1 Strategische koers
Binnen de “Verenigingsstrategie: Stap naar voren” zet de VNG in op een aantal omkerings- en ontwikkelthema’s, waarop gemeenten de meeste meerwaarde kunnen toevoegen. De VNG wil hierop agendasettend zijn op basis van het uitgangspunt van de “omkering”. Dat vraagt om een proactieve houding van bestuurders, uitmuntende kennis van de lokale praktijk en dit kunnen vertalen naar opties richting nationaal en/of Europees beleid.
De commissie Informatiesamenleving is de primair verantwoordelijke commissie op het omkeringsthema “digitalisering”. De leden van de commissie werken vanuit hun eigen netwerk en expertise aan de realisatie van de ‘Digitale Agenda Gemeenten 2028’. Zij moeten in staat zijn de bestuurlijke en uitvoeringspraktijk bij gemeenten te verbinden met de agenda’s van het Rijk en de andere medeoverheden.
De Digitale Agenda 2028 heeft drie doelstellingen:
- Normeren en Democratiseren (regie op de digitale samenleving, ethiek en publieke waarden)
- Mogelijk maken (basis op orde, dienstverlening, digitale veiligheid)
- Kansen benutten (digitalisering in de domeinen, datagedreven werken en innovatie).
Om uitvoering te geven aan deze agenda hebben de leden in Najaars ALV van 2025 besloten om ten minste 80% van de gemeentelijke digitalisering te collectiviseren. Daarbij beginnen we met de dossiers AI, Cloud en Digitale Veiligheid, met als doorsnijdende thema’s Digitale Autonomie, Sourcing en Vakmanschap. Dit sluit aan bij de overheidsbrede prioriteiten die zijn vastgesteld met Rijk, provincies, waterschappen en uitvoeringsorganisaties. De commissie vervult een sturende rol op de gemeentelijke invulling en interbestuurlijke inbreng op die prioriteiten.
2 Werkwijze
De commissie heeft een belangrijke relatie met het College van Dienstverleningszaken (CvD) en met de commissies Bestuur & Veiligheid (B&V) en Europa & Internationaal (E&I). Met het CvD is er nauwe samenwerking op de onderwerpen digitale dienstverlening en standaardisering. Op het onderwerp Digitale Veiligheid werken we samen met de commissie B&V. Voor de digitale wetgeving vanuit Europa, stemmen we af met de commissie E&I.
3 Samenstelling
Wij vragen van commissieleden affiniteit en ervaring met nieuwe uitdagingen door digitalisering. Zij moeten daarop een visie hebben en in staat zijn andere bestuurders bewust te maken van de uitdagingen van de informatiesamenleving. Gemiddeld tijdsbeslag is - afhankelijk van de eigen portefeuille binnen de commissie - een halve dag per week.
De commissie hecht grote waarde aan een brede vertegenwoordiging van alle gemeentelijke bloedgroepen. Naast burgemeesters en wethouders, verwelkomen wij graag in totaal ook twee á drie raadsleden en raadsgriffiers als vertolker van het raadsperspectief op de digitale onderwerpen. Wij vragen van raadsleden en griffiers affiniteit en ervaring met digitalisering en gaan ervan uit dat zij in hun gemeente ambtelijk worden ondersteund. De commissie heeft hiernaast de wens om drie à vier gemeentesecretarissen op te nemen in haar geledingen.
4 Beleidsterrein
Hierna volgt het overzicht van de belangrijkste thema’s van de commissie, inclusief het belang voor gemeenten, de rollen van de VNG en het aantal portefeuillehouders binnen de commissie.
Thema’s periode 2026-2030
(Overheidsbreed) Collectiviseren
Belang voor gemeenten
Gemeenten werken toe om 80% van hun digitalisering collectief te maken (Resolutie ‘Als één sterke bestuurslaag regie op de digitale samenleving’). Dit doen zij in de overheidsbrede context van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).
De vier collectiviseringsvoorstellen worden uitgewerkt op het gebied van:
- Common Ground (dienstverleningssoftware)
- AI
- Cloud
- Digitale veiligheid
Met doorsnijdende thema’s;
- Digitale Autonomie
- Sourcing
- Vakmanschap
Dit sluit nauw aan op de prioriteiten uit de NDS. De vertaling naar de gemeentelijke praktijk en uitvoering staat hierin centraal.
