De veranderende samenleving roept vragen op over welke kernwaarden, grondrechten en principes wij in de samenleving willen hanteren. De samenleving verwacht van het openbaar bestuur concrete resultaten op maatschappelijke opgaven. Daarvoor is het bestuur steeds meer aangewezen op initiatieven vanuit diezelfde samenleving. De overheid moet zich positioneren als onderdeel van de samenleving en staat voor de uitdaging vertrouwen te verkrijgen en te behouden in een veranderende (informatie)samenleving. Complexe opgaven vragen om een sterke democratie en bestuur dat in staat is om problemen op te lossen en dat te doen op een wijze die aansluit bij de eisen van deze tijd. Dat betekent opereren als democratische overheid (betrokken, betrouwbaar, effectief), als één overheid (samenwerkend in de uitvoering) en als iOverheid (die digitalisering en informatie-uitwisseling benut).

Voor de uitwerking is deze opgave opgesplitst:

  • Opgave 8a: Democratische opgave
  • Opgave 8b: I-samenleving

Overheid van Nu

Kijk voor de actuele stand van zaken op de website van de Overheid van Nu

Opgave 8: Goed openbaar bestuur in een veranderende samenleving

  • Thema 8a: Democratische opgave

Op de startdag van het Interbestuurlijk Programma op 5 april 2018 kwamen gemeenteambtenaren en VNG-medewerkers samen in Den Bosch.

Centraal stond de vraag: wat doen gemeenten al op de opgaven en wat is nodig om effectiever en sneller resultaat te behalen?


Uitwerking maatschappelijke opgave

Burgers willen grip houden op de inzet van hun overheid en erop vertrouwen dat het handelen van het openbaar bestuur kundig, integer en democratisch is en gelegitimeerd door gemeenteraden, Provinciale Staten, algemeen besturen van de waterschappen en het parlement. Tijdens de startdag is nader ingegaan op deze deelopgave. De deelnemers hebben aangegeven dat het democratisch samenspel zich op drie niveaus afspeelt:

  1. Samenwerken met inwoners: burger/overheidsparticipatie (breed)
  • De verhouding tussen de participatieve democratie tot de representatieve democratie.
  • Het benutten van kenniscentra voor het delen van goede voorbeelden.
  • Het delen van deskundigheid via leer- en expertisecentra.
  • Voor goede triple helix is samenwerking noodzakelijk van rijk-provincie-gemeenten.
  • Waak voor tweedeling en polarisatie in samenleving.
  • Noodzaak van bestuurder 3.0 / 4.0 qua houding en gedrag
  1. Samenwerken met regionale partners: regiodemocratie
  • Regiodemocratie: wat is een logische regio?
  • Samenhang in daily system.
  • Benut functionele regio’s.
  • Voortzetten 'proeftuinen maak verschil', uitbreiden naast economische focus met andere dragers samenwerking.
  • Benut Triple Helix constructies en voorbeelden.
  • Huidige wet- en regelgeving regio’s bezien met nut en noodzaak van vandaag (evalueren / actualiseren), zoals evaluatie WGR – code interbestuurlijk toezicht.
  1. Samenwerken met andere bestuurslagen: interbestuurlijk
  • Benut IBP voor oplossen systeemvragen door ontschotting.
    • preventie zorg – rol zorgverzekeraars
    • Lokale faciliteiten werkgelegenheid – rol UWV
  • Draag zorg voor goede interdepartementale samenwerking (ontkokering) – vertrouwen richting gemeenten
  • Regio als het nieuwe normaal (evaluatie WGR).
  • Zorg voor vitaal platteland / leefbaar platteland
  • Provinciaal overstijgende regio’s
  • Via G4 - G4—P10 – provinciale VNG verenigingen: N=380 bereiken

Aan de slag!

Tijdens de startdag is een kernteam gevormd. Dit kernteam gaat in de komende periode aan de slag met het verder uitwerken van deze opgave.

Opgave 8: Goed openbaar bestuur in een veranderende samenleving

  • Thema 8b: I-samenleving 

Op de startdag van het Interbestuurlijk Programma op 5 april 2018 kwamen gemeenteambtenaren en VNG-medewerkers samen in Den Bosch.

Centraal stond de vraag: wat doen gemeenten al op de opgaven en wat is nodig om effectiever en sneller resultaat te behalen?


Uitwerking maatschappelijke opgave

De informatiesamenleving biedt veel kansen voor samenleving en openbaar bestuur. Digitalisering biedt mogelijkheden om de mens, de woning, de wijk of het bedrijf centraal te zetten bij het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Een excellente uitvoering van kerntaken, actieve openbaarmaking van informatie en systematisch op orde brengen van de informatiehuishouding. Maar het roept ook vragen op over de kernwaarden die de samenleving wil hanteren en de rol die de overheid daarin speelt (bijvoorbeeld het aspect van privacy). Dit gebeurt aan de hand van twee invalshoeken:

  1. Ontwikkeling iOverheid op zichzelf
  2. Challenge informatiesamenleving op andere opgaven

Aan de slag!

In de komende periode gaat het kernteam verder aan de slag met het uitwerken van deze opgave. Dit gebeurt door georganiseerd ‘denken’ (experts), ‘doen’ (proeftuinen) en het ‘debat’ aan (maatschappelijk, politiek-bestuurlijk).

Behaalde resultaten 

√ Opstart diverse pilots en projecten Democratie in Actie ter versterking en vernieuwing van de lokale democratie.
√ Impuls weerbaar bestuur bij 24 gemeenten (bestuurlijke weerbaarheid, maatschappelijke weerbaarheid, ongewenste inmenging) en 12 provincies (aanpak vakantieparken).
√ Totstandkoming Citydeal Zicht op ondermijning.
√ Agenda vernieuwing financieel en interbestuurlijk toezicht.
√ Onderzoeksrapporten naar de Kamer inzake herziening Wet gemeenschappelijke regelingen
√ Regionale bijeenkomsten naar aanleiding van onderzoeken herziening Wet gemeenschappelijke regelingen.
√ Uitwerking instrument ‘challenge informatiesamenleving’.

Toekomst

□ Actualisering Code interbestuurlijk verhoudingen.
□ Uitbreiding impuls weerbaar bestuur bij gemeenten op innoverende initiatieven die bijdragen aan versterking integriteit en veiligheid van politieke ambtsdragers, versterking preventieve bestuurlijke aanpak en maatschappelijke weerbaarheid en het tegengaan van ondemocratische beïnvloeding.
□ Verdere inzet op weerbaar bestuur via Netwerk Weerbaar Bestuur: bevorderen van integriteit, verhogen van weerbaarheid van bestuurders en volksvertegenwoordigers tegen intimidatie en bedreiging, ondersteunen van omgaan met antidemocratische gedragingen.
□ Uitwerking actieplan vernieuwing financieel en interbestuurlijk toezicht ter implementatie agenda (eind 2019 brief aan Kamer).
□ Voorstel tot herziening Wet gemeenschappelijke regelingen naar de Kamer (voorjaar 2020).
□ Vaststelling en implementatie Code Goed Digitaal Bestuur.
□ Toepassing instrument ‘challenge informatiesamenleving’.
 

Meer informatie