Bij de totstandkoming van de omgevingsvisie, programma’s en het omgevingsplan (samen de planketen) krijgen gemeenten te maken met een breed scala aan onderwerpen en keuzes. Het gaat om beleid, instrumenten, organisatie en bedrijfsvoering, en van strategische tot operationele vraagstukken. De transitieperiode brengt dan ook veel werk met zich mee en kent sterke onderlinge afhankelijkheden. Dit vraagt om duidelijke regie.
Inhoud profiel
Met regievoering zorgt u ervoor dat er overzicht en samenhang blijft, dat keuzes worden gemaakt en dat de organisatie voortgang boekt. Dit profiel helpt u om de regievoering binnen uw gemeente goed in te richten.
Het profiel bestaat uit de volgende onderdelen:
- Waarom is regievoering belangrijk?
- Wat verstaan we onder regievoering?
- Samenwerking tussen regisseur en opdrachtgever
- Wat doet de regievoerder planketen?
- Randvoorwaarden voor goede regievoering
- Inrichten en opstarten regievoering
- Geleerde lessen en praktijkvoorbeelden
Waarom is regievoering belangrijk?
Onder de Omgevingswet werkt u als gemeente met een aantal kerninstrumenten. Daarvan horen er 3 bij de planketen: de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de programma's.
Een goede regievoering is essentieel om:
- Samenhang en synergie tussen de instrumenten te realiseren, zodat de gemeente optimaal profiteert van de mogelijkheden van de Omgevingswet.
- Een solide juridische basis te creëren voor de ontwikkeling en het beheer van de fysieke leefomgeving.
- De transitie van de planketen te verbinden met de strategische ambities van de gemeente, bijvoorbeeld op het gebied van dienstverlening of participatie.
- Draagvlak, eigenaarschap en samenwerking over afdelingen heen te realiseren, zoals met VTH en het sociaal domein. En zo bij te dragen aan de bredere veranderopgave van de Omgevingswet.
- Gemaakte keuzes te bewaken en bij te sturen, en potentiële nieuwe keuzes tijdig te agenderen.
- De transitie-opgave beheersbaar te maken, door middelen effectief en efficiënt in te zetten en onzekerheden en risico’s te managen.
- Besluitvorming op het juiste niveau te borgen, en te escaleren waar en wanneer dit nodig is.
Regievoering raakt daarmee zowel de strategische, tactische als operationele en bedrijfsmatige aspecten van de transitie-opgave.
Samenwerking tussen regisseur en ambtelijk opdrachtgever
Een effectieve regievoering staat of valt met een goede samenwerking tussen regisseur en opdrachtgever. Waar de regisseur zorgt voor overzicht, voortgang en integraliteit in de transitieopgave, zorgt de opdrachtgever voor duidelijke kaders, bestuurlijke inbedding en het besluitvormende mandaat dat nodig is om de transitie Omgevingswet mogelijk te maken.
Verantwoordelijkheid en rolverdeling
- De opdrachtgever geeft richting aan het werken onder de Omgevingswet, stelt financiële en organisatorische kaders en bewaakt bestuurlijke en ambtelijke samenhang. De opdrachtgever heeft het mandaat om keuzes te maken over middelen, capaciteit en prioriteiten.
- De regisseur vertaalt deze kaders naar projecten, prioriteiten en uitvoerbare stappen. De regisseur signaleert gevolgen van keuzes, maakt afhankelijkheden zichtbaar, bereidt besluitvorming voor en bewaakt de kwaliteit en voortgang van de transitie.
- De regisseur neemt geen strategische besluiten, maar maakt het wél mogelijk dat deze tijdig en goed onderbouwd genomen worden.
Afspraken over samenwerking
- Regelmatige afstemming
Periodiek overleg tussen regisseur en opdrachtgever is essentieel om keuzevorming, prioritering en projectvoortgang te borgen. Dit overleg draagt bij aan het tijdig signaleren van knelpunten en het bijstellen van koers of capaciteit. - Heldere en geformuleerde opdracht
De regisseur werkt op basis van een duidelijke, door de opdrachtgever (SMART) geformuleerde opdracht. Deze opdracht bepaalt de diepgang, urgentie en prioriteiten binnen de transitie. Een heldere opdracht voorkomt versnippering van werkzaamheden en maakt verwachtingen over en weer duidelijk. - Gedeelde beschikbare informatie
De regisseur brengt de gevolgen van keuzes in beeld: voor projecten, capaciteit, planning, risico’s en samenhang. De opdrachtgever gebruikt deze informatie om richtinggevende besluiten te nemen en bestuurlijk draagvlak te organiseren. - Ruimte en mandaat
De regisseur heeft mandaat nodig om afspraken te maken met projectleiders en om op voortgang, kwaliteit en consistentie te kunnen sturen. De opdrachtgever bevestigt dit mandaat en zorgt dat het bestuurlijk en organisatorisch wordt ondersteund.
Wat moet in ieder geval geregeld zijn
- Het opdrachtgeverschap is belegd
Het is duidelijk wie bestuurlijk en ambtelijk opdrachtgever is en welke bevoegdheden bij de rol horen. - De prioriteiten zijn afgestemd
Opdrachtgever en regisseur bepalen samen welke projecten op welk moment worden opgepakt. - De rollen en verantwoordelijkheden zijn duidelijk
Wie maakt de keuzes, wie bereidt ze voor, wie bewaakt de voortgang en wie informeert wie.
Een goed georganiseerde samenwerking zorgt voor realistische keuzes, uitvoerbare projecten en een transitie die bestuurlijk gedragen is en organisatorisch haalbaar blijft.
Uw reactie
Wij zijn benieuwd hoe dit profiel bijdraagt aan het inrichten van de regievoering op de planketen binnen uw gemeente. Uw ervaringen en suggesties vernemen wij graag. Stuur uw reactie per mail naar omgevingswet@vng.nl, met in het onderwerp ‘regievoering planketen’.