Belangrijkste rol VNG
Ambassadeur/Verbinder/ Expert
- Ambassadeur van collectieve aanpak, naar gemeenten en overheidsbreed
- Sterke verbinding met gemeentelijke (digitaliserings)praktijk
- Bestuurlijk overleg
- Agendasettend op interbestuurlijk beleid
Aantal leden/portefeuillehouders
3-4 kandidaten (burgemeester, wethouder of gemeente-secretaris)
Normeren en democratiseren
Belang voor gemeenten
Gemeenten willen niet alleen technologische ontwikkelingen volgen en begrijpen, maar daar ook in sturen. Dat gebeurt op het gebied van diverse thema’s, waaronder:
- Digitale autonomie, het afbouwen van strategische afhankelijkheden van grote (niet-Europese) techbedrijven
- Sociale media en democratie, het belang van een (politiek-)neutrale digitale ruimte en het bestrijden van desinformatie en polarisatie online
- Digitale (grond)rechten en ethiek, de bescherming hiervan bij de inzet van nieuwe technologie, vormen betrouwbare overheid
Belangrijkste rol VNG
Lobbyist/Ambassadeur
- Agendasettend op interbestuurlijk beleid
- Lokale en regionale praktijk inzetten voor nieuwe regelgeving
- Bestuurlijk Overleg
- Voortrekker van een moderne uitvoering van overheidstaken
Aantal leden/portefeuillehouders
4-5 kandidaten (burgemeester, wethouder, raadslid, gemeente-secretaris) gericht op digitale autonomie/ afhankelijkheid, waarden, grondrechten en democratie
Mogelijk Maken
Belang voor gemeenten
- Gemeenten hebben de basis op orde en leveren kwalitatief hoge (digitale) dienstverlening aan hun inwoners, en borgen de digitale veiligheid van digitale processen en systemen
- Digitale identiteit en de fundamentele rol van gemeenten hierin
- Digitale dienstverlening en inclusief waar dat nodig is.
- Open overheidsinformatie, wet open overheid en duurzame toegankelijkheid onder de archiefwet
- Het beheer van gegevens in de basisregistraties en kernregistraties alsook het belang van deze informatie
- Het stelsel van de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) waarin interbestuurlijke afspraken, standaarden en voorzieningen in worden vastgelegd en gemonitord.
- Agenda digitale veiligheid, waaronder de implementatie van de Cyberbeveiligingswet, informatiebeveiliging op orde, maar ook de verbinding met de openbare orde en veiligheid en de wisselwerking tussen de fysieke en online samenleving zoals bij online aangejaagde ordeverstoringen
- Common Ground
Belangrijkste rol VNG
Ambassadeur en verbinder
- Lokale en regionale praktijk inzetten voor nieuwe regelgeving en praktijk
- Bestuurlijk Overleg
- Voorzitterschap Adviescommissie Archieven
- Initiatiefnemer op interbestuurlijk beleid
- Voortrekker van een moderne uitvoering van overheidstaken
Aantal leden/portefeuillehouders
4-5 kandidaten (burgemeester of wethouder) gericht op onder meer digitale veiligheid, digitale dienstverlening, open overheid en duurzame toegankelijkheid van overheidsinformatie en minstens 2 kandidaten met affiniteit met geo-informatie
Kansen Benutten
Belang voor gemeenten
- Inzetten van digitalisering en moderne technologieën voor het oplossen van complexe maatschappelijke vraagstukken binnen de domeinen: sociaal domein, de energietransitie, woningbouwopgave.
- Gegevensuitwisseling voor maatschappelijke opgaven
- Kunstmatige intelligentie (AI) voor maatschappelijke opgaven
Belangrijkste rol VNG
Verbinder/ Expert
- Verbinding met maatschappelijke opgave
- Lokale en regionale praktijk inzetten voor nieuwe regelgeving
- Verbinding met overheidsbrede ecosystemen
Aantal leden/portefeuillehouders
2-3 kandidaten (burgemeester, wethouder, gemeentesecretaris, raadslid) gericht op de domeinen