De gemeentelijke uitvoering is krachtig, maar ook kwetsbaar. Krachtig, omdat gemeenten taken op hun eigen lokale manier kunnen aanpakken, dichterbij de inwoners staan en maatwerk leveren. Kwetsbaar, omdat ze toenemend tegen hun grenzen aanlopen wat betreft personeel en expertise, organisatieprocessen en financiële middelen.

Het klinkt logisch, een goede uitvoering begint bij het maken van goed beleid waarbij er rekening wordt gehouden met de uitvoerbaarheid van de gewenste resultaten. Daarom moeten we als gezamenlijke overheden beleid en uitvoering dichter bij elkaar brengen. Om zo samen te zoeken naar uitvoerbare oplossingen voor de grote opgaven waar we voor staan. Daarbij geldt dat veel uitvoering via gemeenten loopt. Die moeten dus als gelijkwaardige partners betrokken zijn en aan de voorkant meewerken.

Het omgevingsbeleid gaat op zijn kop, het sociaal domein groeit explosief, digitalisering vereist enorme inspanningen, en de energietransitie drukt de komende jaren zwaar op de gemeentelijke capaciteit. Wat zegt de kracht van vandaag over de lasten van morgen?

Martijn van der Steen in zijn column voor VNG-magazine

Onderzoek naar uitvoeringskracht gemeenten

Balie in gemeentehuis

Begin 2020 startte de VNG het traject 'Hoe sterk zijn onze schouders?’. Met als doel om beter zicht te krijgen op de uitvoeringskracht van gemeenten als het gaat om de aanpak van grote maatschappelijke opgaven. Via casestudy’s brengen we in kaart waar gemeenten tegenaan lopen. Om specifieke inzichten te krijgen op de uitvoeringskracht in de fysieke leefomgeving deed adviesbureau BMC aanvullend onderzoek ‘Het kraakt en het piept in het fysiek domein’. Vervolgens onderzocht Royal HaskoningDHV voor 3 thema’s wat de oorzaken zijn van de haperende uitvoeringskracht.

De uitkomsten van deze rapporten vormen de onderbouwing van Spoor 4: Focus op uitvoering. We nemen de aanbevelingen dan ook mee om afspraken te maken binnen de Wet decentraal bestuur.

Menselijke maat

Er is een groep inwoners die de weg naar de overheid niet weet te vinden. Zij komen op tal van manieren in aanraking met de overheid. Dit zijn de meest kwetsbaren, en juist voor hen organiseren we het het meest ingewikkeld. Gemeenten willen juist voor die inwoners een aanspreekpunt zijn. Een menselijk gezicht. Maar dan moeten we daar wel de mogelijkheden voor hebben.

Voorzitter Jan van Zanen tijdens de Algemene Ledenvergadering

Een ander belangrijk aspect van de focus op uitvoering is het waarborgen van de menselijke maat. Hierbij staan de inwoners centraal en wordt voorkomen dat mensen geen kant meer op kunnen tussen verschillende overheidsinstanties.

In deze video licht algemeen directeur Leonard Geluk de focus op de uitvoering toe, waarbij de menselijke maat voorop zou moeten staan. 

Webinar

Op 19 februari hielden we een webinar over spoor 4 waarin:

  • Henri Lenferink (burgemeester van Leiden/voorzitter College van Dienstverleningszaken) vertelt over de gedachte achter het concept/de filosofie van de menselijke maat.
  • Peter Snijders (burgemeester van Zwolle/lid van de commissie Informatiesamenleving) ingaat op de digitale opgave en de GDI.
  • Peter Heijkoop (wethouder in Dordrecht/voorzitter van de commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie) de praktijk van multi-problematiek en mensen in kwetsbare posities bespreekt.
  • Arne van Hout (gemeentesecretaris van Nijmegen /voorzitter Taskforce Samen Organiseren /trekker spoor)  toekomstbestendige dienstverlening in de Werkagenda voor de Uitvoering