Dit is niet alleen wenselijk, maar ook een erkend kinderrecht uit het VN Kinderrechtenverdrag. Kinder- en jongerenparticipatie geeft de jongste generaties inwoners de kans om daadwerkelijk mee te denken en mee te beslissen over onderwerpen die hen raken. Hierdoor voelen zij zich gehoord, ontwikkelen zij democratisch burgerschap en verbetert de kwaliteit van het beleid.

Betekenisvolle kinder- en jongerenparticipatie

Niet alleen het betrekken van kinderen en jongeren is van belang, maar ook de manier waarop dit gebeurt. Een negatieve ervaring kan hun vertrouwen in de lokale politiek schaden en ertoe leiden dat zij in de toekomst afhaken. 

Om te zorgen voor een positieve, veilige (zie Handreiking veiligheidsbeleid voor kinderen, pdf, 116 kB) en leerzame ervaring is het belangrijk dat wordt voldaan aan de 9 basisvoorwaarden van het VN Kinderrechtencomité (pdf, 86 kB) en de 6 bouwstenen van de Nationale Jeugdraad (NJR) voor betekenisvolle en effectieve jeugdparticipatie. 

Meer over hoe kinder- en jongerenparticipatie kan worden vormgegeven leest u in de Handreiking Kinder- en Jongerenparticipatie. 

Aandachtspunten

• Kinder- en jongerenparticipatie is alleen waardevol wanneer deze serieus wordt genomen. Het is daarom belangrijk om altijd terug te koppelen aan de kinderen en jongeren wat er met hun input is gedaan. Zij begrijpen heel goed dat niet al hun adviezen worden overgenomen, maar het is wél belangrijk om uit te leggen waarom bepaalde adviezen niet worden meegenomen.
• Kinder- en jongerenparticipatie vraagt tijd. Meer nog dan bij volwassenen, moeten kinderen en jongeren goed begeleid en ondersteund worden door een ambtenaar van de gemeente.
• Het is belangrijk om een representatieve groep jongeren de mogelijkheid te geven om hun stem te laten horen en invloed uit te oefenen op lokaal beleid. 

Participatieverordening

Vanaf 1 januari 2027 moeten gemeenten een participatieverordening hebben. Het is belangrijk om kinder- en jongerenparticipatie hierin expliciet te verankeren. Zo wordt juridisch geborgd dat kinderen en jongeren de mogelijkheid krijgen om hun stem te laten horen en invloed uit te oefenen op lokaal beleid. Meer hierover leest u in de Implementatiehandleiding voor de participatieverordening (pdf, 719 kB).