De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling wordt gerealiseerd in 28 regio’s in het land. De regionaal projectleider is actief in zijn of haar regio als een spin in het web. Om hen zo veel als mogelijk te faciliteren, inzicht en overzicht te geven, levert het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) een aantal keren per jaar een Toolbox uit. In deze Toolbox bevinden zich (communicatie-)middelen, handvatten, verwijzingen, formats, kennisdossiers etc, die ingezet kunnen worden om de regionale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te ondersteunen en tot een succes te maken.

GHNT-Samenwerken aan Veiligheid

December 2020 - Analyse van de actuele samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis en lokale (wijk-)teams

Samenwerken aan Veiligheid

Onder de titel Samenwerken aan Veiligheid en in opdracht van het programmateam GHNT, VWS en de VNG heeft Andersson Elffers Felix (AEF) een analyse uitgevoerd van de actuele samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis-organisaties en lokale (wijk)teams. Een commissie bestaande uit vertegenwoordigers van de opdrachtgevers, gemeenten en Veilig Thuis heeft het traject begeleid.

Geen papieren tijgers

AEF concludeert dat de samenwerkingsafspraken geen papieren tijgers zijn, maar de professionele praktijk van zowel Veilig Thuis als de lokale (wijk-)teams versterken. Ten opzichte van vier jaar geleden zijn er flinke stappen gezet in de rolinvulling van zowel Veilig Thuis als de lokale (wijk-)teams.

Het bewustzijn van de complementariteit van Veilig Thuis en de lokale (wijk-)teams is breed toegenomen. De samenwerking op de werkvloer tussen professionals van Veilig Thuis en de lokale (wijk-)teams is in een groot aantal gemeenten en regio’s verbeterd en constructief.

Ook blijkt dat de visie gefaseerde ketenzorg en de meeste aspecten uit het kwaliteitskader Werken aan Veiligheid voor lokale (wijk-)teams en gemeenten hun weg hebben gevonden naar de samenwerkingsafspraken.

We zijn er nog niet

Het onderzoek laat verder zien dat de implementatie van de samenwerkingsafspraken op de werkvloer nog aandacht behoeft. AEF schetst daarvoor een aantal mogelijkheden, met name gericht op het voortzetten en verder uitbouwen van de professionele dialoog die in regio’s op gang is gekomen tussen Veilig Thuis en de lokale (wijk)teams:

  • evalueren van de samenwerking
  • leren en evalueren aan de hand van casuïstiek
  • benutten van vaste contactpersonen en bruggenbouwers.

Dit leidt tot een beter begrip van de afspraken én tot een verdieping van de samenwerking in de uitvoeringspraktijk.

Rapport en visualisatie

Bij het rapport is door het programma GHNT een visualisatie gemaakt, die behulpzaam is bij het verder doorontwikkelen en implementeren van de samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis en de lokale (wijk-)teams.

Zelfscan icon

De zelfscan is bedoeld voor gemeenten en behoort bij het Kwaliteitskader Werken aan veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten. De gemeente kan deze zelfscan gebruiken om een goed beeld te krijgen in hoeverre de inrichting van hun lokale (wijk)teams voldoende is voor een effectieve signalering en aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Op basis van de resultaten van deze zelfscan kan de gemeente bepalen of en zo ja op welke onderdelen hun lokale (wijk)teams versterkt moeten worden.

De zelfscan kan worden ingevuld door (beleids-)medewerkers van gemeenten die verantwoordelijk zijn voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zij kunnen zich hierbij laten informeren door medewerkers van lokale (wijk)teams en Veilig Thuis. In verschillende gemeenten en regio’s is de zelfscan ingevuld in een gezamenlijke sessie.

