Mattias Gijsbertsen

Het is nooit af en er is altijd wat

Mattias Gijsbertsen, directeur programma GHNT, doet een reality check

“Het is nooit af en er is altijd wat” zingt Brigitte Kaandorp in haar theatershow met de toepasselijke titel “Eh...”. Het is een waarheid als een koe en op heel veel in het leven toepasbaar. Dat je huis nooit af is, is nog wel te verdragen. Dat het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld nooit af is, is moeilijker te verkroppen. Achter die constatering gaat immers onveiligheid, angst, verdriet en eenzaamheid van honderdduizenden Nederlanders schuil. Toch is het van belang om te blijven zien dat er ook dingen beter gaan, en dat op steeds meer plekken in Nederland mensen het verschil maken.

Minder waarom?

In onze recente rondgang langs de Geweld hoort nergens thuis (GHNT) regio’s zien we dat het steeds minder gaat over waarom een landelijke en regionale aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling nodig is. En zelfs minder over wat daarvoor moet gebeuren. Veel meer gaat het om hoe dat concreet te bereiken. De urgentie om dit maatschappelijk probleem te stoppen wordt in (bijna) alle regio’s zowel bestuurlijk als bij de verantwoordelijke uitvoeringspartijen gevoeld.

Meters maken

Vijf jaar na de decentralisatie zie ik dat gemeenten meters maken in hun denken en handelen. Er wordt daadwerkelijk doorgepakt op de randvoorwaarden om geweld te stoppen. Voorbeelden hiervan zijn het organiseren van de juiste expertise op de juiste plek, samenwerking vanuit een gezamenlijke visie op zorg en veiligheid en een grote behoefte aan stuurinformatie zowel bij gemeenten als ketenpartners om daarmee de dagelijkse praktijk te kunnen verbeteren.

Hardnekkig maar toch ….

De afgelopen weken bezocht ik samen met de collega’s van het programmateam GHNT, al dan niet digitaal, de 28 GHNT-regio’s. Ondanks dat onveiligheid thuis een hardnekkig probleem is, het erover praten ontzettend moeilijk en het daadwerkelijk stoppen en structureel oplossen zo mogelijk nog ingewikkelder is, zetten we belangrijke stappen! Wat is het bemoedigend om te zien hoeveel er gebeurt en welke beweging er gaande is!

Trots

Op de vraag waar ben je als regio trots op komt vaak een bescheiden antwoord. Snel is men geneigd om vooral aan te geven wat er allemaal nog ‘moet’ en wat men ‘sneller’ en ‘beter’ wil doen. Bij een opgave die zo ingrijpend, complex en divers is als die van GHNT, kom je snel in de verleiding om toe te geven aan het gevoel tekort te schieten. Dat helpt niemand. In het oorspronkelijke programmaplan staan 118 actiepunten; zelfs als we in staat zouden zijn om die allemaal te behandelen, dan nog blijven er tal van aspecten van dit vraagstuk onderbelicht. Denk hierbij alleen al aan de preventie van huiselijk geweld en de drempels die we in onze samenleving ervaren bij het spreken over onzekerheid, onmacht en onveiligheid in onze relatie of opvoeding.

Reality-Check

Tijd voor een reality check dus. GHNT is niet de alfa en omega van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zelfs niet met de genoemde 118 actiepunten, die onmogelijk in een paar jaar tijd in heel Nederland tot prachtige uitkomsten kunnen leiden. Maar wat wel kan, is dat we met elkaar belangrijke fundamenten leggen. Fundamenten die concreet helpen om geweld in beeld te krijgen, te stoppen en herhaling te voorkomen en die het ook nog mogelijk maken om gemakkelijker vervolgstappen te zetten.

Vier fundamenten

De recente regiogesprekken maken opnieuw duidelijk dat binnen ons programma vier fundamenten de belangrijkste zijn. Hierop zal het programmateam dan ook tot en met het volgende jaar samen met de regio’s vol inzetten.

  1. Integrale sturing op zorg en veiligheid. Dit is een harde randvoorwaarde voor welke effectieve toekomstige aanpak dan ook en voor de borging van de in regio’s geboekte resultaten van de afgelopen jaren.
  2. De visie op gefaseerde ketenzorg. Een visie die gezamenlijk denken en werken op casusniveau tussen alle betrokkenen mogelijk maakt, het gezin centraal zet, onveiligheid concreet maakt en leidt tot focus op de juiste dingen op het juiste moment.
  3. Versterking van lokale (wijk-)teams, waarvoor het kwaliteitskader Werken aan veiligheid en de daarbij behorende zelfscan een belangrijke basis vormt. Het belang van sterke lokale teams in het huidige stelsel is niet te overschatten.
  4. De infrastructuur van MDA++, zodat voor de meest complexe casuïstiek structurele veiligheid toch haalbaar en kansrijk wordt.

