Als iemand inkomsten uit loon heeft, worden deze verrekend. Gemeenten doen dit tot nu toe op verschillende manieren. De Regeling Participatiewet, IOAW, IOAZ is gewijzigd en schrijft voor hoe gemeenten onder andere het netto-inkomen op uniforme wijze moeten berekenen. Deze uniforme werkwijze is ook voor het automatisch verrekenen op basis van de Polisadministratie van belang. Automatisch verrekenen wordt niet verplicht, maar kan gemeenten mogelijk wel helpen.
Hiervoor zijn rekenregels opgesteld waarmee de brutobedragen uit de polisadministratie omgerekend kunnen worden naar nettobedragen. Verder is onder andere de omgang met loon-in / loon-over bepaald en de omgang met vakantietoeslag (VT) en individueel keuzebudget (IKB).
Hoofdlijnen
- Treedt in werking per: 1-1-2027 (fase 3). Uniform verrekenen wordt gedoogd in 2026, met uitzondering van artikel 7e en 7f uit de Regeling over het vakantiegeld
- Was: Verschillende manieren voor verrekening van inkomsten door gemeenten,
- Wordt: Uniforme regels voor verrekening van inkomsten uit arbeid.
- Wetsartikel: Artikel 31, lid 2, en artikel 32, lid 2 en 5, Participatiewet
- Verplichte wijziging: Ja
- Beleids- en uitvoeringsimpact: Groot
- Ongeacht de lokale oplossingsrichting (zie de 4 methoden onder het kopje ‘Wat betekent dit voor gemeenten?’) zal de uitvoering in staat moeten zijn om handmatige controles en herbeoordeling uit te voeren naar aanleiding van de loonstrook. Dit vergt duidelijke instructies en voorlichting over de uniforme rekenregels, vooral bij jaarovergangen en start en einde uitkering in relatie tot het verrekenen en de toewijzing naar de juiste maand.
- Inwoners voorlichten over de nieuwe werkwijze en mogelijke consequenties voor hen.
- Lokale verordening: Nee
- Lokaal beleid: Nee
- Fiscale impact: Substantieel
- Door andere inrichting berekening VT, IKB, bruto/netto en loon-in/-over ontstaan andere afdrachten.
- Bij jaarovergang en bij start en einde uitkering in relatie tot verrekenen ontstaan afwijkende verrekeningen en inhoudingen.
- Impact op toeslagen: Situationeel
- ICT-impact: Zeer groot in relatie met andere wijzigingen op inkomensgebied
- Gebruik OIB, Suwinet-bericht, of andere subbronnen vergen veel ICT-aanpassingen, berichtenverkeer en uitwerking, zie ook de drie basismethoden.
- Bestandsonderzoek en selectie lopende gevallen nodig: Nee
- Nieuwe beschikking nodig: Nee
Waarom is deze wijziging onderdeel van de Participatiewet in Balans?
Het verrekenen van inkomen uit arbeid of uit (andere) uitkering met de bijstandsuitkering is voor gemeenten een intensief administratief proces. In de huidige situatie vormt de loonstrook de basis voor de inkomensverrekening. De huidige manier van verrekenen op basis van loonstroken levert in veel situaties geen tijdige verrekening op, omdat de loonstrook handmatig verwerkt moet worden door de gemeente.
In het kader van de rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de bijstandsgerechtigde, maar ook voor een overzichtelijk en eenduidig verrekenproces binnen gemeenten is het wenselijk om het verrekenproces zoveel mogelijk te uniformeren.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Deze wijziging vraagt:
- Aanpassing van de systemen,
- Eenduidige en heldere communicatie richting inwoners,
- Duidelijke instructies naar medewerkers ten behoeve van handmatige verrekening, en/of bij correcties.
Gemeenten kunnen langs 4 basismethoden de verrekening vormgeven:
- Men kan gebruikmaken van het product Ondersteuning Inkomstenverrekening Bijstand (OIB) dat door Bureau Informatiediensten Nederland (BIDN) (voorheen Stichting Inlichtingenbureau) is ontwikkeld. De gedachte is dat hiermee in de toekomst ook automatisch verrekend kan worden, zonder tussenkomst van een medewerker van de gemeente.
- Softwareleveranciers kunnen via een berichtenkoppeling de polisgegevens inladen en zelf de uniforme verrekening uitvoeren, binnen het eigen uitkeringssysteem.
- Gemeenten kunnen op basis van de polisgegevens in Suwinet en de uniforme rekenregels handmatig tot een verrekening komen.
- Gemeenten kunnen op basis van de door betrokkene afgegeven salarisspecificatie het nettoloon in lijn met de uniforme regels vaststellen en verrekenen.