenkader.

 

3.  Hoe moet click & collect in winkels worden nageleefd?

Winkeliers dienen de volgende punten in de uitvoering te borgen:

    • Winkels worden opengesteld om vooraf bestelde of gereserveerde artikelen op te halen
    • Publiek mag de winkel niet betreden [dit betekent dat afhaalpunt aan de deur van de winkel of -als de winkel daar zelf beschikking over heeft- op het parkeerterrein is (zoals bij bouwmarkten)]
    • Er zit minimaal een dagdeel (4 uur) tussen het bestellen en ophalen van de bestelling. Dit om ´funshoppen´ te voorkomen.
    • De winkelier is verplicht om het ophalen te organiseren
  • gespreid over de dag, binnen de reguliere openingstijden
  • in tijdvakken van maximaal van 1 uur
  • waarbij het afhaalpunt sober wordt ingericht
  • zonder dat er een oploop van publiek ontstaat
  • waarbij de klant wordt verzocht individueel af te halen
    • De winkel mag slechts de voor afgifte van bestellingen hoognodige bezetting aanwezig hebben
    • Klanten zijn verplicht in de openbare ruimte 1,5 meter afstand van anderen te houden en geen groepen te vormen (reeds bestaande verplichting)

 

4.  Welke verantwoordelijkheid hebben ondernemers?

Op basis van de Richtlijn Verantwoord Winkelen, nader uitgewerkt in specifieke protocollen voor verschillende winkeltypen, maar in ieder geval:

  • Basisregels ten aanzien van hygiëne, desinfectie en gezondheid
  • Deurbeleid: zorg voor afstand in eventuele rijen vóór de winkel; maak lokaal afspraken over wachtrijen en zorg ervoor dat er geen oploop ontstaat
  • Gedragsregels voor klanten en personeel: onder meer 1,5 meterregel, looproutes
  • Sobere invulling, waarbij er geen winkelwaren voor de deur uitgestald worden
  • Scenario’s voor bij slecht weer (wanneer mensen niet geduldig buiten wachten)
  • Duidelijke communicatie: op elke winkel posters met hygiëne en gezondheidsregels, gedragsregels, beleid dat er geen oploop ontstaat

 

5.  Hoe kan er gehandhaafd worden?

Primair handhaving door ondernemers zelf, al dan niet met behulp van particuliere beveiligers (aanspreken, toegang weigeren, verzoeken de winkel te verlaten, winkel zelf sluiten)

Handhaving door veiligheidsregio, gemeente en justitie:

  • De burgemeester kan ten aanzien van openbare plaatsen – in het geval de geldende maatregelen, zoals de veilige afstand, niet worden nageleefd of een dreiging daarvan - middels een bevel bijvoorbeeld de weg afsluiten of de aanwezige personen verwijderen (op grond van artikel 58m Twm en/of de gemeentewet artikel 174).
  • De burgemeester kan de overtreding van een click en collect-voorwaarde handhaven met een last onder bestuursdwang of onder dwangsom.
  • Als bij de eigen handhaving door winkeliers/ondernemers dreigende situaties ontstaan, kan een beroep op de politie worden gedaan.
  • De regels gelden voor iedereen, maar de omstandigheden kunnen per geval verschillen. De keuze voor de wijze van handhaven in een concrete situatie is aan de professionaliteit van de handhaver.

Naleving en handhaving op gebiedsniveau

Gezamenlijke verantwoordelijkheid ondernemers in nauwe samenwerking met gemeenten

Systeemaanpak: samenspel en afspraken op lokaal niveau tussen (georganiseerde) private partijen en gemeenten; ieder vanuit eigen verantwoordelijkheid. Voor elk van deze geldt dat er een duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling in de regievoering kan zijn. Dit betekent per gebiedstype:

  • Winkelcentra met vastgoedeigenaar, centrumbeheerder of winkeliersvereniging: Regievoerder is de eigenaar of beheerder van het vastgoed. Winkels zijn daarbij verantwoordelijk voor de te nemen acties, maar de regievoerder is verantwoordelijk voor communicatie met de gemeente en kan escaleren in geval van incidenten.
  • Winkelstraten/gebieden (binnenstedelijk): hier is de gemeente de regievoerder en vult die deze rol nu ook al zo in. Dit geldt met name voor drukke winkelstraten. Escalatie bij incidenten vindt plaats vanuit winkeliers via gemeente naar BOA/politie, zoals hieronder ook beschreven.
  • Grootschalige ‘stand alone’ retailvestigingen (bouwmarkten, meubelcentra): hier ligt de regie en uitvoering bij de individuele bedrijven. Bij clusters van bedrijven neemt de grootste partij het initiatief.
  • Kleinschalige winkelvoorzieningen op dorps/wijkniveau en verspreide winkels: Deze zijn eveneens binnenstedelijk maar kleinschaliger en met een sterker accent op dagelijkse boodschappen. Hier ligt een regierol vanuit de grootste private partij voor de hand: bij afwezigheid van een actieve winkeliersvereniging zal dit meestal de supermarkt zijn. Deze voert dan de regie over de private inzet vanuit de kleinere partijen, heeft en versterkt het contact met gemeente en escaleert naar gemeenten bij incidenten.

Om het bovenstaande systeem te laten werken is de inzet van gemeenten onontbeerlijk. In onderling overleg tussen gemeenten en de regievoerders komt vanzelfsprekend ook aan de orde wat de winkelgebieden van de gemeente bij de naleving en handhaving kunnen verwachten.

Met de Veiligheidsregio’s is afgesproken dat zij een ondersteunende structuur bieden. Daarbij onderscheiden we 2 fases. Een voorbereidende fase, waarin het opstellen en toetsen van protocollen plaatsvindt en een zogenaamde warme fase waarin er daadwerkelijk toezicht gehouden wordt.