In deze zelfscan wordt gesproken over lokale (wijk)teams. Hieronder vallen ook gebiedsteams, jeugdteams, 0-100 teams. Kortom de lokale toegang tot zorg en ondersteuning in het kader van de Wmo en Jeugdwet. Verschillende gemeenten hebben (daarnaast) ook andere (meer specialistische) vormen gekozen om invulling te geven aan taken in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Bijvoorbeeld SAVE-teams, expertise teams, CJG’s, etc.. Waar in deze zelfscan wordt gesproken over lokale (wijk)teams, dan worden ook deze andere vormen daaronder verstaan. Waar ‘’professionals’’ staat, worden de professionals van de lokale (wijk)teams bedoeld.

jongen op bankje

Huiselijk geweld en kindermishandeling vormen de grootste vorm van geweld in de samenleving. Inmiddels is aangetoond wat nodig is om de cirkel van geweld te doorbreken en wat de bijdrage van lokale (wijk)teams hieraan is. Het Toezicht Sociaal Domein signaleert op dit punt dat de lokale (wijk)teams in een aantal gemeenten al voldoende invulling geven aan hun taken op gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. In andere gemeenten gaat dit nog niet goed genoeg. 

Kwaliteitskader als ondersteuning

Een van de redenen is dat lang niet alle gemeenten voldoende zicht hebben op de kwaliteitsvereisten die zij moeten en kunnen stellen aan de lokale (wijk)teams om de cirkel van geweld in gezinnen en huishoudens te doorbreken. Ook spreekt nog niet voor zich hoe die kwaliteitsvereisten te vertalen naar keuzen in de taakverdeling vanuit de regierol van gemeenten en wat daarvoor ingericht moet zijn. Om gemeenten in staat te stellen te bepalen of hun lokale (wijk)teams voldoende zijn ingericht en waar ze versterking behoeven, heeft de VNG, ondersteund door het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT), dit kwaliteitskader ontwikkeld.

Belangrijke stap

Voor gemeenten is met de vaststelling van het kwaliteitskader een belangrijke stap gezet om vanuit hun opdrachtgevende verantwoordelijkheid de kwaliteit van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in gezinnen en huishoudens op een voldoende niveau te kunnen invullen. GHNT ondersteunt gemeenten hierbij o.a. met behulp van een zelfscan.

Het kwaliteitskader Werken aan Veiligheid voor lokale (wijk)teams en gemeenten is op 21 november 2019 door de Commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs en de Commissie Bestuur en Veiligheid van de VNG vastgesteld.

Meer informatie

Het programma GHNT heeft samen met betrokkenen uit het veld (inhoudsdeskundigen, beleidsmakers, vertegenwoordigers van brancheverenigingen en projectleiders uit de regio’s) praktische handvatten ontwikkeld voor de implementatie van MDA++: de bouwstenen MDA++.

Ontwikkelen van de bouwstenen MDA++

Samen met de visie gefaseerde ketenzorg en het Kwaliteitskader MDA++ vormen deze bouwstenen een totaalpakket op basis waarvan MDA++ in iedere Veilig Thuis regio daadwerkelijk geïmplementeerd kan worden. Door de stuurgroep van het programma GHNT is vastgesteld dat de bouwstenen MDA++ een goed handvat zijn voor alle betrokkenen voor de implementatie van MDA++ in de regio.

  • Download HIER de bouwstenen MDA++
Integrale sturing pictogram

Integrale besturing is voor sommige bestuurders een uitroepteken, anderen zetten er nog vraagtekens bij. Als integrale sturing in de praktijk wordt beleden en toegepast, dan moeten bestuurders uit verschillende domeinen voor professionals de randvoorwaarden creëren die het mogelijk maken om huiselijk geweld en kindermishandeling en/of verwaarlozing duurzaam te stoppen. Dan zorgen zij er dan voor dat besluiten uit verschillende domeinen elkaar niet meer tegenwerken en bewerkstelligen ze een doorbraak als professionals tegen de grenzen aanlopen van regelgeving of financiering.

