Gemeenten gebruiken vaak software, cloudoplossingen en AI van grote leveranciers van buiten Europa. Daardoor zijn zij kwetsbaar, zeker omdat zij veel informatie verwerken. In een wereld met internationale spanningen en toenemende cyberdreigingen wordt digitale autonomie steeds belangrijker. De gemeenteraad heeft hierin een rol door duidelijke kaders te stellen.
Wat is digitale autonomie?
Digitale autonomie betekent dat de overheid voldoende zeggenschap, controle en weerbaarheid houdt over haar digitale fundament. Het gaat niet om volledige onafhankelijkheid, maar om bewuste keuzes over waar regie nodig is om publieke taken betrouwbaar en veilig te kunnen blijven uitvoeren. Digitale autonomie hangt nauw samen met digitale weerbaarheid. Beiden zijn nodig, maar vragen niet altijd om dezelfde aanpak.
Digitale autonomie is belangrijk omdat gemeenten grote hoeveelheden data en informatie registreren en verwerken. Deze activiteiten horen bij de kerntaken van het openbaar bestuur. Om publieke waarden te waarborgen, gegevens te beschermen en regie te behouden over technologische keuzes zijn digitale autonomie en soevereiniteit essentieel.
Waarom is dit belangrijk voor de raad?
De gemeenteraad stelt kaders voor de manier waarop de gemeente technologie inzet en inkoopt. Digitale autonomie is daarom niet alleen een technisch onderwerp, maar ook een bestuurlijke en politieke opgave.
Voor raadsleden is het belangrijk om te weten:
- van welke leveranciers de gemeente afhankelijk is;
- welke risico's dat oplevert voor dienstverlening en gegevens;
- welke keuzes de gemeente maakt om grip en weerbaarheid te vergroten.
Dit vraagt om een meerjarige aanpak
Meer digitale autonomie bereik je niet in een keer. Het vraagt om een verandering van koers en om keuzes in de hele organisatie. Denk aan inkoop, architectuur, kennisontwikkeling, cloudgebruik en alternatieven voor software. In 2026 staan gemeenten nog aan het begin van deze ontwikkeling.