 

6. Mag de waren- en/of weekmarkt (niet-levensmiddelen) ook op basis van click en collect weer van start?
 
Een warenmarkt is geen winkel of locatie met winkelfunctie. Er verandert niets voor warenmarkten, ze blijven open voor levensmiddelen en niet voor bestellen en afhalen van andere producten.

Naar boven

Evenementen en bijeenkomsten

1. Wat zijn de mogelijkheden met betrekking tot evenementen en de Tijdelijke wet maatregelen covid-19?

De organisator van een evenement heeft normaal gesproken op grond van de APV een evenementenvergunning nodig voor het organiseren van bepaalde in de APV genoemde evenementen. De vraag is vervolgens hoe de coronamaatregelen daarbij betrokken kunnen worden. De VNG-Handreiking Tijdelijke wet maatregelen covid-19 voor gemeenten bevat uitgebreide informatie over evenementen. In essentie zijn er de volgende mogelijkheden.

Indien er in een ministeriële regeling bepaalde evenementen niet zijn toegestaan, kan de organisator van een evenement vanwege bijzondere omstandigheden in aanmerking komen voor ontheffing. Die organisator heeft dan zowel een evenementenvergunning op grond van de APV als een ontheffing op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) nodig. De naleving van de coronamaatregelen zou aan de hand van de Wpg moeten worden gereguleerd. Daarvoor kan er bijvoorbeeld een voorschrift worden opgenomen of kan een ontheffing worden geweigerd indien de coronamaatregelen niet kunnen worden nageleefd. 

Indien er geen ministeriële regeling is opgesteld voor evenementen, ligt het voor de hand om de wél geldende coronamaatregelen (bijvoorbeeld de veilige afstand) te betrekken bij de aanvraag voor een evenementenvergunning op grond van de APV. In dat geval kan de evenementenvergunning worden geweigerd indien niet voldaan kan worden aan de coronamaatregelen. Op grond van artikel 1:8 van de Model-APV van de VNG is het mogelijk om een vergunning te weigeren in het belang van de volksgezondheid. Ook is het mogelijk om een voorschrift te verbinden aan de evenementenvergunning om de naleving van de coronamaatregelen te verzekeren. 

 

2. Kunnen campagnebijeenkomsten van politieke partijen in coronatijd doorgaan?

Een betoging of demonstratie is een groep mensen die gezamenlijk en eenzijdig in het openbaar uiting geeft aan gevoelens of wensen. De 3 karakterbepalende elementen zijn: collectiviteit, openbaarheid en meningsuiting. Bijeenkomsten die niet, of niet primair, het karakter van een collectieve meningsuiting hebben, vallen niet onder de vrijheid van demonstreren. De gemeenschappelijke meningsuiting moet bij demonstreren op de voorgrond staan c.q. de overhand hebben.

Een campagnebijeenkomst door een politieke partij kan – afhankelijk van hoe de bijeenkomst wordt vormgegeven/georganiseerd – onder de demonstratievrijheid vallen als aan de 3 genoemde elementen wordt voldaan. Als bij het campagnevoeren het individueel aanspreken van mensen de overhand heeft of dit te zeer losstaat van de gemeenschappelijke meningsuiting dan is te verdedigen dat dit niet onder de reikwijdte van de demonstratievrijheid valt. NB Voor flyeractiviteiten geldt op basis van de APV een apart regiem.

De vraag kan worden opgeworpen of bij campagnebijeenkomsten wellicht ook het recht tot vergadering speelt. Bij vergaderingen gaat het vooral om het uitwisselen van meningen, om discussie. Een deel van de activiteiten in het kader van campagne voeren zal hieruit bestaan, maar alleen als discussie met omstanders en het uitwisselen van meningen daarbij voorop zou staan c.q. de overhand zou hebben (onder meer ten opzichte van reclame maken voor een politieke partij), kan niet worden uitgesloten dat een dergelijke activiteit gekwalificeerd kan worden als vergaderen.

Het is aan de burgemeester om per geval c.q. kennisgeving te bepalen of er al dan niet sprake is van een demonstratie of vergadering in de zin van de Wet openbare manifestaties (Wom). Die wet kent voor beide activiteiten hetzelfde regiem. Uiteindelijk heeft de rechter hierover het laatste woord. Uitgangspunt van de Wom is dat demonstraties en vergaderingen zoveel mogelijk moeten worden gefaciliteerd. Dat uitgangspunt geldt ook in deze bijzondere tijden.

Deze activiteiten kunnen worden beperkt of in het uiterste geval verboden als dat noodzakelijk is in verband met de volksgezondheid. Dat moet goed kunnen worden gemotiveerd. In een uitspraak van de voorzieningenrechter is in de uitbraak van het coronavirus voldoende reden gezien om een aangekondigde demonstratie in zijn geheel te verbieden, waarbij de maatregelen die van overheidswege zijn afgekondigd om verspreiding van het coronavirus in te dammen zijn betrokken bij de beoordeling van de ernst van de coronacrisis. De inhoud van de demonstratie (of de aanwezigheid van alternatieven) kan echter geen grond zijn om te beperken.

Voorstelbaar is dat burgemeesters (bijvoorbeeld binnen hun veiligheidsregio) inzetten op een gezamenlijke lijn op dit onderwerp, maar dat ontslaat hen niet van de verplichting om per geval c.q. per kennisgeving een beoordeling te maken. Overigens zijn demonstraties (en de overige manifestaties die worden gereguleerd door de Wom: openbare vergaderingen en het gezamenlijk belijden van de godsdienst of levensovertuiging in het openbaar) niet meer in de buitenlucht toegestaan tijdens de uren van de avondklok.

Naar boven