De juiste focus

Katrien de Vaan, regionaal projectleider GHNT Rotterdam-Rijnmond: ‘Je komt continu hobbels tegen die voortvloeien uit bestaande afspraken en de focus zetten op proces en productie in plaats van op de casus en het effect dat je wilt bereiken’. Dat mag wanneer integrale sturing de leidraad is niet meer gebeuren. Integrale sturing is de ultieme drijfveer om op alle niveaus met elkaar samen te werken om er concreet voor te zorgen dat betrokkenen en hun sociale omgeving in hun dagelijkse praktijk worden geholpen. Werken volgens de principes van integrale sturing kan een doorbraak forceren en op termijn voorkomen dat die doorbraak er moet komen. Bij integrale sturing staat veiligheid van slachtoffers centraal vanuit stappen in de visie gefaseerde ketenzorg.

Je moet er iets voor doen

De keuze voor integrale sturing ontstaat niet vanzelf, die moet georganiseerd worden, omdat het stelsel waarin wordt gewerkt deze aanpak niet per definitie faciliteert. Zoek en benut dus ambassadeurs, laat de overlegstructuur aansluiten bij de reguliere context en zorg voor een goed communicatieplan, waarin helder is wie wanneer en waarover wordt geïnformeerd. Deze en nog meer tips zijn bij elkaar gebracht in de (losse) checklist, die samen het rapport Integrale sturing nu is vastgesteld in. Hierbij is nauw samengewerkt met de GHNT regio’s Gooi & Vechtstreek, Zuidoost-Brabant, Rotterdam Rijnmond en Twente. Zes andere GHNT regio’s hebben meegelezen tijdens het opstellen van het rapport en de checklist. Ook de VNG ondersteunt naar gemeenten de principes van integrale sturing.

Raakvlakken Zorg + Veiligheid

Het rapport en de checklist zijn vanaf nu beschikbaar als hulpmiddel om indien nodig, een doorbraak in de regionale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling te faciliteren. De uitgangspunten van integrale sturing zijn breed toepasbaar en hebben veel raakvlakken binnen het domein Zorg + Veiligheid en daarmee ook met de prioriteiten van het programma GHNT.

Het Kinderrechtencollectief, Unicef Nederland, de Augeo Foundation, de Hogeschool Utrecht en het programmateam Geweld hoort nergens thuis (GHNT) hebben een voorstel gedaan om kinderrechten in het curriculum van het onderwijs als belangrijke pijler op te nemen. Verschillende ontwikkelteams zijn bezig geweest met de herziening van de landelijke kerndoelen en eindtermen voor het primair en voortgezet onderwijs. Het is belangrijk dat (onderwijs over) kinderrechten en mishandeling worden opgenomen in de kerndoelen en eindtermen. De inspanningen hiertoe worden binnen GHNT gedaan als onderdeel van het project Ieder kind geïnformeerd.

Kern van het voorstel is dat kinderen zouden moeten worden geïnformeerd over hun rechten, de zogenaamde “3 P’s”: Provision, Protection en Participation. Kinderen en jongeren moeten in hun levensbehoeften voorzien worden, beschermd worden wanneer hun geweld (psychisch, seksueel of lichamelijk) wordt aangedaan, en ze hebben het recht om een stem te hebben in de maatschappij. Het is belangrijk dat leerlingen zich hier bewust van worden door dit onderdeel te maken van het curriculum. Dit betekent dat er binnen het curriculum specifieke aandacht is voor de kinderrechten die ze beschermen tegen kindermishandeling, huiselijk geweld en verwaarlozing.

Op 10 oktober hebben de verschillende ontwikkelteams hun eindadvies neergelegd.

De definitieve versie van het Curriculum Kindermishandeling lees je hier.

Danny Dijkhuizen, ervaringsdeskundige bij het programma GHNT maakte in het kader van Ieder kind geïnformeerd twee online boodschappen naar aanleiding van de herstart van de scholen na de Corona crisis. Eén voor leerkrachten en één voor leerlingen. Die kun je HIER bekijken.

