Laatst bijgewerkt: 31 maart 2026

Sociaal domein

zondag 17 december 2017

Cultuur geeft kleur aan onze samenleving. Het draagt bij aan sociale samenhang, persoonlijke ontwikkeling, gezondheid en een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat. Gemeenten werken daarom aan het ondersteunen van een breed en toegankelijk aanbod aan culturele activiteiten en voorzieningen. Daarbij zijn ze verantwoordelijk voor het behoud van erfgoed.  

Cultuur 

Cultuurbeleid is in belangrijke mate een lokale verantwoordelijkheid. Gemeenten bepalen zelf welke culturele voorzieningen, activiteiten en makers zij ondersteunen en welke ambities daarbij passen bij de omvang en het karakter van de gemeente. Dat gebeurt bijvoorbeeld via een cultuurvisie, subsidieregelingen, het beschikbaar stellen van accommodaties en het maken van afspraken met culturele instellingen, verenigingen, bibliotheken, muziekscholen en andere partners.

Gemeenten zijn vaak financier, opdrachtgever en verbinder tegelijk. Zij zorgen voor de culturele basis in de gemeente en maken keuzes over spreiding, toegankelijkheid, talentontwikkeling en de aansluiting met andere domeinen, zoals onderwijs, welzijn en economie.

Welke culturele ambitie past bij de gemeente, hangt samen met het karakter en de schaal van de gemeente. Het zogeheten ringenmodel (pdf, 106 kB) voor de culturele infrastructuur kan daarbij helpen. 

Rol van de raad

De gemeenteraad stelt de kaders voor het cultuurbeleid en controleert het college op de uitvoering. Dat betekent dat de raad richting geeft aan de culturele ambitie van de gemeente, keuzes maakt over prioriteiten en budget en afweegt wat de gemeente zelf ondersteunt en wat zij aan de samenleving laat. Daarbij kan de raad sturen op een aanbod dat past bij het karakter van de gemeente en toegankelijk is voor verschillende groepen inwoners. Ook kan de raad aandacht vragen voor de culturele basis, zoals verenigingen, bibliotheken, muziekscholen, amateurkunst en lokale initiatieven. Tegelijk heeft de raad de taak om kritisch te kijken naar de inzet van publieke middelen, de effectiviteit van subsidies en de vraag of het beleid aansluit bij wat lokaal nodig en wenselijk is.

Brede aanpak

Cultuur raakt ook andere gemeentelijke opgaven. Deelname aan cultuur kan bijdragen aan sociale samenhang, mentale gezondheid en leefbaarheid. Juist daarom kan cultuurbeleid verbindingen leggen met andere terreinen, zoals onderwijs, welzijn, jeugd, armoedebeleid, economie en gebiedsontwikkeling. Voor raadsleden is het relevant om die bredere betekenis mee te wegen bij keuzes over beleid, samenwerking en budget.

Waar kunt u als raadslid op sturen?

  • Op een duidelijke meerjarenvisie en een realistisch budget voor culturele voorzieningen die passen bij de schaal en het karakter van uw gemeente.
  • Op behoud van een sterke culturele basis, zoals verenigingen, muziekscholen, bibliotheken en lokale initiatieven.
  • Op een doelmatige inzet van publieke middelen, met oog voor bereik, toegankelijkheid en maatschappelijk effect.
  • Op verbindingen tussen cultuur en andere gemeentelijke opgaven, zoals onderwijs, welzijn, leefbaarheid en economie.

Cultureel erfgoed

Erfgoed verbindt verleden, heden en toekomst. Het maakt zichtbaar waar een gemeente vandaan komt en wat inwoners met een plek verbindt. Het gaat om monumenten, archeologie, historische gebouwen, religieus erfgoed en cultuurlandschappen. Daarmee draagt erfgoed bij aan identiteit, herkenbaarheid en de kwaliteit van de leefomgeving. 

De omgang met het cultureel erfgoed in onze leefomgeving wordt per 2024 geregeld in de Omgevingswet. Gemeenten moeten cultureel erfgoed meewegen bij keuzes in de fysieke leefomgeving en dit borgen in het omgevingsplan. Daardoor speelt erfgoed ook een rol bij woningbouw, verduurzaming, klimaatadaptatie en gebiedsontwikkeling.

Rol van de raad

De raad stelt de kaders voor het erfgoedbeleid en controleert of het college erfgoed goed meeneemt in beleid en uitvoering. Als raadslid kunt u nagaan welk erfgoed in uw gemeente van bijzondere waarde is, hoe erfgoed een plek krijgt in beleid en ruimtelijke afwegingen, en of daar in de praktijk voldoende rekening mee wordt gehouden. Ook kunt u aandacht vragen voor de middelen die nodig zijn voor behoud, restauratie en verduurzaming van monumenten.

Meer informatie

Cultuur

Erfgoed