Nummer 7, 2017

Auteur: Paul van der Zwan

Partijen zijn op zoek naar geschikte kandidaten voor de raadsverkiezingen van volgend jaar. Zij richten hun blik ook op jongeren, maar hun interesse houdt doorgaans niet over. Hoe anders is dat bij Lijst Blanco in de ruim drie maanden oude gemeente Meierijstad. Beide raadsleden zijn tiener en lopen over van enthousiasme.

‘Cool’, zo reageert fractievoorzitter Thijs van Zutphen op het verzoek om mee te werken aan een interview. Dit modewoord van de jeugd toont dat de fractievoorzitter van Lijst Blanco jong is. Hij is zelfs erg jong, 19 jaar. Van Zutphen studeert nog, fiscaal recht. Waar zijn studiegenoten veelal kiezen voor een baantje naast hun studie, besloot hij krap een jaar geleden om de lokale politiek in te gaan. De aanleiding was het proces van de fusie van Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel. ‘Er werd weinig over gecommuniceerd en ik merkte dat de lokale politiek weinig leefde, vooral onder inwoners jonger dan dertig.’ Volgens Van Zutphen is dat geen goede zaak: ‘Want veel in je directe leefomgeving wordt tot op de vierkante centimeter geregeld door de gemeente. Ook openingstijden in de horeca en de huurkosten voor sportvelden worden door de gemeente bepaald.’

Van Zutphen koos dus voor de gemeentepolitiek. Hij wilde iets te zeggen krijgen en daarom meldde hij zich niet bij een bestaande partij. ‘Dan had ik ongetwijfeld mee mogen praten, maar of ik echt een stem zou krijgen, betwijfelde ik.’ En dus besloot hij een nieuwe partij op te richten.

Ons tempo ligt hoog, wij geven snel antwoord

Perspectief

Het begon met een belronde langs onder meer voormalige klasgenoten van de middelbare school. ‘Politiek was iets waar ze zich niet mee bezighielden, maar desondanks wilden de meesten wel meedoen.’ Alleen al de eerste belavond leverde drie kandidaten op. Een van hen is Lars van Asseldonk, ook 19 jaar, momenteel het tweede raadslid van Lijst Blanco: ‘Ik heb vier jaar lang met Thijs van en naar school gefietst, dagelijks een uur. We spraken over van alles, en vaak waren we het eens. Toen hij mij vroeg mee te doen met Lijst Blanco, hoefde ik niet lang na te denken.’ Het raadslidmaatschap naast zijn studie bedrijfsmanagement biedt volgens Van Asseldonk meer perspectief dan vakken vullen in de supermarkt. ‘Ik kan me er goed in ontwikkelen.’

Een naam voor de nieuwe partij was snel bedacht. Van Zutphen: ‘We willen een nieuwe blik bieden op de lokale kwesties. We zijn een onbeschreven blad en kijken er fris tegen aan, blanco dus.’

Wat doet Lijst Blanco anders dan andere partijen? Dat zit ’m volgens Van Zutphen vooral in procedures. ‘We willen contact houden met burgers en benaderbaar zijn. Onze mobiele nummers staan op de site van de gemeente. We worden veel gebeld, onder meer met verzoeken.’ Natuurlijk zijn er ook andere partijen die dat doen, maar er is een verschil: ‘Ons tempo ligt hoog, wij geven snel antwoord. Bij ons duurt het zeker niet twee of drie weken voordat je iets hoort op een sms of mailtje.’

Ook met haar speerpunten probeert Lijst Blanco zo dicht mogelijk bij de inwoners te staan. Zo ijvert zij ervoor dat de Wmo-budgetten ook volledig aan de Wmo worden uitgegeven. Van Zutphen: ‘Voorheen waren er namelijk nog weleens overschotten.’ Daarnaast gaat Lijst Blanco de strijd aan met knelpunten in het openbaar vervoer. ‘We hoorden van inwoners dat reizen van Erp naar Veghel al twintig jaar lang erg tijdrovend is. Dat proberen we te verbeteren. Openbaar vervoer is in principe een taak van de provincie, maar als er zo lang een probleem bestaat, moet je zelf in durven grijpen. Gelukkig is die kwestie inmiddels voor het grootste deel opgelost.’ Ook woningbouw staat hoog op de agenda van Lijst Blanco. ‘Het is voor jongeren moeilijk om in hun dorp te blijven wonen, gewoon omdat er geen huizen voor hen zijn. We zetten ons daarom in voor goedkope woningen voor starters.’ De aanwezigheid van jongeren is naar zijn zeggen van groot belang voor Meierijstad. ‘Zonder hen komen voorzieningen als basisscholen en voetbalclubs onder druk te staan. Dat gaat ten koste van de leefbaarheid.’

Na twee weken sloeg de twijfel om in respect

Vader

Politiek is ook een kwestie van ervaring, zo beseft Van Zutphen. Vandaar dat zijn partij het niet alleen met jongeren doet. De lijst voor de herindelingsverkiezingen van november vorig jaar bestond uit 24 kandidaten. ‘De eerste vier waren

19 jaar, de rest tussen de 30 en de 70. We zijn weliswaar een jonge partij maar geen jongerenpartij.’ De achtergrond van de partijleden is zeer divers. ‘Er zitten ook boeren tussen en wegenbouwers.’ De jonge mensen doen het meeste werk, maar Van Zutphen en Van Asseldonk kunnen altijd bij de ouderen terecht. En natuurlijk bij de vader van Thijs van Zutphen. Die heeft weliswaar nooit in de raad gezeten, maar hij heeft weleens op de lijst gestaan, voor het CDA. ‘Hij heeft tijdens de campagne meegezocht naar kandidaten en verder vooral geholpen met praktische zaken zoals het optuigen van een campagnefiets met een bord met partijlogo. En als ik nu een stuk heb geschreven, leest hij het altijd nog even door.’