Ondanks dat veel tijd in beslag genomen wordt door de bestrijding van het Corona virus, gaat ook de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling door. Hier en daar met vertraging en vaak via Webex, Zoom, Skype, of telefoon, maar het is belangrijk om inzicht en overzicht te behouden op de weg van: het eerder in beeld krijgen, stoppen en duurzaam oplossen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Vanuit het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) is opnieuw een toolbox samengesteld om inzicht en overzicht te bieden met betrekking tot hulpmiddelen die toegepast kunnen worden in de landelijke en regionale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. Sommige items werden al eerder via het platform en/of de programmawebsite GHNT gedeeld, andere tools zijn nieuw of nog in concept en worden deze maanden getest in de regio’s.

Deze toolbox is een ‘work in progress’ versie, dat wil zeggen dat de toolbox al goed gevuld is, maar de komende weken ook nog verder zal worden aangevuld. Eind juni is bijvoorbeeld de vierde GHNT voortgangsrapportage gereed. In juni verwachten we ook een animatie over traumascreening en –behandeling te kunnen toevoegen. Begin van de zomer zijn er nog aanvullende hulpmiddelen beschikbaar om het kwaliteitskader Werken aan Veiligheid voor lokale (wijk-)teams en gemeenten in de dagelijkse praktijk te implementeren.

In de PowerPoint presentatie ‘Inhoud Toolbox Q2/2020’ tref je een inhoudelijk overzicht aan met een aantal hyperlinks naar de tools. Andere hulpmiddelen zijn als losse bestanden in deze toolbox gepubliceerd als downloads. Op de één na laatste sheet is aangegeven wat er de komende tijd nog zal worden toegevoegd.

Ook de drie toolboxen uit 2019 zijn nog actueel. Je vindt ze op het platform GHNT aan de linkerkant van de homepage. Als er vragen zijn over deze of de eerdere toolboxen, stuur een email aan: info@geweldnergensthuis.nl

De praktijk van alle dag

De derde toolbox Q4-2019 van het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) bestaat voor een groot deel uit hulpmiddelen uit de dagelijkse regionale praktijk aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Zes inspirerende voorbeelden zijn omgevormd tot kennisdossiers. Van de inzet van ervaringsdeskundigen in West-Brabant tot intensief casemanagement in Groningen en van de Friese uitwerking van MDA++ tot de toepassing van een tijdelijk huisverbod als onderdeel van Plegeraanpak in Zeeland.

Daarnaast aandacht voor zes regio’s die samenwerken aan een online loket voor traumascreening en traumabehandeling. En een voorbeeld van ‘Samen Doen’ tussen Veilig Thuis (VT) en gemeenten in de vorm van een VT-stagedag in Gelderland-Zuid.

Onderzoek & Inspiratie

In opdracht van de Augeo Foundation heeft het Verwey Jonker Instituut onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in dertien regio’s en de eerste vertaling daarvan naar hulpmiddelen in de praktijk. Naar aanleiding daarvan werd een special van het Augeo Magazine uitgebracht die is opgenomen in deze Toolbox.

Deze special kan behulpzaam zijn bij het implementeren en/of verder uitwerken van de regionale aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zeven van deze regionale plannen van aanpak zijn ter inspiratie gepubliceerd op het platform GHNT. In de algemene map ‘Inspiratie’ op het forum staan ook de radioblogs ‘ik-sla-mijn-vrouw’ van Omroep Brabant.

Werken aan veiligheid

Gemeenten ondersteunen in het inrichten en versterken van hun lokale (wijk)teams zodat deze kindermishandeling en huiselijk geweld eerder en beter in beeld krijgen, het geweld kunnen stoppen en duurzaam kunnen oplossen; dat is het doel van de kwaliteitskaders die zijn opgesteld om te werken aan veiligheid voor lokale (wijk)teams. Begin december 2019 wordt de definitieve uitwerking hiervan aan de Toolboox toegevoegd.

