Publieke mobiliteit gaat over de integratie van openbaar vervoer, doelgroepenvervoer en andere vervoerssystemen zoals deelmobiliteit. Om deze te integreren moeten verantwoordelijkheden verschuiven. Dit is relevant voor gemeenten als wettelijk verantwoordelijke voor het doelgroepenvervoer.
Huidige systemen niet toekomstbestendig
Onder publieke mobiliteit verstaan we alle vormen van gemeenschappelijke en gecoördineerde mobiliteit van personen waarvoor een vergoeding wordt betaald. De huidige systemen van openbaar vervoer en doelgroepenvervoer zijn niet toekomstbestendig door stijgende kosten, verschraling van de dienstregeling en teruglopende reizigersaantallen, waardoor ook de bereikbaarheid van voorzieningen onder druk komt te staan.
Betere bereikbaarheid en flexibiliteit
Een manier om deze trend te keren is door de verschillende vervoerssystemen te integreren tot een systeem van publieke mobiliteit. Publieke mobiliteit kan bijdragen aan een goede bereikbaarheid van voorzieningen door de combinatie tussen een aanbodgedreven en vraaggestuurd mobiliteitssysteem, waardoor het aanbod kan worden afgestemd op de behoefte van reizigers. Daarnaast kunnen meer reizigers, die voorheen afhankelijk waren van doelgroepenvervoer, (mogelijk met ondersteuning) zelfstandig reizen doordat de flexibiliteit toeneemt.
Verantwoordelijkheden verschuiven
De verantwoordelijkheden over de onderdelen van publieke mobiliteit liggen momenteel bij verschillende partijen. Daarmee wordt gestuurd op losse onderdelen in plaats van het volledige systeem, wat leidt tot een inefficiënt systeem met hoge kosten voor gemeenten.
De VNG stelt daarom voor dat de transitie naar publieke mobiliteit gepaard gaat met een verschuiving van verantwoordelijkheden. Het ministerie van IenW zou stelselverantwoordelijke moeten zijn voor het systeem van publieke mobiliteit en kaders moeten stellen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het doelgroepenvervoer en bepalen voor hun inwoners wie een indicatie krijgt.
In een systeem van publieke mobiliteit wordt doelgroepenvervoer regionaal aanbesteed (gemandateerd door gemeenten) en sluit dit aan bij de regionale OV-concessie. Een regionale mobiliteitscentrale stemt vraag en aanbod op elkaar af en verzorgt zo de uitvoering.
Rol van gemeenten
Enkele regio's en gemeenten maken al werk van publieke mobiliteit, met pilots in koploperregio's. Gemeenten die ook hiermee aan de slag willen, kunnen de bereikbaarheid van voorzieningen in kaart brengen en verkennen of hierop kan worden ingespeeld met bijvoorbeeld slimme combinaties tussen Wmo-vervoer en reguliere buslijnen. Mogelijk volgt in een later stadium een uitvraag voor nieuwe pilots.
Inzet van de VNG
De VNG sluit aan bij het overleg van het ministerie van IenW en de koploperregio's. Daarnaast spreken we met het rijk en andere koepels om de transitie naar publieke mobiliteit in goede banen te leiden.
- De inzet van de VNG rondom publieke mobiliteit is gebaseerd op ons position paper publieke mobiliteit (pdf, 97 kB).
- VNG-inbreng voor commissiedebat op 1 april 2026 (pdf, 142 kB)