VNG en ministerie van VWS hebben samen met gemeenten de Monitor Dakloosheid ontwikkeld. Het doel van deze Monitor Dakloosheid is om dakloosheid structureel te kunnen monitoren en om hierover op zowel regionaal niveau als op landelijk niveau inzichten te publiceren. CBS zal de monitor uitvoeren. Het proces van de monitor zal grotendeels aansluiten op de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein (GMSD). De eerste uitvraag onder centrumgemeenten beschermd wonen en maatschappelijke opvang vindt plaats vanaf eind augustus 2022. De data zal openbaar gepubliceerd worden in de GMSD op Waarstaatjegemeente.nl en op CBS Statline.

Samenwerkingpartners

Opdrachtgever(s): VNG, ministerie van VWS 
Project- of uitvoeringspartner(s): VNG Realisatie en Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Achtergrond, belang en doel van de monitor

In het kader van de verschillende actieprogramma's om dakloosheid terug te dringen en het gebrek aan inzichten op gemeentelijk niveau, heeft onderzoeksbureau KPMG tot eind 2021 tijdelijk de monitoring van het aantal daklozen uitgevoerd. De commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs heeft ingestemd om de monitor een structureel karakter te geven en CBS heeft zodoende opdracht gekregen om de monitor uit te voeren. De monitor Dakloosheid heeft als doel breder en beter zicht te krijgen op het aantal dakloze personen in de verschillende centrumgemeenten beschermd wonen en maatschappelijke opvang zodat gemeenten richting kunnen geven aan beleidskeuzes en om structurele landelijke en regionale monitoring mogelijk te maken.

De eerste uitvraag is een belangrijk startpunt van de monitor. De monitor heeft tijd nodig om zich te ontwikkelen; er is sprake van een groeimodel. De gegevensset zoals deze nu wordt uitgevraagd is relatief klein en zal hoofdzakelijk inzicht geven in de omvang van de doelgroep en de persoonskenmerken van de daklozen personen die bij het CBS bekend zijn. Hiernaast wordt beoogd om inzicht te geven in wachttijd en de duur van de opvang. Gezien het een monitor in een opstartfase betreft, de complexiteit van het te monitoren thema en de nog open monitoringswensen, zal er parallel aan de uitvoering van de monitor een doorontwikkeltraject worden gestart.

De gegevensuitvraag van de Monitor Dakloosheid zal de eerste aanleverperiode(n) starten bij de centrumgemeenten en later naar verwachting uitgebreid worden naar partijen die ook relevante data beschikken, zoals de GGD en maatschappelijke opvang organisaties. Dit is van groot belang om een zo compleet mogelijk beeld van de te monitoren doelgroep te kunnen geven. Dit traject heeft zodoende hoge prioriteit en de (juridische) mogelijkheden hiervoor worden onderzocht.

Proces Monitor Dakloosheid

Uitvraag vanaf eind augustus 2022

Naast de reguliere uitvraag van de GMSD zullen vanaf 29 augustus tot 3 oktober bij centrumgemeenten beschermd wonen en maatschappelijke opvang registraties van dakloze personen opgevraagd worden. De aanlevering gaat over eerste halfjaar van 2021 (H12021), tweede halfjaar van 2021 (H22021) en het eerste halfjaar van 2022 (H12022). Dit is een eenmalige uitvraag van drie perioden. Hierna zal halfjaarlijks een uitvraag plaatsvinden over het achterliggende halfjaar.

De aanlevering voor de Monitor Dakloosheid bestaat uit twee delen: Deel A en Deel B. Deel A vormt de kern van de monitor. Het betreft, net als bij de GMSD, de aanlevering van registraties op Burgerservicenummer (BSN) niveau. Door de aanlevering op BSN-niveau wordt het mogelijk om o.a. het aantal unieke dakloze individuen te tellen en om de data te verrijken met demografische gegevens of informatie uit andere domeinen. Voor deel A kunt u voorbeeldbestand raadplegen.

In tegenstelling tot het eerdere onderzoek van KPMG, vraagt het CBS gegevens op bij gemeenten inclusief BSN-nummer. Wanneer deze gegevens bij de gemeente verwerkt worden mogen gemeenten ze aanleveren aan het CBS onder de CBS-Wet. Vanwege de Algemene Verordening Persoonsgegevens (AVG) is het aan gemeenten niet toegestaan om gegevens met BSN op te vragen bij derde partijen, zoals GGD en/of Maatschappelijke Opvang, om deze vervolgens als gemeente door te leveren aan het CBS. Ondanks dat de gemeente de gegevens in bezit heeft, blijft de derde partij de verwerkingsverantwoordelijke. Afspraken over levering aan het CBS moeten daarom door het CBS gemaakt worden met deze derde partijen.

Deel B bestaat uit totaal aantal daklozen personen (personen waarvan BSN bekend én onbekend is) en registraties dat bekend is bij verschillende bronnen (gemeente, opvangorganisaties, GGD). Deel B betreft ook het aanleveren van een lijst met adresgegevens van (opvang)instellingen die fungeren als briefadres voor dakloze personen. Deze adressen zijn belangrijk om dakloze personen uit de bij het CBS bekende briefadressen te kunnen selecteren. Voor meer informatie over de aanleverspecificaties kunt u het aanleverprotocol raadplegen.

Wie is verantwoordelijk voor de aanlevering

De coördinator van de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein (GMSD) is verantwoordelijk/gemachtigd voor de aanlevering van de verschillende gegevens, waaronder de bestanden voor de monitor Dakloosheid. De informatie over de aanleverprocedure van de GMSD, kunt u vinden in het aanleverprotocol GMSD.

Meer weten?

Heeft u vragen over de Monitor Dakloosheid? Neem contact op met 070 373 8191 of stuur een e-mail naar waarstaatjegemeente@vng.nl.