De situatie

Een betrokkene met een bijstandsuitkering neemt telefonisch contact op met de afdeling Sociale Dienst met de mededeling dat ze een dwangsom ter hoogte van €29.000,- gaat ontvangen. Zij geeft aan slachtoffer te zijn van de toeslagenaffaire. Op een nadere datum wordt het voornoemde bedrag door betrokkene ontvangen.

Moet de afdeling deze dwangsom buiten het vermogen houden?

De overwegingen

Een dwangsom is een middel om een bestuursorgaan tot sneller beslissen aan te zetten. Het is dus een financiële prikkel en geen schadevergoeding voor de inwoner. Een dwangsom is niet opgenomen in de lijst met inkomens- en vermogensbestanddelen die niet onder het middelenbegrip vallen, zoals genoemd in artikel 31 lid 2 en 34 lid 2 van de Participatiewet. De ontvangst van een dwangsom valt daarom onder het middelenbegrip van artikel 31 van de Participatiewet. Het college heeft geen beleidsruimte om te bepalen of een dwangsom wel of geen middel is.

Besluit

Is de ontvangst van de dwangsom niet onverwijld en uit eigen beweging gemeld en heeft dit geleid tot ten onrechte of tot een te hoog bedrag verleende bijstand, dan geldt de terugvorderingsverplichting van artikel 58, eerste lid, van de Participatiewet.

Is de ontvangst van de dwangsom wel onverwijld en uit eigen beweging gemeld, dan dient het college op grond van artikel 58, tweede lid, van de Participatiewet een afweging te maken over het terugvorderen van hetgeen te veel of ten onrechte aan bijstand is verstrekt. Specifiek beleid voeren omtrent dwangsommen, mede gelet op de in de regel gemoeide bedragen, staat op gespannen voet met het vangnetkarakter van de bijstand. Dit dient dan ook met enige terughoudendheid te gebeuren.