Als er een kans bestaat dat de bijstandsgerechtigde op termijn aan het werk gaat, blijft de plicht tot maatschappelijke participatie naar vermogen in stand. 

De geüniformeerde verplichtingen en het bijbehorende sanctieregime vervallen. Er gaat een generieke participatieplicht gelden. De afzonderlijke (arbeids)verplichtingen vervallen niet, maar deze worden toegespitst op de persoon en zijn omstandigheden. Waar mogelijk en nodig wordt rekening gehouden met (mantel)zorgtaken. Daarnaast wordt het mogelijk om bij het opleggen van een maatregel meer rekening te houden met de persoon van de bijstandsgerechtigde en diens omstandigheden. Ook ontheffingen kunnen flexibeler en op de persoon toegesneden gegeven worden.  

Hoofdlijnen

• Treedt in werking per: 1-1-2027 (fase 3)
• Was: Geüniformeerde verplichtingen en bijbehorende maatregelen
• Wordt: Verplichtingen en maatregelen worden afgestemd op de mogelijkheden van de inwoner
• Wetsartikel: Artikel 9, Participatiewet en het vervallen geüniformeerde verplichtingen en bijbehorende maatregelen binnen artikel 18 Pw
• Verplichte wijziging: Ja
• Beleids- en uitvoeringsimpact: substantieel
  • Handreikingen en werkinstructies. Deze laten aansluiten op de Wet Handhaving Sociale Zekerheid en het Maatregelenbesluit Sociale Zekerheidswetten
  • Daarnaast intensieve kennissessies, mede vanuit spoor 3 en goed georganiseerde uitwisseling van verplichtingen als absolute randvoorwaarde om de doelgroep goed te kunnen beoordelen en te ondersteunen in de uitvoering.
• Lokale verordening:  Ja, indirecte relatie met aanbod aan ondersteuning
• Lokaal beleid: Ja
• Fiscale impact:Nee
• Impact op toeslagen: Nee
• ICT-impact: Beperkt, aanpassingen in systemen
• Bestandsonderzoek en selectie lopende gevallen nodig: Ja, bestandsonderzoek is nodig (combineer dit met wijziging  ‘Ondersteunen bij maatschappelijke participatie’)
• Nieuwe beschikking nodig: Ja, als er nieuwe (participatie-)afspraken zijn gemaakt

Waarom is deze wijziging onderdeel van de Participatiewet in Balans? 

Bij het per individu toespitsen van de verplichtingen houdt de gemeente rekening met de mogelijkheden en omstandigheden van de inwoner. Zodoende kunnen activiteiten worden afgesproken met de inwoner die reëel zijn en kunnen verplichtingen worden opgelegd die ook kunnen worden nagekomen. 

Wat betekent dit voor gemeenten?

Deze wijziging heeft grote impact op gemeenten.                                                  

Deze wijziging vraagt:

• Meer capaciteit, andere expertise, vaardigheden en interventies: De professional moet nog beter zicht krijgen op de mogelijkheden van de inwoner. Dat kost meer tijd.
• Vakmanschap en klantcontact is nodig bij het afspreken en opstellen van de individuele verplichtingen, eventuele ondersteuningsafspraken en de naleving hiervan.