Campagnes

Deze toolbox besteedt ook opnieuw aandacht aan campagnes. De focus in de campagne ‘ikvermoedhuiselijkgeweld’ ligt nu op Partnergeweld. De publiekswebsite is hierop geactualiseerd en in het nieuwe jaar wordt de campagne ondersteund door radio en TV-spots.

Meldingsbereidheid van slachtoffers van seksueel geweld staat centraal in een campagne die vanuit het ministerie van Justitie en Veiligheid op 25 november (Orange Day) wordt gestart. Deze campagne is niet op radio en/of tv maar gebruikt andere middelen zoals abri’s, sociale media en branded content.

Raakvlakken andere programma’s

Het programma GHNT staat niet op zichzelf, daarom zijn er hulpmiddelen opgenomen vanuit Kansrijke start, is er aandacht voor het nieuwe platform van het programma Zorg voor Jeugd en wordt er in december nog een hulpmiddel toegevoegd vanuit het programma Scheiden zonder Schade, de herziene richtlijnen voor professionals.

Elk programma heeft specifieke eigen doelen, maar ze hebben zeker ook overlap met elkaar en om die reden delen we hulpmiddelen van elkaars programma’s en willen opereren in samenhang met elkaar.

3e Voortgangsrapportage

Medio december is de 3e Voortgangsrapportage (VGR) van GHNT verzonden aan de Tweede Kamer. Zowel de voortgangsrapportage als de infographic zijn toegevoegd aan de laatste Toolbox van 2019.

Tot slot

Tenslotte is in deze Toolbox een overzicht te vinden met een korte beschrijving van de projecten uit de projectenpool ‘van Denken naar Doen’, een overzicht van congressen en events in 2020 en een actuele lijst van regionale projectleiders GHNT. Toolbox Q1 en Q2 zijn ook nog steeds actueel en worden ook vanuit het programma actueel gehouden.

Alle individuele hulpmiddelen zijn op verschillende plaatsen terug te vinden op het platform GHNT, maar zijn bij elkaar gezet in Toolbox Q4-2019, die als titel meekrijgt: ‘De praktijk van alle dag!’

Meer informatie

Toolbox GHNT: Door de bomen het bos blijven zien (Q2/2019)

Eén van de opdrachten van het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) is om regionaal projectleiders, contactpersonen centrumgemeenten en andere direct bij het programma betrokkenen, overzicht en inzicht te bieden. Binnen het domein Zorg & Veiligheid lopen veel projecten en initiatieven en de tweede toolbox GHNT helpt om door de bomen het bos te blijven zien.

De toolbox is te vinden op het interactieve platform GHNT, dat een besloten onderdeel is van de website van het programma GHNT. Dit platform is alleen toegankelijk voor regionaal projectleiders, contactpersonen centrumgemeenten en een aantal direct functioneel betrokkenen. Zij hebben toegang tot het platform via een account met persoonlijk wachtwoord. Net als de eerste toolbox, die in februari van dit jaar werd gepubliceerd, is deze toolbox te vinden op de homepage van het platform in de linker kolom van het menu. Het platform is niet alleen de plek voor de toolbox, maar is ook de plek voor nieuwsberichten en het is een hulpmiddel om interactief met elkaar te communiceren. Je kunt chatten, peilingen doen, onderling vragen stellen en documenten met elkaar delen.

De toolbox Q2/2019 GHNT besteedt aandacht aan de tweede voortgangsrapportage van het programma, het vervolg van de publiekscampagne ‘ikvermoedhuiselijkgeweld’, waarbij nu de focus ligt op ouderenmishandeling in relatie tot financieel misbruik. Maar er zijn ook regionale praktijkvoorbeelden, zoals intensief casemanagement in Groningen, de week van de meldcode in Twente, de Hackaton tegen kindermishandeling die dit voorjaar in vier verschillende regio’s is gehouden en handvatten bij ouderenmishandeling. We kijken alvast vooruit naar de inhoud en planning van de derde voortgangsrapportage GHNT.

