Als ambtelijk opdrachtgever bepaalt u de koers en stelt de randvoorwaarden voor de transitie van de planketen beschikbaar. U draagt daarbij verantwoordelijkheid voor het welslagen van deze omvangrijke transitie-opgave van de stelselwijziging die samenhangt met de Omgevingswet. Deze rol vormt de spil tussen overkoepelende bestuurlijk ambities en organisatiedoelen en de doorwerking hiervan op de inrichting van de nieuwe instrumenten in de planketen.
De transitie naar een nieuw stelsel waarbij gemeenten werken onder en in de geest van de Omgevingswet, raakt de hele gemeentelijke organisatie: van beleid, het bestuurlijke proces en organisatieontwikkeling tot bedrijfsvoering, dienstverlening en samenwerking met regionale partners. Aan het begin van deze transitieperiode maakt u als opdrachtgever transitie planketen binnen de gemeente, expliciet of impliciet, bewust of onbewust, richtinggevende keuzes over onder meer de opbouw van het instrumentarium, inrichting van werkprocessen, ICT, participatie, milieueffectrapportage (MER), de inzet van capaciteit, uitbestedingen en de samenwerking met interne teams en externe partijen.
Gelet op de inhoudelijke belangen en de hoge kosten voor gemeenten is het zaak dat u in control bent op financiën, planning, kwaliteit en bestuurlijk proces. Zonder u als actieve en betrokken opdrachtgever loopt de gemeente het risico dat zij uit control raakt op deze grote opgave. Met alle gevolgen van dien.
Als opdrachtgever geeft u richting aan de transitie van de planketen. U doet dit vanuit een helder en gedeeld beeld over de (bestuurlijke) ambities voor de transitie die de gemeente heeft. Dit kunnen ambities zijn op uiteenlopende vlakken. Denk aan:
- een integrale benadering van de fysieke leefomgeving
- interne en externe samenwerking
- dienstverlening
- lokaal maatwerk (bijvoorbeeld meer vergunningvrije activiteiten of lokale normstelling)
- participatie
- kostenbesparing
De ambtelijk opdrachtgever stuurt op een goede balans tussen enerzijds de ambities en anderzijds de bedrijfsmatige (on)mogelijkheden van de gemeente. Hierbij is ook aandacht voor de structurele effecten van keuzes. Deze rol richt zich op de strategische en organisatiekant van de transitie, niet zozeer op de juridische of technische kant. Die ligt bij de regievoerder planketen.
De opdrachtgever:
- Bepaalt koers en kaders, inclusief prioriteiten, planning en beschikbaarheid en inzet van middelen en capaciteit.
- Verbindt de transitie met organisatiedoelen, zoals organisatieontwikkeling, dienstverlening, participatie en datagedreven werken.
- Stuurt op kansen, risico's en knelpunten binnen de transitie Omgevingswet en agendeert deze tijdig in MT en richting bestuur.
- Stuurt op bestuurlijke en ambtelijke afstemming, en zorgt voor een gedragen, uitvoerbare lijn.
- Creëert ruimte, kaders en steun voor de regievoerder planketen en coördinator omgevingsplan.
- Dient als escalatielijn voor de regievoerder planketen
- Vervult een opdrachtgevende rol richting regievoerder planketen (voortgang, inzet middelen, tegenvallers etc).
De opdrachtgever legt zo het bestuurlijke en organisatorische commitment als fundament onder de transitie van de planketen.
De ambtelijk opdrachtgever is doorgaans lid van een of meerdere managementteams of een directie, en stuurt vanuit een strategische, leidinggevende positie. De rol ligt idealiter bij iemand die:
- Overzicht heeft over organisatieontwikkeling, financiën, capaciteit en beleidsdoelen.
- Invloed heeft richting bestuur.
- Invloed heeft richting onderdelen van de organisatie die niet zelf werken aan de opbouw van het instrumentarium van de planketen, maar daar wel bij betrokken zijn of zouden moeten zijn. Denk aan VTH, beleidsafdelingen in het ruimtelijk en sociaal domein en bedrijfsvoering.
- In de positie is om de transitie te verbinden met andere veranderopgaven.
- Mandaat heeft om koersbepalende beslissingen te nemen.
De opdrachtgever vormt samen met de regievoerder planketen en de coördinator omgevingsplan de ruggengraat van de transitie:
- Opdrachtgever: bepaalt koers, kaders en bestuurlijke inbedding.
- Regievoerder: opdrachtnemer; bewaakt integraliteit, voortgang en samenhang in de planketen.
- Coördinator: zorgt voor uitvoering en consistentie in totstandkoming en wijzigingen van het omgevingsplan.
Een goed samenspel tussen de opdrachtgever en de regievoerder (opdrachtnemer) is cruciaal:
- De opdrachtgever brengt de opdrachtnemer in positie en geeft de opdrachtnemer legitimiteit om de klus te klaren.
- De opdrachtnemer geeft de opdrachtgever inzicht in de strategische kansen, risico’s en knelpunten, zodat de opdrachtgever daadwerkelijk daarop kan sturen en acteren.