VNG Magazine nummer 11, 29 juni 2018

Auteur: Marten Muskee | Beeld: © Paul Mellaart

Het kabinet draagt in 2018 tien miljoen euro bij aan een hogere vergoeding voor raadsleden in kleine gemeenten.


Dat meldde minister van BZK Kajsa Ollongren tijdens haar toespraak voor het VNG Jaarcongres. ‘Het verschil tussen de vergoeding voor raadsleden in kleine gemeenten en in grote gemeenten is relatief groot. Dat is niet uit te leggen. Daarom komt er dit jaar eenmalig 10 miljoen euro extra voor raadsleden. Dat betekent concreet dat raadsleden in de kleinste gemeenten er volgend jaar al zichtbaar iets bij gaan krijgen.’ Ollongren wil samen met gemeenten kijken hoe dit vraagstuk na 2018 verder op te pakken.

Tour de France

Ollongren trok een vergelijking tussen het openbaar bestuur en de komende Tour de France waar de geoliede machine rond Tom Dumoulin aan deelneemt. ‘De Tour win je niet alleen. Daarvoor heb je een sterk team nodig, renners met elk hun eigen kracht, rol en kwaliteiten. Binnen het openbaar bestuur heb je een ander team met andere namen, met andere rollen, kwaliteiten, posities en krachten, maar ook zij hebben elkaar nodig om de grote maatschappelijke opgaven op te pakken.’
Volgens Ollongren stuk voor stuk opgaven die geen enkele overheid of marktpartij alleen kan oplossen. ‘Ik heb u als gemeenten nodig om het Rijk integraal te laten werken. Dit is een lijn die we duidelijk hebben ingezet in het Interbestuurlijk Programma.’

Accres

Ollongren wil samen met de gemeenten de schouders onder de publieke zaak zetten. Zij biedt de gemeenten daarbij de nodige ruimte. ‘De wens voor meer bestuurlijke afwegingsruimte is vaak geuit. En inmiddels gehoord en gehonoreerd. Ik sta voor een vrij besteedbaar accres. Door keuzes in het Gemeentefonds is er veel meer ruimte om eigen prioriteiten te stellen. Er is ongekend veel extra geld nu we de trap-op-trap-af-systematiek op "aan" hebben gezet.’ 
De minister erkent dat er ongerustheid is over of er wel genoeg geld is voor de opgaven, onder meer in het sociaal domein. Dat is een gemeentelijke taak en een grote verantwoordelijkheid die gemeenten wat haar betreft heel adequaat hebben opgepakt. Maar ook een taak die nog niet is uitontwikkeld, de transformatie is nog niet klaar. ‘We geven daarom een extra impuls aan het sociaal domein. Met een transformatiefonds van 118 miljoen euro. Verder is er voor gemeenten die het over de schoenen loopt een stroppenpot voor de problemen rond de uitvoering van de Jeugdwet. In die pot zit 200 miljoen euro.’

Het is wat betreft Ollongren niet zo dat Rijk en gemeenten vervolgens niet meer met elkaar over geld kunnen praten. ‘Natuurlijk blijft gewoon gelden dat als het kabinet met nieuwe plannen of wetten komt, we dat dan ook financieel netjes met elkaar gaan regelen.’

Experimenteerruimte

Verder biedt de minister gemeenten meer experimenteerruimte om tot het beste resultaat te komen. Er lopen al 150 experimenten in het kader van de Crisis- en herstelwet, en er staan 175 pilots op de website Aan de Slag met de Omgevingswet. Ook wordt geëxperimenteerd met ideeën over de lokale democratie. ‘Ik zal creatief blijven kijken naar wat er in de Gemeente- en Provinciewet en de WGR anders kan, om maximaal ruimte te bieden aan dit soort creativiteit van het lokaal bestuur.’

Een ander punt waar Ollongren op wil blijven sturen is integriteit. Na de zomer komt ze met een Basistoets Integriteit die ze samen met de VNG ontwikkelt. ‘Ik werk ook aan een verplichte VOG voor aantredende wethouders en aan verscherpte screening voor burgemeesters.’