Energie en vertrouwen

Een hoopvolle afsluiting is dat we zien dat veel aanvragen in de GHNT projectenpool ‘van Denken naar Doen’ 2020/2021 juist op deze vier fundamenten gericht zijn! Het werk is nog lang niet af. Onverminderd is het van belang om de urgentie en het belang van ons werk te blijven benoemen en vooral niet los te laten wat we zijn begonnen. Alleen zo zullen steeds vaker volwassenen en kinderen in onveiligheid merken dat ze worden gezien, gehoord en dat het geweld daadwerkelijk stopt. De constatering dat in veel regio’s het verschil gemaakt wordt, geeft energie en vertrouwen in de toekomst.

Meer informatie: info@geweldnergensthuis.nl

Ter gelegenheid van de eerste 100 dagen van Mattias Gijsbertsen als directeur van het programma GHNT is in samenwerking met Merel Steinweg de 1ste GHNT podcast geproduceerd. De podcast heeft als titel: Ver weg kom dichtbij. De podcast is HIER te beluisteren.

Wat een voorrecht om aan de slag te mogen gaan als directeur van Geweld hoort nergens thuis!

Het is welhaast een missie naar Mars: het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling is een enorme en complexe opgave. Er is jarenlang veel onderzoek gedaan, veel gedacht, veel geprobeerd en veel al bereikt. Toch zijn we nog niet waar we willen zijn: teveel mensen in ons land dragen dagelijks de gevolgen van onveilige thuissituaties. Een ieder die daar persoonlijke ervaringen mee heeft, weet hoe groot en indringend die gevolgen kunnen zijn.

De belofte van ons programma is dat we met vereende krachten, politiek-bestuurlijk commitment en de bereidheid om dingen te leren en anders te doen alles op alles zetten om deze “Marslanding” te laten slagen. Vanzelfsprekend houdt het werk voor veilige thuissituaties niet op na een paar jaar, maar zal het altijd inzet en aandacht vergen. Toch hopen we in de belangrijke tijd die nog voor ons ligt in dit programma het verschil te maken, een fundament te leggen om nog in lengte van jaren het grootste geweldsprobleem van Nederland beter aan te kunnen pakken.

Een cruciale rol hierbij is weggelegd voor onze regionale projectleiders, die overal in Nederland al goede dingen tot stand hebben kunnen brengen. Op landelijke schaal heeft de nieuwe meldcode meer vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling zichtbaar gemaakt. Ook zijn plannen en kaders ontwikkeld om via effectievere hulp en betere samenwerking tussen zorg & veiligheid geweld eerder en duurzaam te kunnen stoppen. Er is een kwaliteitskader opgesteld voor lokale (wijk-)teams en gemeenten en er zijn definitieve bouwstenen voor MDA++ vastgesteld. De laatste periode van het programma zal vooral in het teken staan van het implementeren van alles wat ontwikkeld is en het borgen daarvan voor de toekomst.

Deze bijzondere tijd als gevolg van het coronavirus belemmert ons soms in de voortgang die we willen boeken. Het voorkomt ook dat ik in persoon met veel van jullie kennis kan maken. Tegelijkertijd weten we dat de opgave er deze maanden alleen maar groter op wordt. Veilig thuis kunnen zijn is nooit belangrijker en kwetsbaarder geweest dan nu.

Ik zal proberen via andere wegen toch met veel van jullie contact te hebben de komende tijd. Samen met de professionals in het programmateam zal ik me inspannen om de projectleiders optimaal in staat te blijven stellen om voortgang te boeken in hun regio’s. Aarzel niet, zeker niet in deze periode waarin ik me oriënteer, om via mail of via dit platform mij te vertellen waar je tegenaan loopt, welke adviezen je voor me hebt en hoe ik je zou kunnen ondersteunen.

Ik kijk uit naar onze ontmoetingen in welke vorm dan ook en wens jullie een goede gezondheid!

Mattias Gijsbertsen mt.gijsbertsen@geweldnergensthuis.nl