De eerste opzet (zilveren versie) van de bouwstenen voor een Multidisciplinaire aanpak (MDA++) is opgenomen in deze toolbox. Niet alleen daar werken we multidisciplinair, ook op andere terreinen. Zo vind je een overzicht, dat de samenhang van het programma GHNT toont met andere programma’s binnen het domein Zorg & Veiligheid. Er zijn hulpmiddelen om te werken aan Veiligheid Voorop, zoals de ontwikkelagenda en het uitvoeringsplan. En vanuit het Trimbos Instituut delen we een infographic over het Buitenhuis project voor kinderen met een licht verstandelijke beperking (LVB).

Tenslotte is er aandacht voor de start van de regionale route 2021, die op 17 juni plaats vond tijdens de Dag van Zorg & Veiligheid. De animatie die toen werd getoond, is ook regionaal in te zetten als instrument om te laten zien dat we met elkaar op reis zijn om huiselijk geweld en kindermishandeling eerder in beeld te krijgen en uiteindelijk duurzaam te stoppen. In het najaar van 2019 zal het programma GHNT een derde toolbox uitbrengen. Ook de eerste toolbox is nog actueel en zeker de moeite om nog eens door te kijken, met name de contactlijsten zijn handig om elkaar te vinden en worden elke maand geactualiseerd.

Toolbox Geweld hoort nergens thuis (Q1/2019)

Begin februari is de eerste Toolbox van het programma Geweld hoort nergens thuis (GHNT) uitgeleverd aan de regionale projectleiders GHNT en/of contactpersonen centrumgemeenten. Zij hebben een belangrijke functie in de regio en bewegen zich als een spin in het web in de regionale multidisciplinaire samenwerkingsverbanden. De Toolbox faciliteert hen o.a. op het terrein van communicatie, informatie en planning.

De Toolbox is te vinden op het interactieve platform GHNT, dit platform is in alleen toegankelijk voor regionaal projectleiders en zij hebben een persoonlijke uitnodiging gekregen om op het platform een account met persoonlijk wachtwoord aan te maken. Op dit besloten platform vinden zij de Toolbox, maar het faciliteert hen ook in interactieve communicatie met elkaar. Ze kunnen chatten, snel peilingen doen, vragen stellen en documenten met elkaar delen.

In de eerste Toolbox zitten een aantal zaken met betrekking tot consistente communicatie, zoals het icoon van het programma GHNT, de pictogrammen van de drie actielijnen, een format voor een regionale PowerPoint presentatie en een aantal middelen die in de afgelopen weken zijn opgeleverd, zoals de digitale brochure en de flyer ‘wie is wie’ bij GHNT. Er is een eerste planning opgenomen voor de 2e Voortgangsrapportage GHNT, daarnaast zijn er een tweetal contactlijsten toegevoegd met persoonlijke gegevens van de regionaal projectleiders en de managers Zorg & Veiligheid. Ook is er binnen deze Toolbox een verwijzing opgenomen naar de Toolbox rondom de Publiekscampagne en de Toolbox over de vernieuwde Meldcode.

De contactgegevens van de regionale projectleiders GHNT en de manager Zorg en Veiligheid zijn uitsluitend voor intern gebruik en mogen alleen binnen de context van het programma GHNT worden gebruikt en niet worden gedeeld met derden. In de loop van dit jaar zal het programma GHNT op een aantal momenten een nieuwe Toolbox uitbrengen of bestaande Toolboxen actualiseren, om zo regionaal projectleiders te ondersteunen.

Vragen: info@geweldnergensthuis.nl