Maar liefst 42% van alle criminaliteitsslachtoffers in Nederland is slachtoffer van online criminaliteit. Denk aan phishing, aankoopfraude, identiteitsfraude, hacking en ransomware of cyberpesten. Als raadslid kunt u zorgen dat dit onderwerp bestuurlijke aandacht krijgt en dat de gemeente inzet op preventie, weerbaarheid en ondersteuning.
Bekijk ook de Raadswijzer Weerbaarheid online criminaliteit die u helpt om weerbaarheid tegen online criminaliteit structureel te agenderen.
Waarom online criminaliteit aandacht vraagt
Online criminaliteit is een verzamelterm voor cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit, zoals hacking, ransomware, phishing en online fraude. Daaronder vallen ook vormen van online schadelijk gedrag, zoals cyberpesten, online geweld en desinformatie.
De gevolgen van online criminaliteit kunnen groot zijn. Inwoners en ondernemers kunnen geld verliezen, gegevens kwijtraken of langdurig last houden van fraude en misbruik. Dit kan ook leiden tot gevoelens van onveiligheid, wantrouwen en uitsluiting. Wie zich online niet veilig voelt, kan minder goed meedoen in de samenleving.
Voor gemeenten is dit een belangrijk thema, omdat een groot deel van het dagelijks leven zich ook online afspeelt. Vooral jongeren, ouderen en laaggeletterden zijn extra kwetsbaar. Online criminaliteit raakt daarmee niet alleen individuele slachtoffers, maar ook de sociale weerbaarheid van de gemeente als geheel.
De rol van de gemeenteraad
Als raadslid kunt u vanuit uw drie rollen bijdragen aan het verhogen van de online veiligheid,
| Volksvertegenwoordigend | Kaderstellend | Controlerend |
|---|---|---|
| Organiseer een maatschappelijk debat om met inwoners en ondernemers in gesprek te gaan over hun ervaringen met online criminaliteit. | Neem online weerbaarheid en online criminaliteit op in het IVP van de gemeente. | Geef uitvoering aan het IVP: wordt er voldoende gedaan aan het versterken van de online weerbaarheid en de bestrijding van online criminaliteit? |
| Overweeg een commissie Digitale Zaken die zich richt op het versterken van de online weerbaarheid van inwoners en ondernemers in de gemeente. | Stel geld beschikbaar voor de aanpak van online criminaliteit. | Worden alle relevante domeinen betrokken bij een integrale aanpak van online criminaliteit? |
Stel een raadsbrief op, bijvoorbeeld:
|
| |
Dien een motie in, bijvoorbeeld:
| Wordt er goed gemonitord?
|
Online criminaliteit agenderen in het Integraal Veiligheidsplan (IVP)
Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) is één van de aangewezen bestuurlijke kaders voor de verdere uitwerking en borging van de taak van gemeente en partners bij de aanpak van online criminaliteit. Zo helpt u ervoor te zorgen dat het niet aan de zijlijn blijft staan, maar een vast onderdeel wordt van het lokale veiligheidsbeleid en gezien wordt als een duidelijke verantwoordelijkheid van de gemeente.
Online criminaliteit kan op verschillende manieren ingebed worden in het IVP. Het is aan te bevelen om dit in elk geval op drie ‘plekken’ (manieren) te doen:
- Digitale veiligheid is één van de prioritaire beleidsthema's binnen het IVP.
- Introductie en uitwerking als doorsnijdend, overkoepelend veiligheidsthema in hoofdstuk 2 van het IVP: Strategische doelstelling.
- Consequente uitwerking van het ‘digitale facet’ bij zowel de prioritaire als de going concern-thema’s (respectievelijk hoofdstuk 4 en 5 van het IVP).
Waar kunt u als raadslid op sturen richting 2030?
- Op een gemeente waarin betrokken beleidsdomeinen samen optrekken om de weerbaarheid tegen online criminaliteit te versterken.
- Op structurele financiering voor de aanpak van online criminaliteit.
- Op periodiek inzicht in ontwikkelingen, risico's en veranderende werkwijzen van cybercriminelen, zodat de gemeente haar aanpak daarop kan afstemmen.