Op deze pagina vindt u een overzicht van de 23 wijzigingen uit het wetsvoorstel Participatiewet in Balans (PiB). Per wijziging is een beknopte informatiepagina gemaakt. Hier leest u wat de wijziging inhoudt, waarom hij onderdeel uitmaakt van de PiB en wat deze wijziging betekent voor gemeenten.
Deze wijzigingen zijn onderverdeeld in 5 thema’s en worden in 3 fases ingevoerd. Het tegelijkertijd invoeren van 23 wijzigingen is complex en tijdrovend voor gemeenten. Op 8 oktober 2025 hebben ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Divosa en de VNG definitieve afspraken gemaakt over het implementatiemoment voor deze wijzigingen.
In deze handige Infographic (png, 1,6 MB) vindt u alle 23 wijzigingen op 1 A4, inclusief de fasering. Een stappenplan voor implementatie vindt u in ons spoorboekje. In het schema wijzigingen en lokale afstemming hebben we samengevat welke afstemming per wijzigingen nodig is.
Lees voor meer uitgebreide informatie over de 23 wijzigingen onze Handreiking Participatiewet in Balans.
Fasering
De impact van het implementeren van wijzigingen kan per wijziging en per gemeente verschillen. Sommige wijzigingen bevatten een kan-bepaling, waardoor gemeenten de vrijheid hebben om te bepalen of en hoe zij deze wijzigingen willen invullen.
- De wijzigingen in fase 1 gaan in per 1 januari 2026.
- Voor de wijzigingen in fase 2 is 2026 een gedoogjaar.
- De wijzigingen in fase 3 gaan in op 1 januari 2027.
Wat houdt het gedoogjaar in?
De wijzigingen die in fase 2 staan genoemd, zijn nog niet wettelijk van kracht, maar gemeenten mogen hier al op voorsorteren. Voor een aantal wijzigingen in het gedoogjaar gelden specifieke voorwaarden deze worden voor aankomende week of volgende week gepubliceerd in het inwerkingstredingsbesluit en de gedoogbrief. De ICT-ondersteuning voor deze wijzigingen komt naar verwachting pas eind 2026 beschikbaar (afhankelijk van de leverancier).
Wat houdt het transitiejaar in?
Voor de wijziging toespitsen van de verplichtingen geldt een transitiejaar. Dit houdt in dat gemeenten het gehele jaar 2027 kunnen gebruiken om de participatieverplichtingen van hun bestand aan te passen naar de nieuwe situatie.
Een aantal factsheets in onderstaand schema worden nog aangepast, deze zullen begin november gepubliceerd worden.
Wijzigingen
Aanvraagprocedure
Fase 1:
- 4-weken zoektermijn jongeren < 27
- Identificatieplicht DigiD en EU-rijbewijs
- Vereenvoudiging aanvraagprocedure
Fase 2 en 3: geen wijzigingen
Vastellen recht op bijstand
Stabiel en voldoende inkomen
Begeleiding, participatie en re-integratie
