Als er sprake is van een niet-rechthebbende partner, is de norm voor de rechthebbende partner tot 1 januari 2027 gelijk aan 50% van de gehuwdennorm (als hij geen kostendelende medebewoners heeft). Met het van kracht worden van dit onderdeel van de wet heeft de rechthebbende partner recht op de alleenstaandennorm.
Hoofdlijnen
- Treedt in werking per: 1-1-2027 (fase 3)
- Was: Norm 50% voor de (niet -kostendelende) gehuwde met een niet- rechthebbende partner
- Wordt: Norm 70% voor de (niet-kostendelende) gehuwde met een niet-rechthebbende partner
- Wetsartikel: Artikel 24, Participatiewet
- Verplichte wijziging? Ja
- Beleids- en uitvoeringsimpact: Beperkt door lage aantallen
- Werkinstructies, bestandsonderzoek, dossieronderzoek en transitie-onderzoek
- Communicatie-uitingen met uitleg nieuwe regeling
- Lokale verordening: Nee
- Lokaal beleid: Nee
- Fiscale impact: Nee
- Impact op toeslagen: Nee
- ICT-impact: Beperkt
- Bestandsonderzoek en selectie lopende gevallen nodig: Ja, bestandsonderzoek nodig voor dossieronderzoek, benaderen nieuwe en tijdelijke doelgroep en aanpassing bestaande doelgroepen. Zie ook wijziging ‘ALO-kop’
- Nieuwe beschikking nodig: Ja, inclusief nieuwe berekening
Waarom is deze wijziging onderdeel van de Participatiewet in Balans?
Gemeenten moesten nagaan of de bijstand in de situatie van een niet-rechthebbende partner op basis van de individualiseringsbepaling (artikel 18 Pw) opgehoogd dient te worden. Uit de jurisprudentie volgt dat de gemeente daarbij alle relevante omstandigheden, mogelijkheden en middelen van bijstandsgerechtigde moet onderzoeken, om op basis daarvan vast te stellen of artikel 24 Pw in het geval van bijstandsgerechtigde niet leidt tot een voor hem financieel schrijnende situatie. Een dergelijk onderzoek vraagt veel van de gemeente en grijpt diep in op de privacy van de bijstandsgerechtigde. Daarnaast mist de term schrijnende situatie juridische inkadering, waardoor de nodige rechtszekerheid voor de bijstandsgerechtigde ontbreekt.
Per 1 januari 2027 is de norm voor een uitkeringsgerechtigde met een niet-rechthebbende partner (zonder kostendelers) gelijk aan de norm voor een alleenstaande. Dit is een verhoging van 50% naar 70% van de gehuwdennorm.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Deze wijziging heeft weinig impact op gemeenten. Gemeenten zijn positief dat dit in de wet geregeld wordt. Hiermee is de uitvoering eenvoudiger, omdat per individuele casus niet langer een uitgebreide motivatie nodig is voor het ophogen van de bijstand. Dat levert tijdswinst op.
Deze wijziging vraagt:
- Eenmalig een aanpassing van het werkproces, de uitkeringsadministratie, de beschikkingen en mogelijk van het (digitale) aanvraagformulier.
- Als er gebruik wordt gemaakt van automatische normbepaling in de systemen, dienen deze eenmalig te worden aangepast.