Ervaring in de debatten zullen de twee jonge raadsleden toch zelf op moeten doen. Van Zutphen: ‘Bij sommige raadsleden merk je wel direct dat zij door de wol geverfd zijn in het debat. Dat missen wij natuurlijk nog.’ Maar de fractieleden van Lijst Blanco leren snel. ‘In het begin lazen wij bijvoorbeeld bestemmingsplannen helemaal. Veel te tijdrovend natuurlijk, maar we wisten al snel hoe je tot de kern ervan kunt komen.’ Ook de werking van de zogeheten achterkamertjes kende al gauw minder geheimen voor hen. ‘We hebben nu drie raadsvergaderingen gehad en een paar moties ingediend. Zo langzamerhand krijgen we door dat je tevoren mensen moet bellen om te polsen of ze mee willen stemmen in de raad en ook wie we dan het best kunnen benaderen.’

Wennen

Voor de andere fracties was het uiteraard wennen, zo’n jonge nieuwe fractie erbij. De raadsleden van Lijst Blanco werden goed ontvangen. Van Asseldonk: ‘In het begin voelden we wel wat twijfel, die mede werd gevoed door publicaties in de media en door berichten op sociale media. “Kunnen ze het wel”, zo leken ze te denken. Maar na twee weken sloeg de twijfel om in respect voor ons.’

Want de kersverse raadsleden lijken hun draai ook wel gevonden te hebben. Tijdens hun eerste raadsvergadering wezen zij op een fout in een tabel van een begroting. En in een andere vergadering brachten zij naar voren dat bij een verordening werd verwezen naar een wetsartikel dat niet meer bestond. Bij een vergadering over ozb-percentages ontdekten zij dat de percentages in de verordening afweken van die in de voorstellen. Van Zutphen: ‘We kunnen dus wel zeggen dat we onze controlerende taak goed uitvoeren.’

Sinds ik in de raad zit, staat mijn studie op een laag pitje

Tijdrovend

De eerste maanden zijn de twee in ieder geval meegevallen. ‘Ik vind het erg leuk en het lezen van stukken gaat me goed af: ik ben er niet uren mee bezig,’ aldus Van Zutphen. Echt heftige politieke discussies zijn volgens Van Asseldonk tot nu toe uitgebleven. ‘Doordat we een fusiegemeente zijn, gaat het vooral nog veel over praktische zaken. Dat komt ons wel goed uit; we doen intussen veel ervaring op met bijvoorbeeld interrumperen, die we later goed kunnen gebruiken in de zwaardere debatten.’

Tijdrovend is het echter allemaal wel. De combinatie met studeren is lastig. Van Zutphen: ‘Ik heb vorig jaar mijn propedeuse gehaald, dus ik kan mijn tempo nu wat meer zelf bepalen. Maar sinds ik in de raad zit, staat mijn studie wel op een laag pitje.’ Ook voor Van Asseldonk is de combinatie politiek en studie een kwestie van passen en meten. VNG Magazine spreekt hem terwijl hij op school is.

De reacties van jongeren om hen heen op hun stap naar de lokale politiek waren voornamelijk positief. Van Zutphen: ‘Maar we hoorden toch ook wel vaak dat politiek hen weinig interesseert.’ Ze weten er dus ook niet al te veel vanaf? Van Asseldonk: ‘Van de politiek echt gevoelige kwesties hebben zij meestal wel gehoord, maar dat geldt natuurlijk niet alleen voor jongeren.’

Beiden zien dat het lastig voor gemeenten is om jongeren meer te betrekken bij de politiek. Van Asseldonk: ‘Sommige gemeenten hebben een jeugdraad. De interesse die dat op kan wekken en de ervaring die je dan opdoet, zal altijd blijven, en dat kan natuurlijk altijd tot iets moois leiden in bijvoorbeeld de lokale politiek.’

Verrijking

De raadsleden van Lijst Blanco raden jongeren zeker aan hun spoor te volgen. Van Zutphen: ‘Je ziet hoe divers en complex je eigen leefomgeving is, het is niet zo simpel als het lijkt. Daar komt bij dat landelijke onderwerpen je vaak maar zijdelings raken, maar lokale kwesties hebben niet zelden veel meer impact. Dat ik daarover kan meepraten, vind ik een verrijking van mijn leven.’ Van Asseldonk beaamt dat, maar wijst er wel op dat er minimaal vijftien uur per week in kan gaan zitten. ‘In plaats van voor de tv zit ik nu ’s avonds vaak achter mijn laptop raadswerk te doen. Zolang je dat interessant vindt, is dat geen probleem.’

Mochten jongeren overwegen de lokale politiek in te gaan, dan hebben Van Zutphen en Van Asseldonk nog een goede tip: ‘Begin een eigen partij, dan heb je het meest te zeggen.’