Gemeente Utrecht ontwikkelt samen met de G4-gemeenten en Dimpact de pilot Policy Based Access Control (PBAC). Deze voorziening maakt het mogelijk om toegang tot data nauwkeurig en centraal te regelen, volledig onafhankelijk van specifieke applicaties. PBAC is een essentiële bouwsteen voor een overheid waarin gegevens veilig, gecontroleerd en over organisatiegrenzen heen kunnen stromen.
Waarom PBAC nodig is
Op dit moment regelt elke applicatie autorisaties afzonderlijk, vaak op basis van statische rollen. Dat is foutgevoelig, complex en belemmert samenwerking tussen gemeenten en ketenpartners. Met PBAC wordt autorisatie centraal vastgelegd op basis van beleidsregels, zoals rol, functie, organisatie, tijd, locatie en proces. Alleen gebruikers die aan de juiste voorwaarden voldoen, krijgen toegang tot data. Dit verhoogt zowel de veiligheid als de transparantie en het vertrouwen van inwoners.
De Proof of Concept (PoC) die eind 2025 werd uitgevoerd liet zien dat centrale autorisatie over meerdere services technisch haalbaar is en essentieel voor veilige gegevensuitwisseling binnen Common Ground.
Wat de pilot oplevert
Utrecht brengt de bestaande versie van OpenFTV naar een productierijp niveau en ontwikkelt een referentie-architectuur met gestandaardiseerde regelschema’s op basis van de open AuthZEn-standaard. De oplossing wordt onderdeel van de Basisset Common Ground en open source via GitHub beschikbaar gesteld.
Medewerkers profiteren van:
- Minder beheerlast bij functiewijzigingen
- Centraal overzicht van wie toegang heeft tot welke data
- Betere ondersteuning van veilige samenwerking
- Geen aparte autorisatie-inrichting per applicatie
Voor inwoners en ondernemers betekent dit dat relevante gegevens veilig en efficiënt kunnen worden gedeeld met de juiste behandelaars. PBAC ondersteunt bovendien verantwoord datagebruik, ook bij toepassingen met AI, en biedt inzicht in wie wanneer toegang heeft gehad tot welke informatie.
Samen ontwikkelen voor 1 overheid
Utrecht werkt nauw samen met ketenpartners, leveranciers en medeoverheden, waaronder Den Haag, Rotterdam, en het Ministerie van Justitie en Veiligheid, om een sterke community rond centrale autorisatie te vormen. Na oplevering kan de voorziening worden hergebruikt door alle 342 gemeenten en andere overheidsorganisaties.
PBAC biedt daarmee een flexibel, schaalbaar en toekomstbestendig autorisatiesysteem dat samenwerking, veiligheid en transparantie in de gehele overheid vergroot. Het vormt een belangrijke bouwsteen voor één samenwerkende, digitale overheid en draagt bij aan de doelen van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS).
Deze subsidie geeft ons extra vaart: samen met de G4 en Dimpact bouwen we met nóg meer ambitie aan een digitale basis waar alle gemeenten op vooruit kunnen.
- Anne Leguit, Programmamanager
Pilots Uitvoeringskracht 2026
Dankzij een subsidie van BZK stimuleert de VNG in 2026 de uitvoeringskracht van gemeenten door 8 nieuwe pilots te financieren en actief te ondersteunen. De voorstellen kenmerken zicht door innovatie, digitalisering, arbeidsbesparend werken en digitaal vakmanschap.